ΚΩΝ.Β.ΚΟΥΤΡΟΥΒΕΛΗΣ Ἢ ιατοινκηή δοολογία τοῦ Ομήρου 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ἡί ἰατρικὴ ἐπιστή μη κατὰ τὴν ὁμηρικὴ ἐποχὴ ἀποτελοῦσε σημαντικὸ παράγοντα γιὰ τὴν δη μόσια ὑγεία, καὶ γι ̓ αὐτὸ ὁ ἰατρὸς τῶν «νούσων» ἢ «νόσων», δηλ. τῶν ἀσθενειῶν, ἦταν δη μόσιος λειτουργός, ὅπως λέγει ὁ Ὅμηρος στην ̓Οδύσσεια (ρ 382- 386). "Αλλωστε οἱ θεοὶ εἶχαν. τὸ δικό τους ἰατρό, τὸν Παιήονα, ὅπως λέγει ὁ Ὅμηρος στὴν Ιλιάδα (Ε 401 καὶ 899). Ἡ ἔνδειξη ὁὅτι καὶ οἱ θεοἱ εἶχαν ἀνάγκη, ἰατρικῆς περιθάλψεως ἀποτελοῦσε ἀπόδειξη θεϊκῆς ἐ ἐγκρίσεως, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ υἱοθετη θῆ καὶ ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων. Τὰ στοιχεῖα τῆς .Ομηρικῆς ἱ ἰατρικῆς ὁρολογίας προέρχονται ἀπὸ τὴν Ιλιάδα καὶ τὴν ̓Οδύσσεια τῶν ἐκδόσεων Πάπυρος, 1975, κατὰ μετάφραση τῶν Α. Παππαγιάννη-Ν. Σηφάκι, Ἰ. Πρωτοπαππᾶ καὶ Γ.Δ. «Ζευγώλη ἀντίστοιχα. Τὰ οἰχεῖα ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα θὰ μεταφερθοῦν στὴν παροῦσα ἐργασία, ἔχουν σχέση μὲ τὴν ὑγεία τῶν ἀνθρώπων τῆς ἐποχῆς ἐχείνης καὶ τὴν φροντίδα τῶν εἰδικῶν, δηλ. τῶν ἰατρῶν καὶ τῶν νοσοχόμων, γιὰ τὴν διατήρησή της ἢ τὴν ἀποχατάστασή της. Στὴν ἔ ἔρευνα ποὺ ἀκολουθεῖ, κάθε πρωτότυπος ἰατρικὸς ἢ ἕτερος ὅρος τοῦ Ομήρου, ταυτόσημος ἢ ὄχι μὲ τὸν σημερινὸν ἐπιστημονικὸν ἰατρικὸν ὅρον, γράφεται μὲ πλάγια μαῦρα στοιχεῖα καὶ ἀμέσως μετὰ μὲ ὄρθια λευκὰ στοιχεῖα ἡ σημερινὴ κοινὴ ἑρμηνευτική του ἀπόδοση ἐντὸς παρενθέσεως. Ἡ ἀνάπτυξη τοῦ θέματος θὰ διαχωρισθῆ στὶς παρακάτω παραγράφους, γιὰ νὰ μπορέση ὁ ἀναγνώστης νὰ συγχρίνη τὸ τελείως ἄγνωστο παρελθὸν τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας μὲ τὴν ἔπικρατοῦσα σήμερα κατάσταση, ἐξαντλῶντας τ ̓ ἀποθέματα τῆς ἐπιεικείας του γιὰ τυχὸν λάθη ἢ παρερμηνεῖες, ὀφειλόμενα στὴν μὴ ἰατρικὴ ἰδιότητά μου. α. Ἰατρικὴ-νόσοι-φαρμακολογία. 6. ̓Ανατομιχὴ ὁρολογία (σωματολογία). γ. Τραυματολογία. 