ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
23ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1983
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ — χωρίς ὄνομα στόν κατάλογο
Κείμενο φύλλου
Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ Ι4ΕΩΝ
ΕΝΚΙ6Ο σ45ΤΕΙΙΗ, Γἠοσοῇα ὁ δἰπιθο
5 η10
(Φιλοσοφία καὶ Συμβολισμὸς)
Ἢ σύγχρονη φιλοσοφία τείνει νὰ δέχεται τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἀνθρώπινη
γνώση συγκροτεῖται ἀπὸ σήματα, ποὺ ἐκφράζουν ἤ ὑποκαθιστοῦν τὰ «πράγματα»
τοῦ πραγματικοῦ κόσμου. Δυὸ ἐρωτήματα προβάλλουν: ̓Αποτελοῦν
ἄραγε τὰ σήματα ἀκριβεῖς περιγραφὲς τοῦ πραγματικοῦ κόσμου; Στὴν καταφατικὴ
περίπτωση, πῶς θὰ μποροῦσε τοῦτο νὰ προσαρμοσθεῖ στὸ γεγονὸς ὅτι
τὰ σήματα τείνουν νὰ παρουσιάζουν μιὰ δική τους ζωὴ καὶ λογική, καθὼς
ἀναπτύσσονται σὲ συμβολικὰ συστήματα;
̓Απάντηρη στὰ ἐρωτήματα αὐτὰ δίνει ἔμμεσα τὸ δοκίμιο τοῦ Ραφαέλο
Ποῦτσι «Φαινομενολογικὴ ̓Ανάλυση τῆς Γνώσης» ὅπου ὁ φυσικὸς ρεαλισμός
του ἐμφανίζεται στὴν πρόταση ὅτι τὸ ἐξωτερικὸ πράγμα συλλαμβάνεται σ ̓ ὅλη
τὴν ὑπερβατικότητά του χωρὶς κανένα δικαίωμα ὑποκατάστασης τῆς ἀντίληψης
μὲ μιὰ συνείδηση τοῦ σήματος ἤ τῆς εἰκόνας. Γιὰ τὴν κατανόηση τοῦ
πράγματος καθεαυτοῦ ἡ ἐμπροθεσιακὴ ἀναλυτικὴ πρέπει νὰ κατανοήσει τὸ
«πράγμα» σὰν ἕνα φαινόμενο, δηλαδὴ σὰν μιὰ δομημένη στιγμὴ τῆς σκοπιμότητας.
Φαίνεται ὅτι ὑπάρχουν κι οἱ δυὸ αὐτὲς διαθέσεις, ἐνῶ μιὰ πλήρης
θεωρία τῶν σημάτων θὰ ἔπρεπε νὰ συμφιλιώσει τὴν φαινομενική τους ἀσυμφωνία.
Τὸ σημαντικότερο δοκίμιο στὴν συλλογὴ αὐτὴ εἶναι τὸ «Εἰκόνα, ̓Α4λληγορία,
Σύμβολο, Μύθος, Μυστήριο, Λόγος» τοῦ Ἔριχ ΡιΖγΜ8ί8, ὅπου ὑποστηρίζεται
ἡ ἑνδιαφέρουσα πρόταση ὅτι ἡ δυτικὴ φιλοσοφία εἶναι χαρακτηριστικὰ
«φιλοσοφία τῆς καθαρῆς ἔννοιας», δηλαδὴ μιὰ προσπάθεια μετατόπισης
ἀπὸ τὴν ἀνάλυση τοῦ δημιουργημένου ἤ τοῦ φαινομένου πράγματος στὸ
:νουμενικὸ πνεῦμα τοῦ Λόγου. Ἡ ἀνατολικὴ φιλοσοφία, ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά,
μπορεῖ νὰ χαρακτηρισθεῖ σὰν μιὰ φιλοσοφία τῆς «καθαρῆς εἰκόνας», καθὼς
οἰκοδομεῖται στὴν φαντασίωση τοῦ ὑποθετικοῦ ὅπως καὶ στὴν πραγματικότητα
τοῦ λόγου.
Τὸ δοκίμιο αὐτὸ ἐπιχειρεῖ ἐντυπωσιακὲς προσβάσεις στὴν ἐτυμολογία
καὶ στὴν φαινομενολογία, γιὰ νὰ ἑρμηνεύσει τὴν λειτουργία τῶν σημάτων καὶ
στὶς δυὸ σχέσεις, ἐξακολουθεῖ ὅμως νὰ φαίνεται ἀληθινό, ὅτι τὰ πράγματα ἕχουν
μιὰ δική τους πραγματικότητα καὶ μιὰ δική τους λογικότητα πέρα ἀπὸ
τὶς ἀναλογικὲς σχέσεις τους μὲ τὸν ὑπερβαίνοντα λόγο.
Σημαντικὸ ἐπίσης φαίνεται τὸ δοκίμιο γιὰ τὴν ἀνάπτυξη περιπλόκων συστημάτων
συμβολισμοῦ στὴν γραφικὴ τέχνη, ὅπως καὶ τὸ δοκίμιο ποὺ ἀναφέρεται
στοὺς κανόνες τῆς μουσικῆς ἁρμονίας ὅπως ἐκφράζονται στὴν τάση
τῶν συμβολικῶν συστημάτων νὰ διασφαλίζουν μιὰ αὐτόνομη λογικὴ ἀνάπτυξης.
Τὰ δοκίμια αὐτὰ στὸ σύνολό τους θέτουν ἐρωτήματα σύγχρονης φιλοσοφικῆς
προβληματικῆς καί, παρὰ τὴν περιορισμένη ἕκταση τῶν ἀναπτυγμάτων
τους, δίδουν σὲ ὁρισμένα σημεῖα βαθειὲς προεκτάσεις, ποὺ ἐλαύνουν