Δρ. ΚΩ͂Ν. ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Ἢ ἑλληνικὴ ἀντίληψη περὶ ἰατρικῆς Ἢ ἰατρικὴ εἶναι ἐπιστήμη ἑλληνική, ἀφοῦ ἀναπτύχθηκε τὸ πρῶτον στὴν Ἑλλάδα: καὶ πατρίδα της εἶναι ἡ Θεσσαλία. Σπέρµατα ἰατρικῆς, ἔστω καὶ ἐμπειρικῆς, ἀνευρίσκουμε στὰ ἰατρομαντεῖα καὶ στοὺς ἰατρομάντεις' κατόπιν παρατηρεῖται μιὰ ἐξελιγμένη μορφὴ τῆς ἰατρικῆς, ἡ ἐμ- πειρικὴ ἰατρικὴ τῶν ᾿Ασκληπιείων, ποὺ διατηρήθηκε στὴν Ἑλλάδα µέχρι τοῦ δευτέ- ρου μ.Χ. αἰῶνα. Παράλληλα, ἀπὸ τοῦ 5ου π.Χ. αἰῶνα, ἀναπτύσσεται ἡ ἐπι- στημονικὴ ἰατρική, στὴ νήσο Κῶ, ἀπὸ τὸν Ἱπποκράτη, μιὰ ἀνώτερη μορφὴ ἐπιστή- μῆς, μιὰ κατ᾽ ἐξοχὴν φιλάνθρωπος ἐπιστήμη, ποὺ διατηρήθηκε µέχρι σήµερα δυστυ- χῶς ἐν μέρει µόνο. ὋὉ Ἱπποκράτης ὑπῆρξεν ὁ ἀντιπροσωπευτικώτερος ἰατρὸς τῆς ἑλληνικῆς ἀρχαιό- τητος, γιατὶ διεμόρφωσε τὴν ἐμπειρικὴν ἰατρικὴ σὲ ἐπιστημονικὴ καὶ πῆρε τὴν δί- καιη ἐπωνυμία ὁ πατὴρ τῆς ἰατρικῆς καὶ Μέγας, ἀπὸ τὸν ᾿Αριστοτέλη (Βλ. ᾿Αριστ., Πολιτικά,Ν]] 4, 1326 - Α 15): « Οἷον Ἱπποκράτη οὐκ ἄνθρωπον (ὄχι δηλ. κατὰ τὸ ἀνάστημα) ἀλλ᾽ ἰατρὸν εἶναι μείζω φήσειεν ἂν τις, τοῦ διαφέροντος κατὰ τὸ μέγεθος τοῦ σώματος». Καὶ τὸν ἀποκα- λεῖ ἡγεμόνα τῶν ᾿Ασκληπιαδῶν: «Ὡς φησιν ὁ τῶν ᾿Ασκληπιαδῶν ἡγεμών» (Μετα- φυσ., Ε 2, 1027 α 19). Ὃ Ἱπποκράτης «ἔγραψε πολλὰ καὶ πᾶσιν ἐγένετο διάδηλος» (Σουϊδας) . «Καὶ οὕτως αὐτὰς (δηλ. τὰς βίβλους) κατασπάζονται ὡς Θεοῦ φωνάς, καὶ οὐκ ἀνθρωπίνου προελθούσας ἐκ στόματος». . Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ θαυμάζεται στὸν Ἱπποκράτη εἶναι οἱ περὶ τῆς φύσεως τοῦ ἀν- θρώπου ἀντιλήψεις του καὶ ἡ διαμόρωση ἑνὸς ἀνωτέρου ἰατρικοῦ συστήµατος, θεωρη- τικοῦ καὶ πρακτικοῦ, ποὺ στηρίζεται στὴν κράση καὶ ἰδιοσυγκρασία τοῦ κάθε ἀτόμου, ἡ ὁποία καθορίζεται ἀπὸ τὴν ἰδία του φύση ἀνάλογα μὲ τὴν ἐπίδραση τῶν χυμῶν καὶ φυσικῶν στοιχείων. Καὶ μὲ τὶς ἀντιλήψεις αὐτὲς καθόρισε ὡς βάση τῆς ἰατρικῆς του καὶ κυρίως τῆς θε- ραπευτικῆς του τὸ εἶδος τῆς ἰδιοσυγκρασίας τοῦ κάθε ἀνθρώπου καὶ µάλιστα τοῦ κάθε ἀρρώστου: «Εἰδέναι τί ἐστιν ἄνθρωπος καὶ δι᾽ οἵας αἰτίας γίνεται» (βλ. τὸ ἐμὸν, Αρχ. Ιατρικῆς, 2). Καὶ πάλιν: «Φύσιν ἀνθρώπου γνῶναι ἀπὸ τίνων συνέστηκεν» (41., Α. 2 ᾿Αρχ. ἰατρικῆς, 18, ἐμῆς ἐκδ.). «Συνέστηκεν. ἐκ τῶν χυμῶν, αἵματος, φλέγματος, χο- λῆς κιτρίνης (ὀξείας - ξανθῆς) καὶ ἐκ τῆς μελαίνης (μελαγχολικοῦ χυμοῦ)». ᾿Ανάλογα λοιπὸν μὲ τὴ κυριαρχία τῶν χυμῶν αὐτῶν πάνω στὸν ἀνθρώπινον ὀργα- ΄ νισμόν, καθόρισε, ὅπως καὶ ἡ σύγχρονη ἰατρική, τέσσερις κυρίως τύπους ἰδιοσυστα- σίας, ἤτοι τὸν μεχαγχολικόν, ἀπὸ τὴν κυριαρχία τῆς μελαίνης χολῆς, δηλ. τοῦ µελαγ- χολικοῦ χυμοῦ, τὸν φλεγματικὸ (ἐπίδραση φλέγματος), τὸν αἱματώδη (αἷμα) καὶ τὸν χολώδη (χολὴ ξανθή). Κάθε ὀργανισμὸς ἀκολουθεῖ τὸν δικό του ἰδιοσυστατικὸν τύπο, τὴν ἰδιοσυγκρα- σΐα του, καὶ σὲ τελευταία ἀνάλυση τὴ κράση του. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ φύση τοῦ κάθε ἀνθρώπου παρουσιάζεται διαφορετική: «Πρῶτον μὲν αἱ φύσεις τῶν ἀνθρώπων διάφοροι. ἐοῦσαι» (4ιαίτ. Α. 67, ἐμῆς ἐκδ.). Καὶ στὸ π. Μούσων, Α. 25: «Διαφέρει σῶμα σώματος καὶ ἡλικία ἡλικίας καὶ πά- θημα παθήματος» (βλ. καὶ Προρρ., Β 21], ἔκδ. [ἡ{ιτό). «Μέγισται οὖν αὐταί, αἱ τῆς φύ- σιος διαλλαγαί» (Παραγγελίαι, 20). Ἔχομε τὴ γνώµη, ὅτι τοὺς χυμοὺς οἱ ἀρχαῖοι ἐμπνεύστηκαν ἀπὸ τὶς διάφορες στι- βάδες τοῦ αἵματος ἐντὸς τοῦ δέρματος. Ἔτσι π.χ. τὴ κοκκινωπή του χροιὰ τὸ δέρµα