ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΤΑΚΑΡΗ, Σαπφώ: Ἢ Δεκάτη Μοῦσα Ἡ Σαπφὼ «ἦν Λεσόία, ἐξ᾽ Ερεσοῦ» κατὰ τὸ λεξικὸν τῆς Σούδας, μιὰ ἄποψη ποὺ θεω- ρεῖται ἐπικρατέστερη τῆς ἄλλης, ποὺ τὴν θέλει Λεσθία μὲν ἀλλὰ ἀπὸ τὴν πόλη τῆς Μυτι- λήνης. Ἐζοῦσε κατὰ τὴν 42α ᾿Ολυμπιάδα (612-609 π.Χ.) καὶ ἦταν σύγχρονη τοῦ ᾽Αλκαί- ου, τοῦ Στησιχόρου καὶ τοῦ Πιττακοῦ (σελ. 15 τοῦ παρουσιαζόµενου θιθλἰου). Ἡ Σαπφὼ εἶχε τὴν τύχη νὰ γεννηθῆ καὶ νὰ µεγαλώση στὴν Λέσθο, μιὰ αἰολικὴ µεγα- λόνησο μὲ ἐξαιρετικὰ ὑψηλὸ πολιτιστικὸ ἐπίπεδο. Οἱ Αἰολεῖς, ὅπως καὶ τὰ Ἑαδέλφιατους, οἱ Δωριεῖς, ἤθελαν τὴν γυναῖκα ὡραία, μορφωμένη, ἐλεύθερο πρόσωπο, σ᾽ ἀντίθεση μὲ τὸν ὑπόλοιπο κόσµο, ποὺ τὴν εἶχε καταδικάσει νὰ ζῆ στὸν γυναικωνίτη. Ἡ Σαπφώ, κόρη εὖὐγε- νοῦς οἰκογενείας τῆς Ἐρεσοῦ, ἀπέκτησε ὑψηλὴ μόρφωση, τὸ δὲ Παρθεναγωγεῖο (ἀνώτε- ϱη σχολὴ) ποὺ διηύθυνε, ἀπέκτησε τόση φήμη, ὥστε νὰ Φφιλοξενῆ μαθήτριες ἀπ’ τὴν Κό- ρινθο καὶ τὴν Ρόδο, τὴν Σικελία καὶ τὴν Σπάρτη, μαθήτριες ποὺ διακρίθηκαν στὴν ποίη- ση καὶ κατέκτησαν τὴν αἰωνιότητα. Δὲν γνωρίζουμε ὁλόκληρο τὸ ἔργο «τῆς ποιήτριας» --οἱ ᾿Αρχαῖοι λέγοντας «ἡ ποιήτρια» ἐννοοῦσαν τὴν Σαπφώ, ὅπως λέγοντας «ὁ ποιητὴς» ἐννοοῦσαν τὸν ΄Ὅμηρο-- γνωρίζουμε ὅμως πολλὰ περὶ τὸ ἔργον τῆς Σαπφοῦς. Μποροῦμε νὰ ποῦμε, ὅτι καμμιὰ ἄλλη γυναίκα δὲν ἔφθασε σὲ τόση περιωπή, ὥστε νὰ μὴν ἀφήση ἀνεπηρέαστο κανένα σύγχρονο ἢ µετα- γενέστερό της φιλόσοφο ἢ καλλιτέχνη. Σύμφωνα μὲ τὰ ἰσχύοντα «ἡ ποιήτρια» συνέθεσε ἐπιγράμματα, ἐλεγεῖες, ἰάμόους, µο- νωδίες καὶ προπαντὸς λυριχκὰ µέλη σὲ ἐννέα θιόλἰα. Τοῦ πρώτου µόνο θιθλἰου οἱ στίχοι Ὃ μῦθος ὁδηγὸς γιὰ τὴν ἱστορικὴ ἀλήθεια Ἢ λέξη «μῦθος» εἶναι προοµηρική: καὶ ὁ "Όμηρος τὴν χρησιμοποιεῖ ὡς συνώνυμη τῆς λέξεως «λόγος», ποὺ σημαίνει ἀφήγηση, λόγο, συζήτηση καὶ ἄλλα παρεμφερῆ, ἐχτὸς ἀπὸ τὸ φανταστικό, ἔννοια ποὺ δόθηκε στὸν μῦθο ἀπὸ τοὺς μελετητὲς ἀργότε- ρα. Ὃ Πλάτων στὸ διάλογότου «Σοφιστὴς» ὑποστηρίζει, ὅτι ἕνας μῦθος ὅ,τι κι ἂν ἀφη- γεῖται, εἶναι ἐξ ὁρισμοῦ δασισμένος σὲ κάτι καὶ ὅτι θὰ ἦταν ἀδύνατον νὰ μὴν ἀναφέ- ρεται σὲ τίποτα. Δηλαδὴ ὁ μῦθος στὴν προϊστορικὴ ἐποχὴ ἀναφερόταν σὲ γεγονότα, ἴσως φυσικὰ φαινόμενα ἢ πραγματικὲς καταστάσεις: ἦταν πραγματικότητα. Παρ’ ὅλα αὐτά, καθὼς ἐξαπλώθηκε προφορικὰ ἀνὰ τοὺς αἰῶνες, μεταμορφώθηκε ὁλοκληρω- τικὰ καὶ τοῦ δόθηκε ἕνας τόνος ὑπερδολῆς. Τότε οἱ ποιητὲς τὸν ἐμπλούτισαν μὲ τὴν φαντασία τους, μεταλλάσσοντάς τον ῥιξικά. 'Ο Παυσανίας ἐξ ἄλλου ἀναφέρει, ὅτι στοὺς ἀρχαίους καιροὺς οἱ πρῶτοι ἐκπολιτισμένοι ἄνθρωποι διατηροῦσαν τὴν γνώ- ση τους ἢ κοινοποιοῦσαν μέρος της µέσω τῶν κωδικοποιημένων μύθων. Σύμφωνα μὲ τὸν ἴδιο στὸν παραδοσιακὸ μῦθο ὑπάρχει μία ποσότητα κωδικοποιημένης γνώσης, ποὺ μποροῦμε νὰ ἀποκωδικοποιήσουμε μόνο μέσω τῶν ἀλληγοριῶν του. --- ».