ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛ{ΣΟΝ ΑΝΑΓΝ(ΣΣΤ(ΟΝ Ἢ καταστροφὴ τοῦ Ἱπποκρατείου ᾿Ασκληπιείου τῆς Κῶ ᾿᾽Αγαπητὲ κ. Λάμπρου, Στὸ τεῦχος 179, Νοέμθριος 96, τοῦ ἔγκριτου περιοδικοῦ σας «Δαυλὸς» ὁ ἀναγνώστης σας κ. Παναγιώτης Χατξζηιωάννου ἐξέφρασε τὴν εὔλο- γη ἀπορία, πῶς «στὸν ἱερὸ χῶρο τοῦ ᾿Ασκληπι- είου, στὴν Κῶ, στὸ χέντρο τοῦ ἀρχαίου ναοῦ εὑρίσκεται ἕνας σπόνδυλος ἀπὸ ἀρχαῖο κίονα καὶ ἐπ᾽ αὐτοῦ ἕνα κιονόκρανο μὲ σταυροὺς καὶ λοιπὲς διακοσμήσεις ἀπό... παλαιοχριστιανικὀ ναό!» Πράγματι στήν ἀνατολικὴ πλευρὰ τοῦ πρό- ναου τοῦ δευτέρου μεγάλου ναοῦ τοῦ ᾿Ασκλη- πιοῦ (α΄ μισὸ τοῦ 2ου π.Χ. αἰ.) στὸ ᾿Ασκληπιεῖο τῆς Κῶ ὑπάρχει ἕνας σπόνδυλος, ποὺ Φέρει 6υ- ζαντινὸ κιονόκρανο μὲ χαραγμένο τὸν σταυρὸ καὶ τὸ σύμπλεγμα Ισχο Ιησοῦς Χριστὸς) καὶ πάνω σ᾽ αὐτὸ πελώρια μαρμάρινη πλάκα, ποὺ σχηματίζει Αγία Τράπεζα. Ἣ τοποθέτηση αὐτὴ ἔγινε ἀπὸ τὸν Γερμανὸ ἀρχαιολόγο Κπαοί Ηειζορ, ὁ ὁποῖος ἀνακάλυψε τὸ ᾿Ασκληπιεῖο τῆς Κῶ τὸ 1902. Τὸ «σφόδρα ἔνδοξον καὶ μεστὸν ἀναθημάτων πολλῶν» κατὰ τὸν Στράδωνα ᾿Ασλληπιεῖο τῆς Κῶ μὲ τὰ τρία ἄνδηρ ράτου, χῶρος λατρείας, τέ- χνης καὶ ἰάσεως, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ µακροδιότε- ρα μνημεῖα τῆς ἀνθρωπότητας (τὰ μέχρι σήμε- ρα ἀνασχαφέντα εὑρήματά του ἀνάγονται ἀπὸ τὸν 4ο π.Χ. αἰ. ἕως καὶ τὸν 40 μ.Χ. αἰ.), ποὺ λά- µπρυνε ἡ παράδοση τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Ἱπποκράτη καὶ τῶν ἄξιων διαδόχων του καθὼς καὶ ἡ καθ᾽ ὅλη τὴν ἑλληνιστικὴ περίοδο καὶ µέ- χρι τοὺς πρώτους αὐτοκρατορικοὺς χρόνους ἀνάδειξή του ὡς ἑστίας εἰρηνικῆς συνύπαρξης καὶ ἀσφάλειας γιὰ τοὺς προγόνους µας μετὰ τὴν πανελλήνια ἀναγνώριση τοῦ δικαιώματος τῆς ἀσυλίας καὶ τῆς ἐκεχειρίας κατὰ τὴ διάρχεια τῶν ἑορτασμῶν τῶν «Μικρῶν καὶ Μεγάλων ᾿Ασκληπιείων» (μουσικῶν καὶ γυμνικῶν ἀγώ- νων), ποὺ διεξάγονταν στὸ νησί, ὅπως µαρτυ- ροῦν δεχάδες ἐπιγραφές του. Δυστυχῶς ἡ κατάπτωση τοῦ ᾿Ασλληπιείου τῆς Κῶ ἐπῆλθε μὲ τὰ διατάγματα τοῦ Θεοδοσί- ου