ΠΠΙΟΚΡΑΤΗΣΤΠ. ΔΑΚΟΓΛΟΥ Ἢ ἀποχκωδικοποίηση τῆς «Τετρακτύος» Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ διδασκαλία τοῦ Πυθαγόρου ἐγίνετο μὲ ὅρκο σιωπῆς, ὡς ἐκ τούτου ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαῖον γιὰ τὴν μεταξὺ τῶν μαθητῶν ἐπικοινω- νία νὰ ὑπῆρχε κάποιος τρόπος, μιὰ εἰδικὴ μέθοδος, γιὰ νὰ δύνανται νὰ ἐκφρά- ζουν κρυφὰ τὰ νοήματά τοῦς, δίχως τὸν φόδον νὰ κατηγορηθοῦν γιὰ ἀσέδεια ἢ γιὰ «καινὰ δαιμόνια», πρᾶγμα ποὺ τελικὰ δὲν τὸ ἀπέφυγαν. (Εἶναι γνωστὴ ἡ κατηγορία τοῦ ᾿Αναξιμάνδρου κατὰ τοῦ Πυθαγόρου γιὰ ἀσέδεια καὶ ἡ κατόπιν δίκης ἀθώωσίς του, καθὼς ἐπίσης καὶ ἡ καταστροφὴ καὶ τὸ κάψιμο τοῦ σχολεί- ουτου ἀπὸ τὸν Κύλωνα κ.λπ.). Ἢ παράδοσις διέσωσε τὴν πληροφορίαν, ὅτι πράγ- ματι ὑπῆρχε ἕνας τέτοιος τρόπος μυστικῆς ἐκφράσεως καὶ συνεννοήσεως, καὶ μάλιστα λέγεται, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Πυθαγόρας ἐδίδασκε σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τὸν τρό- πον αὐτὸν στὸ εἰδικὸ μάθημα τοῦ «συμδολισμοῦ». Ποιός ὅμως ἦτο αὐτὸς ὁ μυ- στικὸς τρόπος τοῦ «συμδολισμοῦ», ποὺ ἐφήρμοζε ὁ Πυθαγόρας καὶ οἱ Πυθαγό- ρειοι; Ὕστερα ἀπὸ ἀποτυχημένες ἀναζητήσεις 26 αἰώνων ἐπετεύχθη ἡ εὕρεσις τόσον τοῦ πραγματικοῦ μυστικοῦ κώδικος ὅσον καὶ τοῦ τρόπου ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Ἡ δασικὴ τουλάχιστον ἰδέα τοῦ Πυθαγορείου συμδολισμοῦ ἦτο κατὰ κάποιο τρό- πο γνωστὴ στοὺς ἀρχαίους Ἕλληνας ἐρευνητὰς καὶ συγγραφεῖς καὶ ἐνυπάρχει µέσα στὰ κείµενα αὐτῶν, ἐκεῖνο ὅμως ποὺ δὲν ὑπάρχει, εἶναι ὁ τρόπος ἐφαρμογῆς της. Μία περισσότερο προσεκτικὴ ἔρευνα τῶν ἀρχαίων Ἑλληνιχῶν κειμένων ἀποδεικνύει τὴν ἀλήθεια τῆς ἄνω παρατηρήσεως. Στὰ θιθλἰα τοῦ Πλάτωνος καὶ εἰδικὰ στοὺς διαλόγους τοῦ Θεαιτήτου μὲ τὸν Σωκράτη παρουσιάζεται ἄθελά των ἡ θασικἢ ἰδέα τοῦ Πυθαγορείου συμθολισμοῦ: ἐμφανίζουν τὴν εὐχέρεια τῶν Πυ- θαγορείων μαθηματικῶν νὰ συμδολίζουν τοὺς ἀριθμοὺς μὲ γεωμετρικὰ σχήµα- τα καὶ ἀπ᾿ αὐτὸν τὸν συμόολισμὸν νὰ δικαιολογοῦν διαφόρους ἐννοίας. Ἡ ἀπο- καλυπτικωτάτη αὐτὴ στιχομυθία ἔχει οὕτω: «ΘΕΑΙΤΗΤΟΣ: “Ολους τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς χωρίσαμε σὲ δύο, ὅποιος δὲ ἀριθ- μὸς δύναται νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ ἕνα γινόμενο ἑνὸς ἀριθμοῦ ἐπὶ τὸν ἑαυτόν του, τὸν παρομοιάζουμε, ὡς πρὸς τὸ σχῆμα του, μὲ ἕνα τετράγωνο καὶ τὸν καλοῦμε “τετράγωνον” ἢ “ἰσόπλευρον”. »ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Μπράδο (εὖγε). »ΘΕΑΙΤΗΤΟΣ: Ὅποιος δὲ ἀριθμὸς δὲν εἶναι τετράγωνος, ἀλλὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα γινόμενο δύο ἀνίσων παραγόντων, τοῦ ἑνὸς μεγαλυτέρου τοῦ ἄλλου, τὸν παρουσιάζουμε ὡς πρὸς τὸ σχῆμα του μὲ ἕνα ὀρθογώνιον παραλληλό- γραμμον καὶ τὸν καλοῦμε ὀρθογώνιον. »ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Ὑπέροχα. Ὕστερα τί κάνατε; »ΘΕΑΙΤΗΤΟΣ:...καὶ γιὰ τοὺς στερεοὺς ἀριθμοὺς ἐκάναμε κάτι ἀνάλογο. (4 η-