«Ὅλύόιος, ὅστις τῆς ἱστορίας ἔσχε μάθησιν» (Εὐριπίδης) Προὐπόθεση τῆς εὐτυχίας κατὰ τὸν μεγάλο "Ελληνα τραγικὸ ἀποτελεῖ ἡ γνώση τοῦ ἀληθινοῦ παρελθόντος. Στρεφόμενοι κι ἐμεῖς πρὸς τὴν ἱστορία, διαπιστώνουμε πράγματι ὅτι ἔθνη, κοινωνίες ἀλλὰ καὶ ξεχωριστοὶ ἄνθρωποι προοδεύουν καὶ μεγαλουργοῦν, συνεισφέρουν μ ̓ ἄλλα λόγια στὸ παγκόσμιο γίγνεσθαι, μόνο ὅταν ἀξιώνονται νὰ γίνουν γνῶστες τῶν πράξεων, τῶν ὃιδαγμάτων καὶ τῆς σοφίας τοῦ παρελθόντος. “Ὅπως διαπιστώνουμε καὶ τὴν ἀντίθετη ἐκδοχή: Η ἀποκοπὴ ἀπὸ τὴν ἱστορία ἐπιφέρει τὴν σύγχυση, τὴν ἀδυναμίᾳ προσανατολισμοῦ καὶ τὴν ἐπικράτηση ἀνελεύθερων δογματικῶν χαταστάσεων, ποὺ ποδοπατοῦν καὶ ἐξευτελίζουν τὴν ἀνθρώπινη ἀξία καὶ ἀξιοπρέπεια. Τὸ ἀρχαιοελληνικὸ «θαῦμα», ἡ Κλασσικὴ Ελλάδα, δὲν δημιουργήθηκε συγκυριακὰ καὶ τυχαῖα, ἀλλὰ δασίστηκε σ ̓ ὁλόκληρη τὴν προηγούμενη ἱστορικὴ πορεία τῶν Ελλήνων. Τὸ γνωστικὸ καὶ ἀξιακό τής πλαίσιο ἀντλήθηκαν ἀπὸ τὸν "Όμηρο καὶ τὸν ̓Ησίοδο, ἀπὸ τοὺς ἄθλους καὶ τὶς ἀρετὲς τῶν μεγάλων προγόνων, τῶν ἡμίθεων καὶ τῶν θεῶν. Πάνω σ ̓ αὐτὴ τὴν ἱστορικὴ παράδοση πλάστηκε καὶ ἀπέκτησε μορφὴ καὶ ἔκφραση. Τὸ ἴδιο καὶ ὁ χιλιόχρονος Μεσαίωνας (ἂν δὲν φτάνει ὡς τὶς μέρες μας) δὲν ἅπλωσε τὰ μαῦρα φτερά του σ ̓ ὁλόκληρο τὸν κόσμο συγκυριακἀ καὶ τυχαῖα. Εἶχε προηγηθεῖ ἡ δίαιη διακοπὴ τῆς ἱστορικῆς συνέχειας, ἡ ὁποία διευκόλυνε τὴν ἐπικράτηση τοῦ Θεοκρατικοῦ Σκότους. Τὸ ἴδιο τέλος καὶ οἱ ἀπαρχὲς τοῦ Σύγχρονου Πολιτισμοῦ (Αναγέννηση, 4ιαφωτισμὸς) δὲν προέκυψαν συγκυριακἀ καὶ τυχαῖα. Προῆλθαν ἀπὸ τὴν γενναία ἱστορικὴ ἐπανασύνδεση μὲ τὸ προχριστιανικὸ ἑλληνικὸ παρελθὸν καὶ τὴν Φιλελεύθερη οἰκουμενικότήητά του. Ἢ κατοχή τῆς ἀληθινῆς ἱστορικῆς γνώσης καὶ σὲ ἱστορικὸ ἐπίπεδο συνεισφέρει στὴν ἠθικὴ ἐλευθερία τῶν ἀνθρώπων. Βοηθᾶ τὸν καθένα ξεχωριστὰ νὰ στηρίξεται στὰ δικά του πόδια, στὴν δική του κρίση. ̓Αποκτᾶ δηλαδὴ τὴν δυνατότητα ὁ γνώστης τοῦ παρελθόντος ὄχι μόνο νὰ δημιουργεῖ τὸ νέο, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀποφεύγει τὴν παραπλάνηση ποὺ μεθοδεύουν ἄλλοι γιὰ τὸν ἑαυτό του, καὶ νὰ ἀντιλαμόάνεται τὴν ἰδεολογική ἢ πολιτικὴ δουλεία, ποὺ ἔξουσιαστὲς ἐπιδιώκουν πολλὲς φορὲς νὰ ἐπιδάλουν στὸν τράἀχηλό του. Η συνολική προσφορὰ τῆς ἱστορίας περιέχεται ξεκάθαρα στὰ λόγια τοῦ 4ιόδωρου Σικελιώτη: «Φύλακα ἡγοῦμαι τὴν ἱστορίαν τῆς τῶν ἀξιολόγων ἀρετῆς, μάρτυρα τῆς τῶν φαύλων κακίας, εὐεργέτην δὲ τοῦ κοινοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων». Δὲν καταλαδαίνεις τὰ συμδαίνοντα στὸ παρόν, ἂν δὲν γνωρίζεις τὰ συμδάντα στὸ (ἀληθινὸ) παρελθόν. Καὶ δὲν μπορεῖς νὰ προθλέψεις καὶ νὰ πορευθεῖς μὲ σιγουριὰ οτὸ αὔριο, ἂν δὲν ἔχεις κατανοήσει τί ἔγινε στὸ χθὲς καὶ τὸ σήμερα. Παν. Λ. Κουθαλάκης