ΔΑΥΛΟΣ/Ι8Ι, Ἰανουάριος 1997 1075 ἐπέφερε στήν τοπογραφία τῆς Θήρας ἡ ἡ ἔχρηξις τοῦ ἡφαιστείου. Τὸ παλαιὸ νησί, ἡ Καλλίστη, χομματιάστηκε -- τὰ κομμάτια του εἰναι ἡ Θήρα, ἡ Θηρασιά, ἡ Παλαιὰ Καμένη καὶ τὸ ̓Ασπρονήσι. Ὑπάρχει καὶ μία παραλλαγή τοῦ μύθου, ποὺ ἀναφέρεται στὰ “ ̓Αργοναυτικὰ" τῶν “Ορφικῶν ̓ (στ. 1364-67): “Παιὰν δ ̓ ἄρ ̓ ἐκηδόλος ἀγχόθι ναίων Δήλου ἀπὸ κραναῆς ἧκεν θέλος, ἐκ δ ̓ ἀνέφη γεν μεσσάτιον σποράδην. ̓Ανάφην δὲ ἑ πάντες ὀπίσσω -- νῆσον χικλήσκουσι περικτίονες ἄνθρωποι”. ὋὉ Παιὰν λοιπὸν ἔρριξε ἀπὸ τὴν Δῆλο ἕνα θέλος καὶ ἀπ ̓ αὐτὸ γεννήθηκε τὸ νησί, ποὺ οἱ μεταγενέστεροι ἀποκαλοῦν ̓Ανάφη. Ἐκτόξευσις λίθων, ἀνάδυσις νήσων λοιπόν, φαινόμενα συνδεόμενα μὲ τὴν ἔκρηξι. Τέλος ἔχουμε τὸν μῦθο γιὰ τὸν χάλκινο γίγαντα Τάλω, ποὺ φρουροῦσε τὴν Κρήτη, δυθίζοντας τὰ ἄγνωστα πλοῖα μὲ ὀροχὴ λίθων. Αὐτὸς ἐπεσήμανε τὴν “ ̓Αργώ ̓", ὅταν προερχόμενη ἀπὸ τὴν Κάρπαθο ἀγκυροθόλησε στὸν λιμένα Δίκτα τῆς ἀνατολικῆς Κρήτης, ποὺ κατὰ τὸν Ο. ΗιχΙεΥ εἶναι ὁ Κάτω Ζάκρος (Τὸ Απεῖομι Ναπιε οἱ Ζακγο", “Οτβεκ, Κοπιαπ απά Βγ7αΠίΐΠε δίμ ας", ὃ, δ5-δ7). “ΟΙ. δοῆοο (“ ΥμΚαμίςηο μη 5εἰςπίεῃε ΑΚΗνΙίαί 4ος ΑραἰςεΠεη ΜεΘςΡΕΕΚΕΗ5 ἵπι δρίεροε[ 4εΥ ργἱοεΠἰσεμε Μγιμοίορίο, ΜΠΕΠΙΟΣΥΠΕ” 5ετ, ΠΠ, νοι. ἵν, 257-94) διατύπωσε τὴν ὑπόθεσι, ὅτι ὁ Τάλως συμθολίζει τὸ ἡφαίστειο τῆς Θήρας, ποὺ “Φρουροῦσε” τὴν Κρήτη. Ὃ “χαλκὸς” εἶναι ὁ τοῖχος τοῦ κρατῆρος μὲ τὸ χάλκινο χρῶμα του, οἱ 6ράχοι, ποὺ πετοῦσε ἐναντίον τῆς “ ̓Αργοῦς”, εἶναι τὰ θραύσματα ἀπὸ τὴν ἔκρηξι τοῦ ἡφαιστείου. Οἱ ̓Αργοναῦτες μὲ τέχνασμα τῆς Μήδειας ἔκαναν τὸν γίγαντα νὰ μπερδευτεῖ καὶ νὰ πέσει, ὁπότε ἄνοιξε ἡ φτέρνα του καὶ ἀπὸ ἐκεῖ χύθηκε τὸ “ἰχώρ”, ποὺ εἶχε ἀντὶ γιὰ αἷμα, καὶ ὁ γίγαντας πέθανε. Τὸ πέσιμο, λέγει ὁ 1. θοῆοο, εἶναι