ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
181ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1997
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Το Ωόν στην κοσμολογία του Ορφέως — ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ, ΜΑΡΙΟΣ
- Αντιλήψεις των Όρφικών για το Σύμπαν — ΚΑΤΣΑΒΟΥΝΙΔΗΣ, Ε.
Κείμενο φύλλου
ΜΑΡΙΟΣ ΔΠΜΟΙΠΙΟΥΛΟΣ-ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΣ
Τὸ ̓Ωὸν στὴν κοσμολογία τοῦ Ορφέως
Τὸ Ὠὸν στοὺς ̓ΟὈρφικοὺς συμόολίζει τὴν ἀρχικὴ περἰοδο τοῦ σύμπαντος πρὸ
τῆς μεγάλης ἐκρήξεως”. Κατὰ τὴ γνώμη μου δασικὴ θέσι στὴν κοσμογονικὴ ἀντίληψι
τῶν ̓Ορφικῶν εἶχε τὸ Ὠόν, διότι μ ̓ αὐτὸ τὸν τρόπο ἤθελαν νὰ δηλώσουν
τὶς πεπερασμένες διαστάσεις τοῦ σύμπαντος. Σημειωθήτω, ὅτι σύμφωνα! μὲ τὶς
σύγχρονες θεωρίες οἱ διαστάσεις τοῦ σύμπαντος εἶναι πεπερασμένες. Οἱ Ὄρψικοὶ
παρουσίαζαν τὸ σύμπαν σφαιρικό, ἐφ ̓ ὅσον σφαιρικὸ εἶναι καὶ τὸ ποσμικὸν
Ὠόν, ποὺ ἔχει συμπεριλάθει τὴν πρωτοῦλη τοῦ σύμπαντος στήν ἀρχική του κατάστασι
(«σφαιροειδὲς πανταχόθεν συνειλήθήη κύτος... ὥσπερ ᾠὸν τὰ πάντα πεοιέχοντα
σφαιροειδῆ ἀπεκύησεν οὐρανόν»: ̓Απίων, Ὃμιλ. ΝΙ 4.5). Ὃ
̓Αριστοτέλης
λοιπὸν ἔρχεται δεύτερος, ὅταν δηλώνῃ, ὅτι τὸ σύμπαν: «ἀνάγκη καὶ διά
ταῦτα σφαιροειδές εἶναι...» (Περὶ Οὐρανοῦ Β’ 4), ὅπως καὶ ὁ Πλάτων, ὅταν γράφῃ.
ὅτι τὸ σύμπαν ἔχει: «σχῆμα... σφαιροειδὲς» (Τίμαιος 330). Μὲ δάση τὰ στοιχεῖα
μπορεῖ νὰ χρίνῃ κανεὶς τὴν ἀθασιμότητα τῶν ἰσχυρισμῶν διαφόρων προκατειλημμένων
συγγραφέων, ὅπως: «ἡ ἀρχαία κοσμολογία καὶ κοσμογονία δὲν ἑδράζεται
ἐπιστημονικὰ καὶ οἱ ἀντιλήψεις τῶν προσωκρατικῶν εἶναι φαντασίες»,
ἄποψι ποὺ ἀναφέρει Ὀ.Ε. ΕἰοΚς στὴ σελίδα 7 τοῦ διόλίου του «ἢ πρώιμη ̓Ελληνικὴ
̓Αστρονομία» (ἐκδ. 1991), ἐνῶ στὴ σελίδα 38 τοῦ ἴδιου διόλίου γράφει: «δὲν
ξέρουμε τίποτα γιὰ τὴν κατάσταση τῆς ἀστρονομικῆς γνώσης στοὺς μινωϊκοὺς
καὶ μυκηναϊκούς χρόνους...»!
ἘΒλ. «Δαυλόν».τ. 175. σελ. 10663.
̓Αντιλήψεις τῶν ̓Ορφικῶν γιὰ τὸ Σύμπαν
̓Αγαπητὲ κ. διευθυντά,
4 ιαθάξοντας κείμενα ἀρχαίων συγγραφέων καὶ ἔχοντας ὑπ’ ὄψη τὴ σύγχρονη ἐπιστήμη
καὶ ἰδίως τὴν ἀστροφυσικὴ ̓μένουμε ἔχπληκτοι, καθὼς διαπιστώνουμε, ὅτι
πολλὲς ἀπὸ τὶς σύγχρονες αὐτὲς γνώσεις ἦταν γνωστὲς καὶ εἶχαν διατυπωθεῖ μερικὲς
χιλιετίες παλαιότερα. Πρὶν ἐμφανισθοῦν οἱ ἱ Αἰγύπτιοι, Χαλδαῖοι καὶ Βαδυλώνιοι, οἱ
̓Ορφικοὶ εἶχαν διατυπώσει τὶς θεωρίες τους γιὰ τὸ Σύμπαν, τὴ Φύση, τὴ Ζωή, τὸ Μονοθεϊσμὸ
(δαίμων - δημιουργὸς) κ.λπ. ταν ἡ ἐποχή, ποὺ ἡ γνώση ἦταν αὐτοσκοπός.
̓Απὸ τὶς γνώσεις καὶ θεωρίες τῶν ̓Ορφικῶν προῆλθαν οἱ πρῶτες ἀρχὲς τῆς κοσμολογίας,
τῆς φιλοσοφίας, τῆς φυσιολογίας, τῆς θεολογίας, ποὺ διετύπωσαν ἀργότερα
οἱ γίγαντες τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος, Θρᾶκες σοφοὶ καὶ ποοσωκρατικοὶ διανοητές,
ποὺ ἦταν πολυγραφότατοι (οἱ ἀρχαῖοι Θρᾶκες ἔγραφαν σὲ ξύλινες πινακίδες),
ἀλλὰ τὰ περισσότερα χείμενά τους κάηκαν καὶ καταστράφηκαν κατὰ τὴν ἐπέλαση
τῶν ἐσχατολογικῶν θρησκειῶν. 4ιασώθηκαν ἐλάχιστα ἀποσπασμάτια σὲ ἔργα
μεταγενέστερων συγγραφέων (Σιμπλίκιος, ̓Αέτιος, Ερμείας, Κικέρων, Πλίνιος, Τάτιος,
Θέων Σμυρναῖος, Πλούταρχος, Διογένης “αέρτιος, Σουΐδας, Πρόκλος, Συριαγός,
4αμάσκιος), ποὺ εἶναι ἐκπληκτικῆς σαφήνειας ὡς πρὸς τὴν ἐπιστημονικήὴ δια-