ΜΑΡΙΟΣ ΜΑΜΑΝΕΑΣ Επίδραση τῆς πανάρχαιας Ἑλληνικῆς παραδόσεως στὴ Λιθουανική θρησκεία Ὑπὸ τὴν ὀνομασία «Λιθουανία» θὰ πρέπει νὰ μὴ νοεῖται ἀποχλειστικὰ ἡ γεωγραφικὴ ἔκταση τοῦ ὁμωνύμου κράτους τῆς Βαλτικῆς, ὅπως τὸ γνωρίζουμε σήμερα μὲ τὰ καθορισμένα ὅριά του, ἀλλὰ ὑπὸ εὐρυτέραν ἔννοια καὶ οἱ γειτονικὲς τοῦ κράτους αὐτοῦ περιοχὲς (τμήματα τῆς Ρωσίας, τῆς Πολωνίας καὶ τῆς Κουρλανδίας), στὶς ὁποῖες κατὰ τὸ παρελθὸν ἤκμασαν ὀργανωμένες λιθουανικὲς κοινότητες πρὶν τὴν ὁριστικὴ ἐκδίωξή τους ἀπὸ διαφόρους κατὰ καιροὺς εἰσθολεῖς. Ἐντοπίζοντας τὸ ἐνδιαφέρον μας στὸν γεωγραφικὸ αὐτὸ χῶρο παρατηροῦμε, ὅτι ἀρχαῖες παραδόσεις τοῦ Λιθουανικοῦ λαοῦ παραμένουν ἀλώδητες ἕως σήμερα, ἔχοντας ὡστόσο χάσει τὴ θρησκευτική τους διάσταση. Αὐτὸ ἐξηγεῖται εὔκολα, καθὼς ὁ Χριστιανισμὸς ἄρχισε νὰ διαδίδεται στὴν Λιθουανία μετὰ τὸν 129 μ.Χ. αἰῶνα, καὶ χρειάστηκε νὰ παρέλθουν ἀκόμα δύο αἰῶνες, ἕως τότε ποὺ ἐπεθλήθη διὰ τῆς δίας καὶ τῶν ὅπλων. Εἶναι εὔλογο λοιπόν, ὅτι ἡ παραδοσιακὴ Λιθουανικὴ θρησκεία ἀντιστάθηχε, ὅσο οἱ περιστάσεις τὸ ἐπέτρεπαν. Πέραν τούτων ἡ θρη: σκεία αὐτή, ἐξεταξόμενη ὑὑπὸ τὸ συγκχριτικὸ θρη σχειολογικὀ πρῖσμα, προδίδει πάμπολλες ὁ ὁμοιότητες μὲ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ παράδοση, ποὺ δὲν εἰναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθοῦν σὲ ἁπλὲς συμπτώσεις. Εἶναι σαφές, ὅτι ἡ θρησκευτικὴ καὶ κοσμοαντιληπτικὴ κληρονομιά τῶν Λιθουανῶν εἰναι θυγατρικὲς τῶν Ἑλληνικῶν ἰδεῶν καὶ πρακτικῶν. Θεμελιώδης μεταξὺ τῶν Λιθουανικῶν παραδοχῶν εἰναι ἡ ἀπόδοση ἰδιαιτέρου σεδασμοῦ στὴ φύση καὶ τὶς φυσικὲς δυνάμεις, ὅ ὅπως ἀκριδῶς ἴ ἴσχυε καὶ γιὰ τοὺς Ἕλληνες, Ὁ σεδασμὸς αὐτὸς γιὰ τοὺς Λιθουανοὺς φθάνει μέχρι καὶ τὴν ἀποφυγὴ τῆς μὴ ἀναγκαίας ὑλοτομίας. Παράλλη λα ἡ ἱερότητα ὁρισμένων εἰδῶν τῆς Χλωρίδος { ηταν δεδομένη. Τέτοια εἴδη εἰναι ἡ δρῦς, τὴν ὁποία ἐχαρακτήριζαν «θεῖον» δένδρο