ἡ κατάρρευσις τοῦ θουνοῦ, στὴν κορυφὴ τοῦ ὁποίου θρισκόταν ὁ κρατήρας! ποὺ κατὰ τοὺς γεωλόγους εἶχε ὕψος 1500μ. καὶ ἰχὼρ εἶναι ἡ λάδα, ποὺ ἔρρευσε, ἕως ὅτου τὸ ἡφαίστειο ἡσύχασε. Κατὰ τὴν μυθολογία ὁ Τάλως ἄφησε ἕνα γιό, τὸν Λεῦκο, ὁ ὁποῖος ἀνέτρεψε τὸν όασιλέα τῆς Κνωσοῦ ̓Ιδομενέα, σκότωσε τὴν κόρη του καὶ κατάστρεψε πολλὲς πόλεις τοῦ νησιοῦ (Εὐστάθιος, “Σχόλια εἰς Ιλιάδα καὶ ̓Οδύσσειαν”' ̓Απολλόδωρος, “ ̓Επιτομή ̓,, ΝῚ, 10: καὶ Λυκόφρων, “Α λέξανδρα”). Αν δεχθοῦμε τὴν ταύτισι Τάλω - ἡφαιστείου Θήρας, τότε ὁ Λεῦκος εἶναι μεταγενέστερες ἐχρήξεις τοῦ ἡφαιστείου. ΙΙ. Συμπέρασμα Ὃ συνδυασμὸς τῶν προαναφερθέντων στοιχείων -- αἰφνίδιο σκότος στὸ Κρητικὸ πέλαγος, ἀνάδυσις Θήρας, ἀνάδυσις ̓Ανάφης, Τάλως-Λεῦχκος -- ἐπιτρέπουν κατὰ τὴν γνώμη μου τὸν προσδιορισμὸ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν ̓Αργοναυτῶν ἀπὸ τὴν ̓Αμερικὴ στὸ 1644 π.Χ. Ἡ ἐκτίμησις αὐτὴ συμπίπτει καὶ μὲ ἐκείνην τοῦ Κ. Χασάπη (“Ορφικά ̓, ἐκδ.1. Πασσᾶ), ὁ ὁποῖος θάσει τῶν ἀστρονομικῶν παρατηρήσεων, ποὺ ἀναφέρονται στὰ “"Ορφικά”, προσδιόρισε τὴν ἐποχὴ τοῦ ̓Ὀρφέως (ὁ ὁποῖος μετέσχε στὴν ̓Αργοναυτικὴ Ἐκοστρατεία) γύρω στὸ 1.600 π.Χ. Ὃ Κ. Χασάπης παρατήρησε, ὅτι: α) Στὸν ̓Ορφικὸ “Ὕμνον τοῦ ̓Απόλλωνος» γίνεται λόγος γιὰ ἴση διάρχεια χειμῶνος καὶ θέρους. 6) Στοὺς ὕμνους καὶ στὰ “Διθικὰ ἀναφέρεται, ὅτι ἡ ἐαρινὴ ἰσημερία ἐσημειοῦτο, ὅταν ὁ ἥλιος θρισκόταν στὸν Ταῦρο. Τὰ δύο αὐτὰ φαινόμενα συνέπεσαν στὴ χρονικὴ περίοδο 1841-1366 π.Χ., καὶ ὁ Κ. Χασάπης γράφει: “Συνεπῶς καὶ ἡ ἡλικία τῶν Ὕμνων πρέπει νὰ ἀναχθῇ εἰς τὴν περίοδον ταύτην καὶ τὸ πιθανώτερον εἰς τοὺς περὶ τὸ μέσον τῆς περιόδου αὐτῆς χρόνους, δηλ. περὶ τὸ 1600 π.Χ ́." («Τὰ ̓ρφικά», ἔκδ. ̓Εγκυκλοπαιδείας «Ἡλίου», σ. 108).