ΜΑΡΙΟΣ ΜΑΜΑΝΕΑΣ ᾽Αποδεικτικὰ στοιχεῖα γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ προέλευση τῆς θρησκείας τῶν Κελτῶν Στὴν ἱστορικὴ ἐπιστήμη ὁ ὅρος «Κέλτες» εἶναι συγκεχυμένος ὡς πρὸς τὸ περιεχόµενο. Οἱ ἱστορικοί, ἐπώνυμοι ἢ μή, ποὺ ἀσχολήθηκαν κατὰ καιροὺς μὲ τὴν παρουσία καὶ ὃρά- ση τῶν Κελτῶν στὸ ἱστορικὸ γίγνεσθαι, προτιμοῦσαν νὰ μὴν ἐκθέτουν μὲ ἀχρίθεια τὴ χω- ροχρονικῆ προέλευσή τους. Αὐτὸ συνέθαινε κυρίως, διότι δὲν μποροῦσαν νὰ τοὺς ἐντά- ἔουν στὸ παρελθὸν κανενὸς εὐρωπαϊκοῦ ἔθνους χωριστά. Ἴσως ὅμως ἡ νεφελώδης αὐτὴ εἰκόνα περὶ τῶν Κελτῶν νὰ ὀφείλεται σὲ σκχόπιμη ἀπόκρυψη ἱστορικῶν στοιχείων, ποὺ θὰ ἔδινε τὴ δυνατότητα περαιτέρω ἀποσιώπησης καὶ διαστρέόλωση τῆς γενέσεως τοῦ εὐρω- παϊκοῦ πολιτισμοῦ. Γεγονὸς πάντως εἶναι, ὅτι οἱ Κέλτες προσδιορίζονται δοκιµότερα μὲ τὴν ἔννοια «ἔθνος» παρὰ μὲ τὴν ἔννοια «λαός», χι αὐτὸ διότι ἀπὸ τὴν ἔρευνα προκύπτει, πὼς ἡ ρίζα τους παρὰ τὴ διασπορὰ καὶ τὴν μετέπειτα διαµόρφωση τῶν κατὰ τόπους εὑρω- παϊκῶν λαοτήτων εἶναι κοινή. Στὴ διαπίστωση αὐτὴ ὁδηγοῦν τὰ συμπεράσματα τριῶν ἐπιστημονικῶν κλάδων, τῆς θρησκειολογίας, τῆς γλωσσο-γραφολογίας καὶ τῆς λαογραφίας. Λόγῳ ἀναρμοδιότητος τοῦ γράφοντος περὶ τὰ γλωσσικἀ θ᾽ ἀσχοληθοῦμε στὸ παρὸν µόνο μὲ τὸν πρῶτο καὶ τὸν τρίτο κλάδο, ποὺ ἐν τούτοις ἀρκοῦν, γιὰ νὰ καταδεἰξουν ὅτι οἱ Κέλτες ἕλκουν τὴν κατα- γωγή τους ἀπὸ τοὺς πανάρχαιους Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἀποίχκισαν κατὰ τοὺς προϊστορικοὺς καὶ πρώιμους ἱστορικοὺς χρόνους ὄχι μόνο τὴν εὐρωπαϊκὴ ἐνδοχώρα ἀλλὰ καὶ τὰ 6ορει- ότερα ἄκρα τῆς γηραιᾶς ἠπείρου. Οἱ Κέλτες ἀπὸ γεωγραφική ἄποψη κατελάμδαναν τὰ τρία τέταρτα τῆς δυτικῆς, θορεί- ας καὶ κεντρικῆς Εὐρώπης. Οἱ γραπτὲς ἱστορικὲς πηγὲς γι’ αὐτοὺς εἶναι ἐλάχιστες. Ανα- φέρονται γιὰ πρώτη φορὰ ἀπὸ τὸν Ἑκαταῖο τὸ Μιλήσιο στὰ «Γεωγραφικά» του τὸν 5ο αἱ. π.Χ. Σημαντικὸ ἐπίσης ἔργο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἀρυόμεθα πλῆθος πληροφοριῶν γιὰ τοὺς Γαλάτες-Κέλτες, εἶναι τὸ θιόλἰο «δε δεΙἰο Οαἰϊοο» («Περὶ τοῦ Γαλατικοῦ Πολέμου»), ποὺ εἶχε γράψει ὁ Ἰούλιος Καῖσαρ μὲ τὴ μορφὴ ἀπομνημονευμάτων μετὰ τὸ πέρας τῶν στρα- τιωτικῶν ἐπιχειρήσεων τῆς Ρώμης στὴ Γαλατία. Ἐξίσου σπουδαῖο σύγγραμμα περὶ τοῦ θέματος εἶναι καὶ ἡ «Ὠγυγία» τοῦ ᾿Αθ. Σταγειρίτη. ἡ ὁποία, γραμμένη σὲ εὐρωπαϊκὸ ἔδα- Φος, ἔχει ἄμεση ἐπαφὴ μὲ τὶς πρωτογενεῖς πηγὲς καὶ διακρατεῖ μία σχετικὴ ἀξιοπιστία. Θὰ πρέπει πρωτίστως νὰ διευκρινισθεῖ, ὅτι ἡ μελέτη τῆς Κελτικῆς θρησκευτικῆς πα- ραδόσεως-μυθολογίας παρουσιάζει τρεῖς κεφαλαιώδεις δυσκολίες, ποὺ ἀφοροῦν, κατὰ κόρον τοὺς ἠπειρωτικοὺς Κέλτες. Ἡ πρώτη συνίσταται στὴν ἔλλειψη εἰκονικῶν παρα- στάσεων. Τὰ εὑρήματα, ποὺ ἀπεικονίζουν πρόσωπα καὶ θέματα τῆς παραδόσεως τῶν Γα- λατῶν κυρίως Κελτῶν, εἶναι δυστυχῶς ἐλάχιστα. Ἡ δεύτερη δυσκολία εἶναι ἡ πολυδιά- σπαση ποὺ παρατηρεῖται στὸ ἠπειρωτικὸ πάνθεο, τὰ μέλη τοῦ ὁποίου, μολονότι καλύ- πτουν ὁλόχληρη τῆ 6ορειο-δυτικὴ Εὐρώπη ὡς πρόσωπα θρησκευτικῆς ἐπιρροῆς, ἐμφα- νίζονται ὡστόσο κατὰ τόπους μὲ διαφορετικὰ ὀνόματα, κάτι ποὺ καθιστᾶ ἀπὸ δυσχερῆ ἕως ἀνέφικτη τὴν ἑνιαία κατάταξή τους. Ἡ τρίτη δυσκολία εἶναι καὶ ἡ πλέον οὐσιώδης. ᾿Αφορᾶ τὴν ἔλλειψη γραπτῶν μνημείων. Ἢ παράδοση τῶν ἠπειρωτῶν Κελτῶν ἦταν κατὰ χύριο λόγο προφορική. Πεζὰ κείμενα, ποιήματα, τραγούδια καὶ ὁ,τιδήποτε ἄλλο θὰ ἐδύ-