καὶ ἡ ἰτέα, τὴν ὁποία συνέδεαν μὲ συγκεχριμένο θρύλο. Παρόμοιες ἀντιλήψεις ὑπάρχουν στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο πολὺ πρὶν ἀπὸ τὴν ἐμφάνιση τῶν Λιθουανῶν. Ἐπιπρόσθετα τὰ πυκνὰ δάση, ποὺ ἀκόμη καὶ σήμερα ὑπάρχουν στὴ χώρα αὐτή, ἐχρησίμευαν καὶ ὡς ἄσυλο γιὰ καταδιωκόμενους ἀνθρώπους. Εἰδικώτερα τὰ δένδρα κάθε εἴδους ἐθεωροῦντο συνδεδεμένα μὲ τὴν ψυχή. Ἢ ψυχὴ κάθε νεκροῦ ἐλάμόανε νέα ὑπόσταση εἰκονιξόμενη μὲ τὴ μορφὴ ἑνὸς δένδρου. Ἢ ἐξέλιξη τοῦ δένδρου ἔδειχνε καὶ τὴν περαιτέρω πορεία τῆς ψυχῆς. Ἡ δοξασία αὐτὴ εἶναι φανερὰ εἰλημμένη ἀπὸ τὸν πανάρχαιο ἑλλαδικὸ κόσμο. Τόσο οἱ Κρῆτες ὅσο κυρίως καὶ οἱ Δόλοπες τῆς Θεσσαλίας ἐταύτιζαν τὴν ψυχὴ ἑνὸς ἐπιφανοῦς συνήθως τεθνεῶτος μὲ ἕνα δένδρο, θάθοντάς τον κάτω ἀπὸ τὸ φύλλωμά του. Ἐὰν τὸ δένδρο, προϊόντος τοῦ χρόνου, ξεραινόταν, ἀτονοῦσε ταυτόχρονα καὶ ἡ τιμὴ πρὸς τὴ μνή μη του. Ἡ δοξασία αὐτὴ θὰ μποροῦσε νὰ χρησιμεύσει καὶ ὡς χρονικὸς προσδιορισμὸς γιὰ τὸν ἐποικισμὸ τῆς Βόρειας Εὐρώπης ὁἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ φύλα." Ὅσον ἀφορᾶ στὴν πανίδα, ἰδιαίτερη ση μασία, ὅπως καὶ γιὰ τοὺς Ἕλληνες, εἰχε τὸ φίδι ὡς σύμόολο γονιμότητας, σοφίας καὶ προστασίας τοῦ οἴκου. ̓ ̓Αξιοσημείωτη θαρύτητα ἔχουν καὶ δύο ἄλλες ἑλληνογενεῖς ἀντιλήψεις τῶν Λιθουανῶν. ἯἩ πρώτη ἀφορᾶ στὸν τόπο κατοικίας τῶν ψυχῶν, οἱ ὁποῖες συνεχίζουν τὴν ὕπαρξή τους σὲ ἐνδιαίτημα παρόμοιο μ ̓ αὐτὸ τοῦ δικοῦ μας “Αδη. Ἡ δεύτερη ἔχει σχέση μὲ τὸ «ἱερὸν πῦρ» τῆς οἰκιακῆς ἑστίας. Ἢ ὁμοιότητα τῶν παραδόσεων εἶναι καταπληκτική. Ὃ Λιθουανὸς ἵστορικὸς Ρ Κ/ίπιας ἀναφέρει χαρακτηριστικά: «Σχεδὸν κάθε Λιθουανὸς τιμοῦσε τὴν ἱερὴ φλόγα τῆς δικῆς του ἑστίας. Κάθε οἰκογενειάρχης καὶ κάθε νοικοκυρὰ φρόντιξαν νὰ μὴ σθήσει, διότι ἡ σδέση της ἰσοδυναμοῦσε μὲ μεγάλη κακοτυχία». Οἱ θεοὶ τώρα τῶν Λιθουανῶν διαιροῦνται σὲ μείζονες καὶ ἥσσονες. ̓Αναφερόμενος σ ̓