Β΄ τὸ 426, ποὺ λειτουργοῦσε ὡς τότε σὰν ἄσυ- λο νοσούντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ καταστρεπτικοὺς σεισμούς, ὅπως τοῦ 469 ἐπὶ Λέοντα Α΄ καὶ τοῦ 554/551 ἐπὶ Ιουστινιανοῦ. Ὃ τελευταῖος ἦταν τόσο ἐξοντωτικός, ποὺ προκάλεσε τὴν ὁλοσχερῆ καταστροφὴ καὶ ἐγκατάλειψη τοῦ ἱεροῦ. Γύρω ἀπὸ τὸ µεγάλο ναὸ τοῦ ᾿Ασκληπιοῦ τοὺς ἑπόμε- νους αἰῶνες θὰ ἐμφανιστεῖ ἕνας χριστιανικὸς οἰκισμὸς μὲ νεκροταφεῖο, ἐνῶ τὸν 13ο- 40 αἱ. θὰ ἱδρυθῇ ἐκεῖ καὶ πάνω στὰ λείψανα τοῦ ἀρχαίου ναοῦ τοῦ ᾿Ασχληπιοῦ ἡ Μονὴ τῆς Παναγίας τοῦ ἜΑλσους, ποὺ ἀποτέλεσε μετόχι τοῦ Μοναστη- ριοῦ τῆς Πάτμου. Αὐτῆς τῆς Μονῆς ἀπομεινά- οι εἶναι καὶ τὸ κιονόχρανο μὲ τὸν σταυρὸ καὶ τὸ σύμπλεγμα Ι06.ΧΟ., ποὺ ὁ ἀρχαιολόγος Κ. Ηει7ορβ ἐπανατοποθέτησε στὴν ἴδια θέση, γιὰ νὰ θυμίζῃ τὸ πέρασμα ἀπὸ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ λατρεία στὴ χριστιανική. Μὲ ἐχτίμηση Βασίλης Σ. Χατξηθασιλείου Δικηγόρος-ἱστοριογράφος Ξάνθου 1. Κῶς Τὸ περὶ ἀνακαλύψεως τοῦ ᾽Αλϕαθητου ἀπὸ Χαναναίους Φίλε κ. Λάμπρου, Τὸ σημείωμα τοῦ «Σαρώθρου» στὸν «Δαυλὸ» (τ. 179, σ. 10894) γιὰ τοὺς περὶ ἀλφαθήτου ἰσχυ- ρισμοὺς τοῦ «Παγκόσμιου ἱἹστορικοῦ ”Ατλα- ντος» (ἔκδ. «Καθημερινῆς» - Ε.Τ.Ε.) μοῦ δίνει τὴν ἀφορμὴ γιὰ κάποιες σκέψεις. Κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς στὶς ἀρχὲς τῆς 6’ π.Χ. χιλιετίας οἱ Χαναναῖοι (δηλ. ἕνας περιθωριαχὸς ἀγροτικὸς λαὸς μὲ «ἐπαρχιωτικὸ» πολιτισμὸ) πῆραν τὴν αἰγυπτιακὴ ἱερογλυφικὴ καὶ τὴν προσάρµοσαν, ὥστε κάθε χαρακτήρας της νὰ σημαίνῃ ὄχι μιὰ λέξι, ἀλλὰ μόνον τὸν ἀρχικὸ ἦχο της. Ἦταν τὸ πρῶτο ἀλφάθητο, ἀπὸ τὸ ὁποῖο προέκυψαν οἱ «σημιτικὲς γραφές», ἀπὸ τὶς ὁποῖες προῆλθε τὸ ἑλληνικὸ ἀλφάδητο καὶ ἀπ’ αὐτό, διὰ τῶν Ρωμαίων, ἀναπτύχθηκαν τὰ σύγ- χρονα εὐρωπαϊκὰ ἀλφάδητα. ᾿Ιδοὺ τώρα οἱ σκέ- ψεις μου: α) Τὰ σύμδολα τῆς ἱερογλυφικῆς ἦσαν χιλιά- δες (20.000 τῆς «ἁπλοποιη μένης ἱερατικῆς»). Πλῆ θος ἀπ᾽ αὐτὰ ἐσήμαιναν λέξεις μὲ τὸν ἴδιο ἀρχικὸ ἠχο.᾿ Αρα γιὰ τὸν ἴδιο ἦχο ὑπῆρχαν ἕκα-