Ἑλλάδα-κράτος καὶ Ελλάδα-πρότυπο ᾿Απὸ τότε ποὺ ὁ "ἷων 4ραγούμης διερωτᾶτο, «ἂν παρουσιάξεται ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ τὸ Ρωμαίικο κρατίδιο» (191 1), ἕως σήµερα τὸ ἐρώτημα αὐτὸ παραμένει χαίριο σ᾽ ὅσους ἀπομύζησαν τὸ δίδαγμα τῆς ἱστορίας τοῦ 'Ελληνισμοῦ ἀπὸ τὴν πτώση του (Ρωμαιοκρατία) καὶ ἐντεῦθεν. Πράγματι τὸ κρατίδιο αὐτὸ μπόρεσε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του νὰ συρρικνώση τὸ ᾿Ελληνικὸ ἔθνος «τῶν Τριῶν ᾿Ηπείρων καὶ τῶν Πέντε Θαλασσῶν» µέσα στὰ ἀσφυκτικὰ ὅρια τῆς ἐπικρά- τειάς του - κάτι ποὺ τόσοι καὶ τόσοι κατακτητὲς δὲν τὸ κατάφεραν. Σήµερα δὲ τὸ κατασκεύασμα αὐτό, ἂν ἔχη κάποιο «ἑλλήηνικὸ» γνώρισμα, ποὺ νὰ τὸ διαφοροποιῆ ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα κράτη, αὐτὸ εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχει ἀκόμη ὡς ἐπίσημη γλῶσσα του τὴν ἑλληνικὴ (τὴν ὁποία ὅμως ἀκρωτηριάζει μὲ νό- μους καὶ τὴν ὁδηγεῖ σιγὰ-σιγὰ στὸν ἀφανισμό). Ως πρὸς τὰ λοιπὰ χαρακτη- Οιστικά του (πολίτευμα, πολιτική, κοινωνικὸ καὶ οἰκονομικὸ σύστημα, ἐπί- σηµο θρήσκευμα κ.λπ.), τίποτε δὲν δικαιολογ εἴ τὴν ὀνομασία του «Ελλάδα», ἀφοῦ ὅλοι οἱ θεσμοί του εἶναι μὴ ἑλληνικοί. “Ὅμως ἀκριδῶς αὐτὴ ἡ ὀνομασία του καθιστᾶ τὸ Κράτος αὐτὸ θεωρήητικά, ἄθελά του καὶ ἐξ ὁρισμοῦ φορέα ἑνὸς συστήµατος ἱστορικῶν μοντέλων καὶ ἀξιῶν μοναδικοῦ στὴν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας. « Ελλὰς» εἶναι ἡ διαχρο- γική ἱστορική δύναμη ποὺ ὑπῆρξε ἡ γενέτειρα τοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ, εἶναι ἡ κινητήρια δύναμη τῆς λογικῆς θεωρήσεως τῆς πραγματικότητας καὶ παραμένει τὸ μοναδικὸ πρότυπο πολιτικῆς σκέψεως καὶ πράξεως στὸ παρελ- θόν, τὸ παρὸν καὶ δεδαίως στὸ µέλλον. "Αν διαθέτη κανεὶς ἔστω μέτρια γνώ- ση τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας, καταλαδαίνει, ὅτι τὰ στοιχεῖα ποὺ συνιστοῦν τὸ ἑλληνικὸ σύστημα ἀξιῶν ὄχι µόνον εἶναι ὁλοξώντανα καὶ καθοριστικἁ στὸν σύγχρονο κόσµο (πολιτική, ἐπιστήμη, γλῶσσα), ἀλλὰ εἶναι φανερό, ὅτι, ἂν παύσουν νὰ ὑπάρχουν ὡς ὁδηγοί, ἡ ἀνθρωπότητα θὰ γκρεμισθῆ µέσα στὸ ἔρεόθος ἑνὸς νέου Μεσαίωνα. ᾿Επομένως τὸ ἱστορικὸ καὶ πολιτισμικὸ περιε- χόμενο τῆς παμπάλαιας ἔννοιας «Ελλάδα» ἀποτελεῖ ἀναγκαιότήητα ἀλλὰ καὶ ἐγγύηση τῆς προόδου καὶ εὐδαιμονίας τοῦ ἀνθρώπου. Καὶ θεδαίως εἶναι τώ- ρα ἀνάγκη τὰ πρότυπα αὐτὰ νὰ ἐνεργοποιηθοῦν καὶ νὰ ἀξιοποιηθοῦν, προ- παντὸς σήµερα, ποὺ ἄλλοι τρόποι ἀντιλήψεως τῆς πραγματικότητας (π.χ. ὁ θεοκρατικὸς ἢ ὁ μυστικιστικὸς) κλείνουν τὸν κύκλο τῆς ἱστορικῆς ζωῆς τους καὶ ἀφήνουν, καθὼς ὑποχωροῦν, ἕνα κενὸ στὴν πνευματικὴ ζωὴ ἀλλὰ καὶ στην ψυχὴ τοῦ συγχρόνου ἀνθρώπου. Αὐτὴ τὴν λαμπρή, τὴν θαυμάσια ἀποοτολή, ποὺ ἀποτελεῖ τὸ ζητούμενο τῆς παρούσης ἱστορικῆς Στιγμῆς, θὰ μποροῦσε νὰ ἀναλάδη ὁ κρατικὸς ὀργανι- σμὸς ποὺ φέρει τὸ δαρύτιµο ὄνομα «Ελλάδα». Μιὰ ἀποστολὴ ἀντάξια τοῦ μεγίστου παρελθόντος τοῦ ᾿Ελληνισμοῦ. Δυστυχῶς ἡ τραγική του κατάπτω- ση καὶ παρακμἠ κάνουν μιὰ τέτοια σκέψη τελείως ἀνεδαφικὴ καὶ οὐτοπική. ᾿Εντεῦθεν προκύπτει ἡ ἀνάγκη νὰ ὑπάρξη διάκριση τῶν ἐννοιῶν «Ελλάδα- κράτος» καὶ « Ελλάδα-πρότυπο». 4ιάκριση πού, ὅσο περνᾶ ὁ καιρός, γίνεται ὅλο καὶ πιὸ συνειδητὴ στὸν ἐγχώριο καὶ τὸν διεθνή Ελληνισμό. Δ.Ι.Λ.