2. ΙΑΤΡΙΚΗ - ΝΟΣΟΙ - ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ α. Ἡ Ἰατρικὴ τῆς Ομηρικῆς Ἐποχῆς Γιὰ νὰ εἰσέλθη κανεὶς στὸ νόημα τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης τῆς Ὁμηρικῆς ἐ ἐποχῆς εἶναι εὐλόγως ἀδύνατο. “Ὅμως τὰ σωζόμενα ὁ ἀποσπάσματα τοῦ Ὁμήρου δίδουν μία οὐσιαστικὴ εἰκόνα τῆς ὕγειονομικῆς καταστάσεως, ἢ ὁποία ἐπιχρατοῦσε σὲ καιρὸ πολέμου: καὶ αὐτὸ ἀπὸ μόνο του ἀποδεικνύει τὸ ὑψηλὸ ἐπίπεδο τῆς παρεχομένης περιθάλψεως, δεδομένου ὅ ὅτι, ὅπως λέγει καὶ ὁ ἴδιος ὁὀ Ὅμηρος στὴν ̓λιάδα(Μ 176), «μοῦ εἶναι δύσκολο ὅλ ̓ αὐτὰ (ὅλες τὶς λεπτομέρειες) σὰν θεὸς νὰ τὶς ἱστορήσω». Ἐκτὸς ἑ ὅμως ἀπὸ αὐτὸ τὸ δεδομένο τοῦ Ὁμήρου ἵὑπάρχει χαὶ τὸ ἄλλο ἐξ ἴσου συναρπαστικό, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖο: «ἐμεῖς μόνο τὴν φήμη γιὰ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Δαναῶν ἀκοῦμε (τώρα, σὲ χρόνο ἐνεστῶτα), οὔτε γνωρίζουμε κάτι γι’ αὐτούς. Κι ἐγὼ δὲν θὰ μποροῦσα γὰ ἐξιστορήσω τὸ πλῆ θος τῶν ὀνομάτων τους, ἐὰν οἱ μοῦσες (οἱ γέροντες) δὲν μοῦ θυμίσουν ὁ ὅσους ἦλθαν κάτω ἀπὸ τὸ "ἶλιον» (Ιλιάδα Β 486- 492). Οἱ δη λώσεις αὐτὲς τοῦ Ὁμή ρου, παντελῶς ὁάγνοη μένες καὶ παραπεταμένες, ἀποδεικνύουν τὴν παρουσία του ὡς ἱστορικοῦ καὶ χρονογράφου ἀμέσως μετὰ τὸν Τρωικὸ πόλεμο, γιατὶ τότε ἦταν δυνατὸν νὰ ἀκοῦνε οἱ ἄνθρωποι τὶς λεπτομέρειες τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀκόμη γωπὰ στὴ μνήμη ἐκείνων ποὺ τὰ διηγοῦντο, χαὶ διεσώθησαν ἀπὸ τὸν "Όμηρο μὲ τέτοια ἀκρίθεια, ἡ ὁποία προκύπτει καὶ ἐπαληθεύεται ἀπὸ τ ̓ ἀστρονομικὰ καὶ τὰ τοπογραφικὰ τεχνικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀντιστοιχοῦν σὲ δεδομένη χρονικὴ περίοδο καὶ καταχωρίζονται στὰ ἔπη του, ὅταν ἀφαιρεθοῦν οἱ μεταγενέστερες φυσικὲς ἀλλοιώσεις τῶν τόπων ἢ οἱ διορθωτικὲς Φιλολογικὲς προσθῆχες, «Τὰ δύο παιδιὰ τοῦ Ασκληπιοῦ, ὁ Ποδαλείριος καὶ ὁ Μαχάων, οἱ ἐξέχοντες { ἰητῆρες (γιατροί), ἡγοῦντο τῶν Θεσσαλῶν» (Ιλιάδα Β 731- 22). Τὸ πόσο ὑπολόγιζαν τὴν ἀξία ἑνὸς γιατροῦ ἀποδεικνύεται στὴν λιάδα (Α 511-515), ὅπου ὁ Ὅμη ρος λέγει: «Νέστορα, ἀνέδα στὸ ἅρμα σου καὶ ὶ δίπλα σου ἂς ἀνεδῆ καὶ ὁ Μαχάων, κι ὁδήγησε τ’ ἄλογα στὰ πλοῖα, γιατὶ ἕνας ἰητρὸς (γιατρὸς) ἀξίζει γιὰ πολλοὺς ἄνδρες, ν ̓ ἀποκόδῃ τοὺς ἰοὺς (τὰ θέλη) καὶ νὰ πασπαλίζῃ μὲ ἤπια φάρμακα τὰ ἕλκη» (μὲ χαταπραῦντικὰ φάρμακα τὶς πληγές). Τὸ ἐπάγγελμα τοῦ γιατροῦ ἀποδίδεται μὲ δύο ξεχωριστοὺς