ΣΤΓΑΥΡΟΣΒΑΣΔΕΚΗΣ Οἱ ἐθνιχκὲς δυνατότητες τῆς λαϊκῆς μουσικῆς ὋὉ Διόνυσος ἦταν ὁ θεὸς τῆς ψυχῆς. Ὁ Πὰν ἦταν θεράποντάςτου. Ἦταν θεὸς «ἀγράμματος»: ἀλλὰ δίπλα στὸν ̓Απόλλωνα, τὸν θεὸ τοῦ φωτός, τῆς ἐπιστήμης ἀλλὰ καὶ τῆς μουσικῆς. Ο ̓Απόλλων ἔδωσε ὅλη τὴν περιουσία του στὸν “Ἑρμῆ γιὰ τὴν λύρα, τὸ κατ ̓ ἐξοχὴν μουσικὸ ὄργανο τῶν Ἑλλήνων. Οἱ δυὸ θεοὶ ̓Απόλλων καὶ Διόνυσος συγκατοικοῦσαν στοὺς Δελφούς. Ποτὲ δὲν ἀκούστηκε νὰ ἀντιδικοῦν. Κι ὅταν ὁ ̓Απόλλων μετέδαινε κατ ̓ ἔτος στοὺς Ὑπερόορείους, ὁ Διόνυσος ἔμενε μόνος στὸν ἱερό τόπο. Ὅταν ὅμως ὁ Ἑλληνισμὸς ἁπλώθηκε καὶ ἀλλοτριώθη χε ἀπὸ τὴν ἀσιατικὴ θρησκεία, αὐτὸς ποὺ παρέμεινε ὁ χρυφὸς θεὸς τοῦ γένους ἦταν ὁ Διόνυσος, ὁ θεὸς τῆς ψυχῆς, κι ὄχι ὁ θεὸς τοῦ πνεύματος, ὁ ̓Απόλλων, ὁ ἀπολλύμενος εὐκόλως. Τὸ πνεῦμα εἶναι πιὸ εὐάλωτο ἀπὸ τὴν ψυχή. Εἶναι τὰ πανιὰ καὶ τὰ χατάρτια, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ πνεύματος- ἀνέμου δίνουν τὴν ὤθησι. Ἡ ψυχὴ εἶναι τὸ σκαρὶ μὲ τὸ ἕρμα. Λαὸς ποὺ ἔχασε τὴν ψυχή του εἰναι ἄψυχος, δηλαδή νεχρός. Τὸ πνεῦμα μπορεῖ νὰ ὁδηγή ση τὸ πλοῖο πρὸς ὅλους τοὺς ἀνοικτοὺς ὀρίζοντες, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ τὸ ρίξει καὶ στὰ θράχια. Μπορεῖ ἕνας δυνατὸς ἄνεμος νὰ τοῦ σπάση τὰ πανιὰ καὶ τὰ χατάρτια. Κατὰ τὴν διάρχεια τῆς καταιγίδος οἱ ναυτικοὶ μαζεύουν τὰ πανιά. ̓Αν ὅμως παρ ̓ ὅλα αὐτὰ τὸ πλοῖο ἐξοχείλει, μόνον ἐὰν τὸ σκαρί του εἶναι γερό, μπορεῖ νὰ σωθῆ. ὋΟ Νεοέλλην τὸ μόνο Ἑλληνικὸ ποὺ διατήρησε εἶναι ἡ ψυχή του. Τὸ πνεῦμα του ἁλώθηχε σχεδὸν ἀνεπανόρθωτα, Τελευταίως ὅμως ἄρχισε νὰ παραδίδει καὶ τὴν ψυχή του. Κανεὶς δὲν γνωρίζει, ἐάν ἡ κατάστασις εἶναι ἀναστρέψιμος. Οἱ αἰσιόδοξες καὶ οἱ εὐοίωνες προφητεῖες καλὸν εἶναι νὰ ξεστομίζονται συνοδευόμενες