Δρ.ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ Πῶς οἱ σκοταδιστὲς κατέστρεψαν τὸ πρῶτο Ἑλληνικὸ τυπογραφεῖο στήν Κων/πολη ΤΥΦΛΟΜΕΝΟΠΙΕΡΑΡΧΕΗΣ, ΞΕΝΟΙ ΔΙΠΛ(ΟΜΑΤΕΣ ΚΑΙΕΒΡΑΙΟΙΕΝΑΝΤΌΟΝΠΑΤΡΙΑΡΧΗΚΥΡΙΛΛΟΥ Τὸν Ἰούνιο τοῦ 1627 ἐπισκέπτεται ἕναν ἀπὸ τοὺς ἐλάχιστους ἐκείνη τὴν περίοδο φωτισμένους οἰκουμενικοὺς πατριάρχες, τὸν Κύριλλο Λούκαρι (1572-1638), στὴν Πόλη ὁ ἱερομόναχος Νικόδη μος Μεταξᾶς ὁ ἐκ Κεφαλληνίας. ̓ Ἄνθρωπος καλὰ μορφωμένος ὁ Μεταξᾶς εἶχε πάρει τὴ μόρφωσή του κυρίως ἀπὸ τὸ θεῖο του Νικόδημο Μεταξᾶ, διακεκριμένο μητροπολίτη Κεφαλληνίας. Ἡ αἰτία τῆς ἐπισχέψεως ἦταν πολὺ ση μαντική. Ὁ Νικόδη μος ἄνεκοίνωσε στὸν περιχαρῆ Πατριάρχη, ὅτι τ ̓ ἀδέλφια του, ποὺ ἦταν μεγαλέμποροι στὸ Λονδῖνο, εἶχαν ἀγοράσει ἕνα ὁλόκληρο τυπογραφεῖο καὶ ἐπιθυμοῦσαν νὰ τὸ στείλουν δῶρο γιὰ τὸ ἐκπαιδευτικὸ πρόγραμμα τοῦ δραστήριου Πατριάρχη. Ὅμως ὅσο μεγάλη χαρὰ ἔνιωσε, ἄλλη τόση λύπη ἦλθε νὰ τὴν σκεπάσει, σὰν ̓σχέφθηχε, πὼς θ ̓ ἀντιδροῦσε ἡ ἡ Ὑψηλὴ Πύλη μπροστὰ στὸ ὕποπτο γι’ αὐτὴν γεγονὸς τῆς ἐγκαταστάσεως ἑνὸς ὁλόκληρου τυπογραφείου, τὸ ὁποῖο ὁπωσδήποτε θὰ ἐξέδιδε καὶ ἀντιπαπικὰ θιθλίἰα γιὰ τὴν θωράκιση τῶν ὀρθοδόξων ἀπὸ τὸν ἄγριο προση λυτισμὸ τῶν μισσιονάριων τοῦ ̓Τησουϊτισμοῦ. Ἡ χαρὰ τῶν δύο ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι θέόαια εἶχαν παρασυρθεῖ σὲ ἄμετρο ἔνθουσιασμὸ καὶ ἴσως νὰ ὁραματίζονταν, ὅτι αὐτό, τὸ δικό τους, τυπογραφεῖο θὰ ἀποτελοῦσε τὴ θρυαλλίδα τῆς ἀνατίναξης στὸν ἀέρα τῆς κραταιᾶς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας, δὲν κράτησε γιὰ πολύ. Μόλις σκέφτηκαν τὸ πλῆθος τῶν ἐμποδίων, ποὺ θ ̓ ἀντιμετώπιζε ἡ ἐγκατάσταση τοῦ τυπογραφείου στὴν Πόλη, πάγωσαν χυριολεκτικά. Ὅμως δὲν ἄφησαν τὰ κύματα τῆς ἀπελπισίας νὰ τοὺς κατακλύσουν. ̓ Αρχισαν οἱ δύο ἄνδρες νὰ χαταστρώνουν ἕνα σχέδιο ξεγελάσμματος τῶν τουρχικῶν ἀρχῶν, γιὰ νὰ περάσουν κάτω ἀπὸ τὰ θλέμματά τους τὰ μεγάλα χιδώτια μὲ τὰ 6αριὰ ἐξαρτήματα τοῦ τυπογραφείου. “Αμ ̓ ἔπος ἅμ ̓ ἔργον. Ο Οἰπχουμενικὸς Πατριάρχης καλεῖ στὰ Πατριαρχεῖα τὸν Μητροπολίτη Κορινθίας, Ταρσοῦ καὶ Πολυφέγγους, λόγω ἀγγλομαθίας του, νὰ ἡ ἡγηί θεῖ ἐἐπιτροπῆς ἐπισκέψεως στὴν ̓Αγγλικὴ Πρεσθεία τῆς Πόλης καὶ νὰ ζητήσει τὴν πολύτιμη ἀρωγῆ τοῦ ἴδιου τοῦ πρέσθυ 51 Τηοπιᾶς Κοε, τὴ διαμεσολάθησή του στὸν ἴδιο τὸ Σουλτᾶνο γιὰ τὴν παραλαδὴ χι ἐγκατάσταση τοῦ τυπογραφείου. ὋὉ πρέσόδυς ὁ ἀπάντη σε διπλωματικά, ὅτι τὸ ἐγχείθημα ηταν «εὐγενές», ἀλλὰ ὅ ὅτι μόνος του δὲν μποροῦσε, καὶ γι ̓ αὐτὸ δὲν ἤθελε, ν ̓ ἀναλάδει μιὰ τέτοια εὐθύνη, ἡ ὁποία θὰ τὸν ἐξέθετε στὰ μάτια τοῦ Σουλτάνου. ̓Αλλ ̓ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ ὁ Πατριάρχης εἶχε χάνει γνωστὸ τὸ αἴτη μά του μέχρι τὸν ̓Αρχιεπίσκοπο τῆς ̓Αγγλίας λόρδο 10μΠ ΑπάςΙ5ΟΗ, ὁ ὁποῖος θέλοντας νὰ ἐξασφαλίσει τὴν συμπαράσταση τῶν τεσσάρων Ὀρθοδόξων Πατριαρχείων τῆς ̓Ανατολῆς (Κωνσταντινουπόλεως, ̓Αλεξανδρείας, ̓Αντιοχείας, Ιεροσολύμων) στὸν ἀγῶνα τοῦ ̓Αγγλικανισμοῦ ἐνάντια στὴν παπικὴ προπαγάνδα, ὑπέδειξε στοὺς πατριαρχικοὺς ἐκπροσώπους, ποὺ τὸν ἐπισκέφθηκαν, νὰ πᾶνε στὸν πρεσθευτὴ τῆς Ολλανδίας στὸ Βόσπορο καὶ νὰ τὸν πινητοποιήσουν ὡς προσωπικὸ Φίλο τοῦ Σουλτάνου γιὰ τὴν παραλαδὴ καὶ ἐγκατάσταση τοῦ τυπογραφείου. Ἐπιπροσθέτως τοὺς εἶπε διπλωματικά, ὅτι, ἂν ἠρωτᾶτο ἀπὸ τὴν 'Ὑψηλὴ Πύλη, θὰ ἔδινε καταφατικὴ ἀπάντηση, ὅπως κι ἔγινε. Ὅ Πατριάρχης μπροστὰ στὸν κίνδυνο νὰ ματαιωθεῖ τὸ ἐγχείρη μα, ἄλλωστε ἑ ὑπῆρχε πίνδυνος ν ̓ ἁρπαγοῦν τὰ χιδώτια μὲ τὸ πολύτιμο περιεχόμενο, ζητᾶ ὁ ἴδιος ὁ ἀκρόαση ἀπὸ τὸν Ὀλλανδὸ πρέσόυ, τὸν ὁποῖο πείθει, μὲ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι «συμφέρει ὁλόκληρη τὴ Δυτικὴ Χριστιανοσύνη ἡ ἐγκατάσταση καὶ λειτουργία τοῦ τυπογραφείου μέσα στὴν ἴδια την Τουρχία». Κατέπεισε τελικὰ ὁ Πατριάρχης μὲ τὸ τεράστιο κῦρος του καὶ τοὺς δύο πρεσθευτές, νὰ ζητήσουν προσωπική ἀκρόαση ἀπὸ τὸν Μέγα Βεζύρη, γιὰ νὰ γίνει τὸ ξεφόρτωμα τοῦ πο-