Τιὰ μιὰ “-Ελληνικὴ μουσικὴ παιδεία ἂν δὲν διεσώξοντο ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ὀλίγα ἀποσπάσματα τῶν "Ελλήνων συγγρα- φέων, σήμερα δὲν θὰ ὑπῆρχε εὐρωπαϊκὴ μουσική. Διότι μέσα στὴν ᾿Αρχαία “Ελλάδα δρί- σκονται τὰ σπέρματα τῆς θεωρητικῆς, ὀργανικῆς καὶ φωνητικῆς μουσικῆς τῶν καθ’ ἡμᾶς χρόνων». Αὐτὰ δίδασκε ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστηµίου τῆς Λειψίας Οςσατ Ραμ] στὸ µάθη- μα τῆς 'Αρµονίας. Καὶ μ᾽ αὐτὰ τὰ «σπέρματα», τὰ δικά µας, οἱ Εὐρωπαῖοι μουσικοὶ δηµι- ούργησαν μουσικὴ μὲ τὸν τρόπο ποὺ αὐτοὺς ἐκφράζει. Κι ἐμεῖς τοὺς θαυμάσαμε, γιατὶ ἔχου- µε συνηθίσει ἀπὸ παιδιά, νὰ μᾶς φαίνονται τὰ ξένα φαγητὰ καλύτερα ἀπὸ τὰ δικά µας. Ἔτσι ξεχνώντας τοὺς δικούς µας θησαυροὺς καὶ τῇ δική μας ψυχοσύνθεση τρέξαµε νὰ ἔχπαιδευ- τοῦμε εὐρωπαϊκά. Ἱδρύσαμε μουσιχὲς σχολές, ὠδεῖα, ὀρχῆ στρες συμφωνικές, ὀρχῆστρες ἐλα- φρές, μέχρι καὶ μέγαρα μουσικῆς φτιάξαμε, γιὰ νὰ μποροῦμε νὰ ἀπολαμδάνουμε καλὰ τὴν Εὐρωπαϊκὴ μουσική. Ἐκεῖνοι θέδαια, τυλιγμένοι τὸν δαρὺ εὐρωπαϊκότους μανδύα, δὲν δια- γοήθηκαν νὰ μᾶς μιμηθοῦν καὶ νὰ δημιουργήσουν θέατρα ἀρχαϊκοῦ τύπου. Ἴσως γιατὶ ὁ χρόνος ποὺ θὰ χρειαζότανε, γιὰ νὰ ἐκπαιδευθοῦν καὶ νὰ ἐκπαιδεύσουν τοὺς λαούς τους, θὰ ἥταν πολύς, γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ παίξουν καὶ νὰ χατανοήσουν ιὰ τραγωδία σὰν τὴν ᾿Αντι- γόνη ἢ τὴν Ἰφιγένεια. Κι ἐδῶ ποὺ τὰ λέμε, εἶναι εὐκολότερο ν᾿ ἀκοῦς ἤχους παρὰ λόγια 6α- ριά, ποὺ μποροῦν νὰ ξυπνήσουν τὴν ἀνθρωπιά. Ὅμως μᾶς μιμήθηκαν. σὲ ἄλλα πράγ; ματα πιὸ ἁπλᾶ. Ἔχτισαν οἰκοδομές, ποὺ στὶς προσόψεις τους ἔδαλαν παραστάσεις ἀρχαίου ἑλλη- νικοῦ περιεχομένου μὲ κολῶνες Κορινθιακοῦ ρυθμοῦ, Ἰωνικοῦ κ.λπ. κι ἀκόμα στόλισαν τὰ μουσεῖα τους ἀπὸ τὶς «ἐπισκέψεις» τους στὴ χώρα μας. Εἶναι κι αὐτὸ μιὰ ἀναγνώριση, ὅτι ἐκτι- μοῦν τουλάχιστον τοὺς προγόνους μας. Γιατί οἱ Ἕλληνες διανοούμενοι -εὐτυχῶς ὁ λαὸς μᾶς ἀκούει πάντα-. γιατί ν᾿ ἀφήσουμε τὴ γνώση τοῦ δικοῦ μας παραδείσου γιὰ ἕνα λιθάδι μὲ τουλίπες; Γιατί αὐτὸς ὁ θιασμὸς τοῦ Ἕλληνα, νὰ ἐκπαιδεύεται εὐρωπαϊκὰ χι ἀπὸ πάνω νὰ τὸν κατηγοροῦμε, ὁ ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ προσαρμοσθεῖ; Πόσα ὑψηλὰ γοή ματα γιὰ τὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου παίρνει ἀπὸ μιὰ τραγωδία