ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΕΞΗΣ Ὁ Εὐριπίδης καὶ οἱ δῆθεν ἑλληνικὲς ἀνθρωποθυσίες Ἢ «θυσία» τῆς Ἰφιγένειας. Κάτι σὰν σύμόολο καὶ ἀκλόνητο ἐπιχείρημα γιὰ τοὺς ὑποστηριχτὲς τῆς θεωρίας ἐκείνης, ποὺ ἀποδίδει στοὺς Ἕλληνες τὴν ἰδιότητα τῶν ἀνθρωποθυσιαστῶν καὶ ἐνίοτε καὶ τῶν καννιθάλων (ἰδὲ τεῦχος «Δ» 162: «Οἱ δῆθεν ἀνθρωποθυσίες στὴν Κρήτη»). Τί θὰ συνέθαινε ὅμως, ἂν ἡ ἔρευνα ἀπεδείκνυε μὲ ἀτράνταχτα ἐπιχειρή! ματα, ποὺ δὲν εἶναι ἄλλα ἀπὸ τὶς ἴδιες τὶς δύο τραγωδίες τοῦ Εὐριπίδη τὶς σχετικὲς μὲ τὸ θέμα ( Ιφιγένεια ἐ ἐν Αὐλίδι καὶ ̓Ιφιγένεια ἐν Ταύροις), ὅτι τὸ ἔθος τῶν ἀνθρωποθυσιῶν ὁ ὄχι! μόνο δὲν εἶναι ἑλληνικό, ἀλλὰ ἀντίθετα εἰναι μισητὸ καὶ μίασμα γιὰ τοὺς Ἕλληνες καὶ τὶς ἀνθρωπιστικὲς καὶ πολιτιστικές τους ἀξίες; Θὰ ἐπιχειρήσουμε λοιπὸν μέσα ἀπὸ τὰ ἀποσπάσματα, καὶ μόνο αὐτά, τῶν δύο συγκεκριμένων τραγωδιῶν νὰ ἀποκαλύψουμε τὴν ἀλήθεια. [Χάριν συντομίας, ὅπου τὸ ἀπόσπασμα ἀναφέρεται στὴν Ἰφιγένεια ἐν Αὐλίδι, θὰ ἀναγράφεται ὡς «ᾖ. Ε.Α.» καὶ ὅπου στὴν Ιφιγένεια ἐν Ταύροις ὡς «Ι.Ε.Τ.»/. Καὶ πρῶτα ἀπ’ ὅλα θὰ πρέπει νὰ ξεκαθαρίσουμε τὰ ἑξῆς: Ἢ χώρα τῶν Ταύρων, ὅπου θρίσκεται ἡ ̓Ιφιγένεια, εἶναι χώρα δαρδαρική, ὅπου κατοικοῦν δάρδαροι μὲ όασιλιᾶ τὸν Θόαντα. Πολλὰ τὰ ἀποσπάσματα ποὺ τὸ μαρτυροῦν αὐτό. ̓Ενδειχτικὰ θὰ ἀναφέρουμε ἀπὸ τὴν «{. Ε.Τ.» τοὺς στίχους 25-22, ὅπου ἡ Ἰφιγένεια ἡ ἴδια φαίνεται νὰ δηλώνῃ: «ἀλλ ̓ ἐξέκλεψεν ἔλαφον ἀντιδοῦσά μου "Αρτεμις Αχαιοῖς, διὰ δὲ λαμπρὸν αἰθέρα πέμψασά μ ̓ ἐς τὴν δ ̓ ὤχκισεν Ταύρων χθόνα, οὗ γῆς ἀνάσσει δαρθάροισι δάρδαρος Θόας». Δηλαδῆ ἀναφέρεται στὸ περιστατικὸ τῆς Αὐλίδος ἀρχικά, ὅπου, ἀντὶ νὰ θυσιασθῇ ἡ ἴδια, ἡ θεὰ "Αρτεμις ἔθαλε στὴν θέση τῆς ἕνα ἐλάφι: καὶ ἐν συνεχείᾳ λέει, ὅτι τὴν ἔστειλε στὴν χώρα τῶν δαρδάρων, στοὺς ὁποίους θασιλεύει ὁ θάρθαρος 6ασιλιᾶς Θόας, ὅπως εἴχαμε προαναφέρει. Εἶναι ση μαντικὸ ἐδῶ νὰ παρατηρή σουμε, ὅτι ὁ Εὐριπίδης θέλει νὰ ξεκαθαρίσῃ ἐντελῶς τὸ θέμα, γιὰ νὰ μὴν ὑπάρχῃ ἡ παραμικρή ἀμφιθολία. Γι) αὐτὸ καὶ τονίζει τὸ «δαρδάροισι 6άρδαρος», γιὰ νὰ μὴν ὑπάρξη ἡ παρεξήγηση, ὅτι μπορεῖ νὰ ἦταν δαρδαρικὴ ἡ ἢ χώρα, ἀλλὰ δασιλεύει ἡ Ἕλληνας θασιλιᾶς. Ἕνα ἄλλο σημεῖο, ὅπου πρέπει νὰ σταθοῦμε, εἰναι ὁ σκοπός, γιὰ τὸν ὁποῖο ὁ ̓Ορέστης καὶ ὁ Πυλάδης ταξίδευσαν στὴν Ταυρικὴ χερσόνησο (Κριμαία), ὁ ὁποῖος δὲν { ήταν ἣ ἀπελευθέρωση τῆς Ἰφιγένειας πτῆς ὁποίας ἄλλωστετὴν ὕπαρξη ἆ ἀγνοοῦσαν, ἀφοῦ τὴν εἰχαν γιὰ πεθαμένη-- ἀλλὰ ἡ ἡ ἁρπαγὴ τοῦ ξοάνου τῆς θεᾶς ̓Αρτέμιδος κατ’ ἐντολὴν τοῦ ̓Απόλλωνος, προκειμένου νὰ μὴν 6εδηλώνεται στὰ χέρια τῶν δαρθάρων (1. Ε.Τ. 85- 91): «σὺ δ ̓ εἰπας ἐλθεῖν Ταυρικῆς μ ̓ ὅρους χθονός, ἔνθ ̓ "Αρτεμίς σοι σύγγονος όωμοὺς ἔχοι, λαθεῖν τ’ ἄγαλμα θεᾶς, ὃ φασιν ἐνθάδε ἐς τούσδε ναοὺς οὐρανοῦ πεσεῖν ἄπο' λαδόντα δ ̓ ἢ τέχναισιν ἢ τύχῃ τινί, κίνδυνον ἐκπλήσαντ ̓, ̓Αθηναίων χθονὶ δοῦναι». Ὅπως συνάγεται ἀπὸ τὸ ἀπόσπασμα αὐτό, ἀφοῦ ἁρπάξει ὁ Ορέστης τὸ ξόανο τῆς θεᾶς ̓Αρτέμιδος ἀπὸ ἐκεῖ, πρέπει νὰ τὸ φέρῃ στὴν χώρα τῶν ̓Αθηναίων. Καὶ ἐδῶ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Γιατί ὁ Απόλλων, ὁ ἀδελφὸς τῆς ̓Αρτέμιδος, δίνει τέτοια ἐντολή; Γιατί, ἐφ ̓ ὅσον εὑρίσκετο σὲ ναὸ τῆς ἀδελφῆς του καὶ ἐτιμᾶτο, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπομαχρυνθῇ ἀπὸ αὐτόν; Ἢ ἀπάντηση ἐδῶ μᾶς ὁδηγεῖ σὲ ἕνα ἄλλο μεγάλο θέμα, αὐτὸ τῆς διαστρεθλώσεως τῆς ̓Αρχαίας Ἑλληνικῆς Θρησκείας ἀπὸ πληθυσμοὺς δαρόαρικούς, ποὺ δῆθεν στὸ ὄνομα Ἑλληνικῶν θεοτήτων ἔπρατταν ὅ,τι τὸ ἀνόητο καὶ μιαρό. Παρατηρεῖται λοιπὸν τὸ φαινόμενο, ναὶ μὲν ὁ ναὸς τῶν Ταύρων νὰ εἶναι τῆς ̓Αρτέμιδος, ἀλλὰ ὄχι τῆς Ἑλληνικῆς. Σκοπός τους ἡ διάδρωση τῶν ἑλληνικῶν ἀξιῶν καὶ τὸ πέρασμα τῆς ἀντίληψης ἐκείνης ποὺ ἐπιχρατεῖ ἕως τὶς μέρες μας δυστυχῶς, μὲ τὸ τόσο ἄστοχο καὶ ἀνόητο γιὰ τὶς μάζες