ἀπὸ τουλάχιστον σοθαρὲς ἐνδείξεις. Μοιραίως λοιπὸν τίθεται τὸ ἐρώτημα: Δὲν μπορεῖ νὰ γίνη τίποτε; Κάποιος, ὁ ὁποῖος διαφωνεῖ μὲ τὴν κατάστασι αὐτὴ καὶ κατέχεται ἀπὸ τὴν τάσι νὰ περάση στὴν ἀντεπίθεσι, πῶς μπορεῖ νὰ παραγάγη ἔργο πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσι; Πῶς πρέπει νὰ ἱεραρχήση τοὺς τομεῖς; Σὲ ποιούς νὰ ρίξη τὸ ὀάρος; Ποῦ πρέπει νὰ ἀποτανθῇ: στὴν ψυχὴ ἤ στὸ πνεῦμα; Ἢ ἱστορία εἶναι κατηγορηματική: Γιὰ νὰ ἔχη πιθανότητες ἐπιτυχίας ἡ «ἐπιδολὴ» μιᾶς μεταρρυθμίσεως γενικώτερα καὶ εἰδικώτερα, στὴν προχειμένη περίπτωσι μιᾶς ἐπαναστροφῆς, ἑνὸς ἐπαναπροσανατολισμοῦ, πρέπει νὰ ἀποτανθῆ περισσότερο στὴν ψυχὴ καὶ λιγότερο στὸ πνεῦμα. Κραυγαλέα παραδείγματα ὁ ἰουδαιοχριστιανισμός, ὁ κομμουνισμός καὶ ὁ ἀμερικανικός πολιτιστικός ἱμπεριαλισμός. Εἶναι γνωστό, ὅτι ὁ Παῦλος ἀπευθυνόταν στὶς γυναῖκες καὶ στὰ παιδιὰ περισσότερο, ὅπως διαφαίνεται κι ἀπὸ τὶς ἐπιστολές του’ στὴν ψυχὴ δηλαδὴ τῶν κοινωνιῶν. Οἱ γυναῖκες καὶ τὰ παιδιὰ εἶναι τὰ πιὸ συντηρητικὰ στοιχεῖα μιᾶς κοινωνίας. ̓Απευθυνόταν διὰ τοῦ παραλόγου στὴν ψυχή τῶν ἀπελπισμένων μαζῶν. «Δὲν ὑπάρχει "Έλλην ἤ ̓Ιουδαῖος, ἄνδρας καὶ γυναῖκα, πλούσιος ἤ φτωχός», «Οἱ ἔσχατοι ἔσονται πρῶτοι», «Τὰ μὴ ὄντα ἐξέλεξε ὁ Θεός, γιὰ νὰ ἐξευτελίσουν τὰ ὄντα» κι ὅ,τι παράλογο μποροῦσε νὰ συλλάδη ἡ φαντασία του. Ἡ ἀνομολόγητη ἐλπίδα τῶν ἀδυνάτων. Ἡ εὐκτικὴ καὶ ἣ προσταλχτικὴ συρρικνωμένες στὴν ὁριστική. Ἡ ψυχὴ προσήκει στὸ θῆλυ. Τὸ πνεῦμα στὸ ἄρρεν. Καὶ δὲν πρόκειται περὶ φαλλοκρατίας ἤ ἀντιφεμινισμοῦ. Εἶναι ὑπόθεσι τῆς Φύσεως. Στὰ δένδρα τῶν ἀνθρωπίνων κοινωνιῶν οἱ ρίζες (ψυχὴ) εἶναι τὸ θῆλυ καὶ τὰ κλαδιά (πνεῦμα) τὸ ἄρρεν. Αὐτὸ δὲν δηλώνει ἀνωτερότητα καὶ κατωτερότητα. Εἶναι μιὰ διαπίστωσι, τὴν ὁποία ἀδυνατοῦν νὰ