καὶ πόσα ἀπὸ μιὰ συμφωνικὴ ὀρχήστρα ἢ ὄπερα; Ὡραῖα θὰ ἤτανε, κι ἐκεῖνοι νὰ ἐκπαιδεύο- νταν μὲ μιὰ ἀρχαία. ἑλληνικὴ τραγωδία, ὅσο ἐκπαιδευόμαστε κι ἐμεῖς εὐρωπαϊκά. Εἶναι ὁ ὅμως αὐτὸ σωστό; Δὲν εἶναι ψυχικο-πνευματικὸς θιασμὸς γιὰ κάθε λαό, ὅταν πρέπει νὰ τοῦ ἔπι- θάλλεται ἕνα συγκεκριµένο πρότυπο πολιτισμοῦ γιὰ τὴν ἀνάπτυξή του; Δὲν πρέπει κάθε λαὸς νὰ ἔχει τὴν δική του πολιτιστικὴ συνέχεια; Γιατί τὰ ἑλληνόπουλα πρέπει ν᾽ ἀρχίζουν πιάνο μὲ γαλλικά, γερμανικά, ἀγγλικὰ τραγουδάχια; Γιατί, χρόνια τώρα νὰ ὑποτιμοῦμε τὸν ἑαυτό μας, γιατί νὰ τρέχουμε σὰν τὶς μαϊμοῦδες στὶς συναυλίες, ν ᾿ἀγοράζουμε τοὺς συγκεκριµένους δίσκους, τὰ συγκεκριµένα θιθλἰα; Ἴσως, ἂν τρέχαμε μὲ τὸν ἴδιο τρόπο γιὰ μιὰ ᾿Ιλιάδα, νὰ ἦταν καλύτερα γιὰ μᾶς. Ὅμως τὰ συγκροτήµατα τῆς δημοτικῆς µας μουσικῆς καὶ οἱ διάφορες ἠχογραφή σεις δὲν πέτυχαν ἀκόμη νὰ ἀποδώσουν αὐτό, ποὺ μιὰ ἑλληνικὴ μουσικὴ ἀπομονωμένη ἀπὸ ξένα στοι- χεῖα μπορεῖ νὰ προκαλέσει: τὸ δέος καὶ τὴν ψυχικὴ ἡδονὴ ὅ ὅποιου Ἕλληνα μπόρεσε, νὰ ξε- χωρίσει τὴν ἰδιαιτερότητα τῆς ἑλληνικῆς μουσικῆς ἀπὸ τὴν εὐρωπαϊκή. Τὰ ἐ ἐναπομείναντα μουσικὰ µοτίθα καὶ φράσεις, ὅταν ἀχούγονται, σχιρτοῦν τὴν ἑλληνικὴ καρδιὰ ὅσο κι ἕνα ἐπι- φώνημα ἢ στοχασμὸς τῶν ἑλλήνων τραγικῶν. Ας μὴ μᾶς διαφεύγει ἀκόμα, ὅτι, ἂν εἶναι δύ- σκολο γιὰ ἕναν ἠθοποιὸ νὰ ὑποδυθεῖ τὴν ᾿Αντιγόνη ἢ ἢ τὸν Κρέοντα, γιατί πρέπει μιὰ τόσο δύ- σκολη μουσικὴ σὰν τὴν Ἑλληνικὴ νὰ παίζεται ὁ ἀπὸ αὐτοδίδαχτους ἢ ἐρασιτέχνες μουσικούς; Κι ἀκόμα, πόσο μπορεῖ, νὰ ἀποδώσει μιὰ γερασμένη κι ἀπαίδευτη φωνὴ τὸ ὡραιότερο τρα- γούδι, ὅπως τυχαίνει ν᾿ ἀκοῦμε ἀπὸ παλιὲς συλλογὲς ἠχογραφημένων δημοτικῶν τραγου- διῶν; “Ὁ σύγχρονος Ἕλληνας, ποὺ σπαρταράει ἡ καρδιά του ἀπὸ χαρά, ὅταν ἀκούσει κάποιο μο- τίθο ἑλληνικό, θὰ ἤθελε τὴ δική του μουσικὴ πιὸ ραφιναρισμένη αἰσθητικὰ κι ἀκουστικά, νὰ τὸν γεμίζει, νὰ τὸν ἱκανοποιεῖ, ὅπως τὸν ἱκανοποιοῦν ὅλες οἱ ἄλλες τέχνες, ἡ γλυπτική, ἡ ζω- γραφική, ἡ ποίηση κ.λπ. Ἢ δημοτικὴ μουσικὴ ἔτσι, ὅπως παρουσιάζεται, δὲν μπορεῖ νὰ ἱκα- νοποιή σει τὸ μουσικὸ αἰσθητήριο τοῦ ἄνεπτυγ μένου πλέον Ἕλληνα. Απὸ σεθασμὸ στὴν πα- ράδοση οἱ νεο- Ἕλληνες προσπαθοῦν ν᾿ ἀποδίδουν τὴ δημοτικὴ μουσικὴ μὲ ὅσο τὸ δυνατὸν πιὸ πιστὸ τρόπο μπορεῖ νὰ ἀποδοθεῖ. Ὅμως πόσο αὐθεντικὰ μποροῦν νὰ εἶναι τὰ δημοτικὰ