ΓΕΩΡΤΙΟΣΚ.ΤΕΩΡΙΓΑΛΑΣ Πότε ἔγινε ἡ ᾽Αργοναυτικὴ ἐχστρατεία; Ι. Μυθολογία καὶ Ἱστορία Ἡ Ἑλληνικὴ Μυθολογία δὲν εἶναι παρα-μυθολογία. Οἱ ἀναφερόμενοι σὲ ἱστορικὰ γε” γονότα “μῦθοι (Ξλόγοι) της ἀφηγοῦνται μὲ τρόπο ποιητικό, ποὺ προσιδιάζει στὸν προ- φορικῶς μεταδιδόµενο λόγο, πραγματικὰ γεγονότα. Ἐπειδῆ ὅμως αὐτὰ περιθάλλονται ἀπὸ ποιητικὲς εἰκόνες, ποὺ ἔχουν ὑπερθολές, ὑπερφυσικὲς παρεμδάσεις κ.λπ., χρειάζε- ται ἐργασία γιὰ τὴν ἀποκατάστασι τῆς πραγματικῆς μορφῆς τους. Ὃ Πλάτων (“ Τίμαι- ος”) μᾶς δείχνει τὴν μέθοδο, ἐξηγώντας ὅτι ὁ μῦθος τοῦ Φαέθοντος ἀφηγεῖται μία πα- ράλλαξη τῆς τροχιᾶς τῶν οὐράνιων σωμάτων, ἡ ὁποία συνέδη πράγματι στὸ μακρυνὸ πα- ρελθόν. Ἢ σύγχρονη ἐπιστήμη δέχεται, ὅτι πράγματι αὐτὸ συνέδη, ὀφειλόμενο σὲ μετα- κίνηση τοῦ γήινου ἄξονος. Ὃ Θουκυδίδης ἐπίσης δέχεται ὡς ἀληθινὸ γεγονὸς τὸν Τρωϊκὸ πόλεμο, ἀφαιρώντας ἀπὸ τὶς σχετικὲς ἀφηγήσεις τὶς παρεμδάσεις θεῶν, τὰ ὑπερφυσικὰ γεγονότα (ἄλογα ποὺ μιλοῦν κ.ἄ.) καὶ τὸν Δούρειο Ίππο (ποὺ προφανῶς συμθολίζει ἰσχυρὴ πολιορχητικὴ µη- χανή σὲ συνδυασμὀὸ μὲ µία «πέμπτη φάλαγγα», ποὺ ἔδρασε στὸ ἐσωτερικὸ τῆς Τροίας). Παρόμοια μέθοδο ἐφάρμοσαν ὁ Πλούταρχος, ὁ Παυσανίας, ὁ Εὐήμερος (λέγει, ὅτι οἱ “θεοὶ” ἦσαν ἡγέτες, ποὺ εὐεργέτησαν τοὺς ἀνθρώπους) κ.ἄ. Αὐτὴ ἡ ἀποκάλυψις τοῦ ἱστορικοῦ πυρῆνος τῶν “μύθων” εἶναι σχετικῶς εὔκολη. Προ- κύπτουν ὅμως δύο ἄλλες δυσκολίες: ἡ τοποθέτησις τοῦ ἀποκαλυπτόμενου γεγονότος στὸν χῶρο χαὶ στὸν χρόνο. Στὸν χῶρο, ἐπειδὴ οἱ ὀνομασίες τῶν τόπων ἄλλαξαν πολλὲς φορές, ἐνῶ ἡ ἴδια ὀνομασία ἀποδίδεται εἴτε ταυτοχρόνως εἴτε διαδοχικῶς σὲ διαφορε- τικοὺς τόπους. Καὶ στὸν χρόνο, ἐπειδὴ ἡ Μυθολογία εἶναι μὲν Ἱστορία, ἀλλὰ ἄχρονη. Ἢ τοποθέτησις τῶν γεγονότων στὸν χώρο ὁδηγεῖται ἀπὸ τὴν περιγραφὴ τῶν ἄναφε- ροµένων τόπων καὶ ἀπὸ στοιχεῖα ποὺ δίδονται γιὰ τὰ ταξίδια ἢ τὶς ἐκστρατεῖες, ποὺ ἓξι- στοροῦνται. Στὴν Οδύσσεια” λ.χ. ὁ Ὅμηρος ἀναφέρει κατὰ κανόνα τὴν κατεύθυνση, ποὺ ἀκολουθεῖ ὁ ἥρωάς του (ὅπως “τὸν ἔσπρωχνε ὁ δυνατὸς ἄνεμος”) καὶ τὴν διάρκεια τοῦ πλοῦ. Ἔχοντας ὑπ᾽ ὄψιν µας τὴν μέση ταχύτητα τῶν ἱστιοφόρων τῆς ἐποχῆς, τὴν κατεύθυνσι καὶ τὴν διάρκεια τῆς συγκεκριμένης διαδρομῆς, Ορίσκουµε, ποῦ περίπου πρέπει νὰ ἔφθασε κάθε φορὰ ὁ ᾿Οδυσσεύς. Μετά, μὲ δάση τὴν περιγραφὴ τοῦ τόπου, ἡ ὁποία κατὰ κανόνα εἶναι ἀκριθὴς καὶ λεπτομερής, προσδιορίζουμε ἀκριθέστερα τὸ ση- μεῖον ἀφίξεως. Δυσχερέστερη εἶναι ἡ χρονολόγησις τῶν ἐξιστορουμένων. Ἐδῶ ὑπεισέρχονται πολλοὶ δυσμενεῖς παράγοντες. Ἔτσι ὑπάρχουν πολλοὶ ἥρωες μὲ τὸ ἴδιο ὄνομα, πού, ἐνῶ ζοῦν σὲ διαφορετικὲς ἐποχές, οἱ περιπέτειές τους συγχωνεύονται. Τὰ κατορθώματα τοῦ Ἣρα- χλέους ἀσφαλῶς ἀνήκουν σὲ περισσότερους ἥρωες μὲ αὐτὸ τὸ ὄνομα. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τὶς περιπέτειες τοῦ Διονύσου. Ἐπίσης εἶναι φανερό, ὅτι ἐξερευνητικὰ ταξίδια μὲ πλοῖα τύπου “᾿Αργὼ" πραγματοποιήθηκαν πολλά, ἀλλὰ τελικῶς οἱ ἀφηγητὲς τὰ συγ- χώνευσαν σὲ µία ἐκστρατεία. Ἔξ ἄλλου οἱ µεγάλες οἰκογένειες ἤθελαν νὰ ἔχουν ἡρωϊχκοὺς προγόνους, μὲ ἀποτέλε- σμα νὰ ἐντάσσουν κάποιους ἀπ᾽ αὐτοὺς σὲ γεγονότα, στὰ ὁποῖα ἴσως δὲν µετέσχαν. Π.χ. ὅλοι ἤθελαν νὰ ἔχουν κάποιον πρόγονο ᾽Αργοναύτη, ἐνῶ ἄλλοι θεωροῦσαν πρὀγονό τους τὸν Ἡρακλη (Ἡρακλεῖδες) ἢ τὸν Θησέα (Θησεῖδες). Ἔτσι οἱ γενεαλογίες μπερδεύονται καὶ δυσχεραίνουν τὴν χρονολογικὴ τοποθέτησι τῶν γεγονότων -- ἰδοὺ µία αἰτία γιὰ τὶς τόσο διαφορετικὲς χρονολογήσεις τῶν Τρωϊκῶν.