Τὰ «χουπιὰ» ποὺ δὲν εἶναι κουπιὰ ᾿Αφορμὴ γιὰ τὸ συμπλήρωμα αὐτὸ στὴν ἀρχική µου µελέτη, ποὺ δημοσιεύθηκε στὸ τεῦχος [73, σ. Ι046] τοῦ «Δ» μὲ τίτλο «Μὲ τὴν χρησιμοποίησι τῆς δυνάμεως τῶν κυμάτων ποντοποροῦσαν οἱ πανάρ- χαιοι Ελληνες ἐκπολιτιστές», ἀποτέλεσε μιὰ ἀκόμη παρατήρησί µου ἐπὶ τῆς τοιχογραφίας τοῦ ᾿Ακρω- τηρίου Θήρας, ποὺ ὄχι ἁπλῶς ἐνισχύει, ἀλλὰ καὶ ἐπιθεύαιώνει τὴν ὕπαρξι μηχανισμοῦ ἐκκρεμοῦς στὰ πλοῖα τῶν Μινωιτῶν. “Ὅπως ἀναφέρω καὶ στὴν ἀρχική μου µελέτη. τὰ χουπιὰ τῶν μεγάλων πλοίων χω- ρίζονται σὲ τρία κυρίως µέρη: 1) Στὸ πάνω ὁριζόντιο µέρος. Τὰ κουπιὰ ποὺ θρίσκονται ἐδῶ κινοῦνται ἀξονικὰ μὲ τὴν δοήθεια τῶν ἐκκρεμῶν (θλέπε τὴν ἀναλυτικὴ λειτουργία τοῦ συστήµατος στὸ τεῦχος 173). 2) Στὸ κάθετο µέρος. Ἐδῶ ἡ «χωπηλασία» γίνεται σὲ ἡμικυκλικὴ παλινδρομικὴ κίνηση. 3) Στὸ ὁριξόντιο κάτω µέρος (Ὀντίζα”). Ἐδῶ τὰ κουπιὰ «συσπειρώνονται» καὶ «ἀνοίγονται». Ὑπάρχει ἑ ὅμως ἕνα παράδοξο στὸ σχῆμα ποὺ ἔδωσε ὁ καλλιτέχνης, στὸ χάθετο µέρος τῶν κουπιῶν: Ὅπως γνωρίζουμε ὅλοι. τὰ χουπιὰ στὸ κάτω, δυθιζόµενο στὸ νερό, ἄκρο εἶναι πεπλατυσµένα, γιὰ νὰ ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀπαραίτητη ἀντίσταση κατὰ τὴν κωπηλασία. Ὁ χαλλιτέχνης ὅμως, ὅπως θλέπουµε. ἀπειχόνισε μὲ ἐντελῶς ἀντίθετο σχῆμα τὰ χουπιὰ τῶν μεγάλων πλοίων τῆς τοιχογραφίας. Δηλαδή τὰ εἰκο- νιζόμενα κουπιὰ εἶναι στενὰ στὸ κάτω ὀυθιζόμενο ὁ ἄκρο καὶ πλατύτερα πρὸς τὰ πάνω. Φυσικὰ δὲν πρόκειται γιὰ κακοτεχνία, γιατὶ πολὺ ἁπλᾶ ὁ καλλιτέχνης ζωγράφισε αὐτὸ ποὺ ἔθλεπε καὶ γιατί, ἐὰν τὰ χουπιὰ ἦταν πεπλατυσμένα στὰ ἄκρα, δὲν θὰ ἀ ἄντεχαν στὸν μηχανισμὸ καὶ τὴν δύνα- μη τοῦ ἐκχρεμοῦς. Αὐτὸ ὀφείλεται στὴν ἑξῆς αἰτία: Ἐπειδὴ τὸ κάθετο μέρος τῶν κουπιῶν κινεῖται ἀξο- νικὰ (σὲ ἡμικυχλικὴ παλινδρομικὴ κίνησι), πρέπει νὰ ὑπολογιοθεῖ ἡ γωνιακὴ ροπὴ τοῦ θυθιζόµενου µέ- ρους. Θὰ πρέπει δηλαδὴ νὰ ὑπολογισθεῖ ἡ ταχύτητα, μὲ τὴν ὁποία σπρώχνεται τὸ νερὸ πρὸς τὰ πίσω. Λόγω τῆς πυχλικῆς πίνησής τους ὅμως τὸ κάτω ἄχρο τῶν κουπιῶν σπρώχνει τὸ νερὸ μὲ πολὺ µεγα- λύτερη ταχύτητα ἀπὸ τὰ κοντινότερα πρὸς τὸν ἄξονας σημεῖα. ᾿Εὰν τὰ κουπιὰ ἦταν πεπλατυσμένα στὰ ἄχρα καὶ ἂν λάδουμε ἐπὶ πλέον ὑπόψη μας τὴν διαφορὰ μεγέθους τῶν κυμάτων (ἄρα καὶ τὴν διαφορε- τυκὴ κάθε φορὰ δύναμη καὶ ταχύτητα, μὲ τὴν ὁποία θὰ κινοῦνται τὰ ἀντίδαρα), εὔκολα γίνεται ἀντιλη- πτό, πὼς αὐτὰ τὰ χουπιὰ δὲν θὰ ἄντεχαν, θὰ θραύονταν. Ἡ μοναδικὴ λύση γιὰ νὰ ἀντέξουν κουπιὰ ποὺ λειτουργοῦν διὰ τῆς μεθόδου τοῦ ἐκκρεμοῦς καὶ τῆς δύναμης τῶν κυμάτων εἰναι νὰ ἔχουν σχῆμα ὅμοιο μὲ αὐτὸ τῆς τοιχογραφίας. Πασχάλης Καρακατσάνης - ἔτι. ν απο ρ΄. ο. Φως ο ν Ἡ περίφημη τοιχογραφία τοῦ ᾽Ακρωτηρίου τῆς Θήρας. Φαίνεται καθαρά, ὅτι τὰ κουπιὰ τῶν μεγάλων πλοίων (δεξιὰ ) στενεύουν στὸ τμῆμα τους ποὺ ἐφάπτε- ται τοῦ νεροῦ, ἀλλὰ καὶ «σπᾶνε» σὲ ὀρθὴ γωνία, ἀντὶ νὰ εἶναι εὐθύγραμμα.