ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΟΣΤΟΝ Οἱ συμπράξεις Ἑλλήνων καὶ Αλθανῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας ̓Αγαπητὲ κ. διευθυντά, Αἴτιον καὶ ἀφορμὴ τῆς παρούσης ἐστάθη μεταξὺ ἄλλων καὶ τὸ δημοσιευθὲν κατὰ τὸ παρελθὸν (εἰς τὸ τ. [6] τοῦ «Δαυλοῦ») ἄρθρον τοῦ κ. Ὀρέστη 'Ηλιανοῦ μὲ τίτλον «Ἢ Ελληνοαλθανικὴ συμμαχία τοῦ 1821». Αν καὶ ἐντὸς τούτου ἀναφέρονται ὡρισμένα χρήσιμα καὶ ἀληθῆ. ἐν τούτοις εἴς τινα τῶν σημείων του χωλαίνει, μὲ τελικὸν ἀποτέλεσμα νὰ μὴν ἐκφεύγῃ τῆς ἐπισήμου «ἱστορικῆς» παραδόσεως. Ἐπιθυμῶν νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τουρχοχρατίας δὲν ὑπῆρξε καθολικὴ καὶ ἀγεφύρωτος ἀντίθεσις μεταξὺ Εὐρωπαίου χριστιανοῦ ὀρθοδόξου Ἕλληνος καὶ ̓Ασιάτου Τούρκου μουσουλμάνου, μεταξὺ ἄλλων ἀναφέρει: «(...͵ Ὅμοια τὸ [779 οἱ κλέφτες τῆς Πελοποννήσου συμμαχοῦν μὲ τὸν καπετὰν πασσᾶ Χασὰν Τζεξαϊρλη, γιὰ νὰ διώξουν τοὺς ̓Αλδανούς, ποὺ λυμαίνονταν τὴ χώρα μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν Ρώσων τοῦ ̓Ορλώφ. Τὸ 1808 πάλι ὁ Εὐθύμιος Βλαχάδας στὴν ἐπανάστασή του ἐνάντια στὸν ̓Αλῆ πασσᾶ ζήτησε καὶ τὴν σύμπραξη τῶν Τούρκων τῶν Τρικάλων». Ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω ἔχομεν νὰ σχολιάσωμεν τὰ ἀχόλουθα: Πρῶτον. ὅσον ἀφορᾶ στὸ 1779: Ἡ συμμαχία μεταξὺ κλεφτῶν καὶ Χασὰν Τζεζαϊρλῆ δὲν ἐπετεύχθη λόγῳ τῆς μὴ ὑπαρχούσης ἀντιθέσεως. ἀλλ ̓ ἕνεκα τῆς ἑκατέρωθεν ἐπιδαλλομένης τότε ἀνάγκης: ὁ μὲν Χασὰν θέλων νὰ προσεταιρισθῇ τούτους ἐναντίον τῶν ̓Αλόανῶν, τοὺς προσέφερεν ἀμνηστείαν διὰ τὰ Ορλωφικά, οἱ δὲ χλέφτες τὴν ἀπεδέχθη σαν δι ̓ εὐνοήτους λόγους. Ὅμως μετὰ τὴν ἐξόντωσιν τῶν ̓Αλδανῶν -οἱ ὁποῖοι εἶχον προσχληθῆ ὑπὸ τῶν Τούρκων διὰ τὴν κατάπνιξιν τοῦ ̓Ορλωφικοῦ χινήματοςὁ Χασὰν κατέσφαξε τοὺς προαναφερθέντας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Κωνσταντῖνος Κολοκοτρώνης. πατὴρ τοῦ Θεοδώρου. Δέον ὅπως σημειωθῇ καὶ τονισθῇ ὅτι: Τὸ ὀρλωφικὸν χίνημα ἀπέτυχεν, διότι δὲν ἀπευθύνετο εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας ἀλλ ̓ ἀπολλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τοὺς χριστιανοὺς Ορθοδόξους, ἀφή- νοντας ἐχτὸς τοὺς Ἕλληνας μουσουλμάνους. Δεύτερον, ὅσον ἀφορᾶ στὸ Ι808. Ὃ Εὐθύμιος Βλαχάδας κατὰ τὸ κίνημά του ἐναντίον τοῦ ̓Αλῆ ὕψωσε τουρκικὴν σημαίαν. ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Κασομούλης εἰς τὰ ἱστορικὰ ̓Ενθυμήματά του. Οἱ Βλαχαδαῖοι ἡττήθησαν κατὰ κράτος εἰς τὸ Καστράκι, πλησίον τῆς Καλαμπάκας, ὁ ἴδιος δὲ ὁ Γιὸς τῆς Καλογριᾶς ἐφόνευσεν ἰδιοχείρως τὸν ἀδελφὸν τοῦ Εὐθυμίου Θεόδωρον. “Ὅσους ἐκ μέρους τοῦ ̓Αλῆ χατενίκησαν τοὺς Βλαχαθαίους, οἱ τρανοί... μας ἱστορικοὶ συλλήόδην τοὺς ἀποχκαλοῦν Τουρκαρθανίτας ἢ ἐπὶ τὸ εὐγενικώτερον ̓Αληπασσαλῆδες. Τουρκαρθανίτες λοιπὸν οἱ Καραῇσκάκης, ̓Ανδροῦτσος, Διάκος, Πανουργιᾶς. Δυοῦουνιώτης, " σκος χαὶ Μπακόλας καὶ Βαρ: νακιώτης, τόσοι δὲ καὶ τόσοι ἄλλοι ἐἐπώνυμοι ἢ ἀνώνυμοι; Οὕτω λοιπὸν ἐγράφη ἡ ἱστορία τῶν Ἑλλήνων τῆς τότε ἐποχῆς: Τὸν μὲν Βλαχάδαν, ὁ ὁποῖος ὕψωσε τὴν τουρχικὴν σημαίαν. τὸν καθιέρωσαν ὡς ἐθνικὸν ἥρωα... Τὸν δὲ ̓Αλῆ, πάντες γνωρίζομεν, ποῦ τὸν κατέταξαν. “Οθεν ἐρωτᾶται: Τί προσέφερεν ὁ Βλαχάδας εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ γένους τῶν Ελλήνων. τί δὲ δὲν προσέφερεν ὁ ̓Αλῆς, διὰ νὰ ριφθῇ ἀπὸ τὸν γνωστὸν ἑσμὸν εἰς τὴν τοῦ πυρός γέεναν; Εἰς ἄλλο του σημεῖον ἀναφέρει: «Μὲ παρόμοιο τρόπο μουσουλμᾶνοι συμπράττουν μὲ χριστιανοὺς ἐνάντια στὴν Οθωμανικὴν ἐξουσία». Ὄντως συμπράττουν, χαὶ δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀντίρρησιν τοῦτο. ἽΑπαντες ὅ ὅμως οἱ μουσουλμᾶνοι οὗτοι - καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τῆς Πελοποννήσου-- εἶναι ὅλοι ἀνεξαιρέτως ̓Αρδανίτες. Ὅπως καὶ ὁ Λαλιώτης ̓Αλῆ Φαρμάκης καὶ οὐχὶ Λαλαῖος. Θὰ ἦτο ἄλλωστε ἀφελὲς ἢ παρανοϊκόὀν, Τοῦρχοι μουσουλμᾶνοι τῆς Πελοποννήσου νὰ ἐπιθυμοῦν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἵδρυσιν χωριστοῦ κράτους. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τουρχοκρατίας Ἕλληνες χριστιανοὶ καὶ μουσουλμᾶνοι τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου ὄντως διεθίουν ἡσύχως καὶ εἰρηνικῶς μεταξύ των, ἡ δὲ θρησκεία των οὐδέποτε καὶ οὐδόλως ὑπῆρξεν αἰτία διαφορᾶς καὶ