ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΟΣΤΟΝ Οἱ συμπράξεις Ἑλλήνων καὶ Αλθανῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας ᾿Αγαπητὲ κ. διευθυντά, Αἴτιον καὶ ἀφορμὴ τῆς παρούσης ἐστάθη µε- ταξὺ ἄλλων καὶ τὸ δημοσιευθὲν κατὰ τὸ πα- ρελθὸν (εἰς τὸ τ. [6] τοῦ «Δαυλοῦ») ἄρθρον τοῦ κ. Ὀρέστη 'Ηλιανοῦ μὲ τίτλον «Ἢ Ελληνοαλ- θανικὴ συμμαχία τοῦ 1821». Αν καὶ ἐντὸς τού- του ἀναφέρονται ὡρισμένα χρήσιμα καὶ ἀληθῆ. ἐν τούτοις εἴς τινα τῶν σημείων του χωλαίνει, μὲ τελικὸν ἀποτέλεσμα νὰ μὴν ἐκφεύγῃ τῆς ἐπι- σήμου «ἱστορικῆς» παραδόσεως. Ἐπιθυμῶν νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι κατὰ τὴν διάρ- κειαν τῆς τουρχοχρατίας δὲν ὑπῆρξε καθολικὴ καὶ ἀγεφύρωτος ἀντίθεσις μεταξὺ Εὐρωπαίου χριστιανοῦ ὀρθοδόξου Ἕλληνος καὶ ᾿Ασιάτου Τούρκου μουσουλμάνου, μεταξὺ ἄλλων ἀνα- φέρει: «(...͵ Ὅμοια τὸ [779 οἱ κλέφτες τῆς Πε- λοποννήσου συμμαχοῦν μὲ τὸν καπετὰν πασ- σᾶ Χασὰν Τζεξαϊρλη, γιὰ νὰ διώξουν τοὺς ᾿Αλδανούς, ποὺ λυμαίνονταν τὴ χώρα μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν Ρώσων τοῦ ᾿Ορλώφ. Τὸ 1808 πάλι ὁ Εὐθύμιος Βλαχάδας στὴν ἐπανάστασή του ἐνάντια στὸν ᾽Αλῆ πασσᾶ ζήτησε καὶ τὴν σύμπραξη τῶν Τούρκων τῶν Τρικάλων». Ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω ἔχομεν νὰ σχολιάσωµεν τὰ ἀχό- λουθα: Πρῶτον. ὅσον ἀφορᾶ στὸ 1779: Ἡ συμμαχία μεταξὺ κλεφτῶν καὶ Χασὰν Τζεζαϊρλῆ δὲν ἐπε- τεύχθη λόγῳ τῆς μὴ ὑπαρχούσης ἀντιθέσεως. ἀλλ᾽ ἕνεκα τῆς ἑκατέρωθεν ἐπιδαλλομένης τό- τε ἀνάγκης: ὁ μὲν Χασὰν θέλων νὰ προσεται- ρισθῇ τούτους ἐναντίον τῶν ᾽Αλόανῶν, τοὺς προσέφερεν ἀμνηστείαν διὰ τὰ Ορλωφικά, οἱ δὲ χλέφτες τὴν ἀπεδέχθη σαν δι᾽ εὐνοήτους λό- γους. Ὅμως μετὰ τὴν ἐξόντωσιν τῶν ᾿Αλδανῶν -οἱ ὁποῖοι εἶχον προσχληθῆ ὑπὸ τῶν Τούρκων διὰ τὴν κατάπνιξιν τοῦ ᾿Ορλωφικοῦ χινήμα- τος- ὁ Χασὰν κατέσφαξε τοὺς προαναφερθέ- ντας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Κωνσταντῖνος Κολοκοτρώνης. πατὴρ τοῦ Θεοδώρου. Δέον ὅπως σημειωθῇ καὶ τονισθῇ ὅτι: Τὸ ὀρλωφικὸν χίνημα ἀπέτυχεν, διότι δὲν ἀπευθύνετο εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας ἀλλ᾽ ἀπολλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τοὺς χριστιανοὺς Ορθοδόξους, ἀφή- νοντας ἐχτὸς τοὺς Ἕλληνας μουσουλμάνους. Δεύτερον, ὅσον ἀφορᾶ στὸ Ι808. Ὃ Εὐθύ- μιος Βλαχάδας κατὰ τὸ κίνημά του ἐναντίον τοῦ ᾿Αλῆ ὕψωσε τουρκικὴν σημαίαν. ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Κασομούλης εἰς τὰ ἱστορικὰ ᾿Ενθυμήματά του. Οἱ Βλαχαδαῖοι ἡττήθησαν κατὰ κράτος εἰς τὸ Καστράκι, πλησίον τῆς Κα- λαμπάκας, ὁ ἴδιος δὲ ὁ Γιὸς τῆς Καλογριᾶς ἐφό- νευσεν ἰδιοχείρως τὸν ἀδελφὸν τοῦ Εὐθυμίου Θεόδωρον. “Ὅσους ἐκ μέρους τοῦ ᾽Αλῆ χατε- νίκησαν τοὺς Βλαχαθαίους, οἱ τρανοί... µας ἱστορικοὶ συλλήόδην τοὺς ἀποχκαλοῦν Τουρ- καρθανίτας ἢ ἐπὶ τὸ εὐγενικώτερον ᾿Αληπασ- σαλῆδες. Τουρκαρθανίτες λοιπὸν οἱ Καραῇ- σκάκης, ᾿Ανδροῦτσος, Διάκος, Πανουργιᾶς. Δυοῦουνιώτης, " σκος χαὶ Μπακόλας καὶ Βαρ: νακιώτης, τόσοι δὲ καὶ τόσοι ἄλλοι ἐ ἐπώνυμοι ἢ ἀνώνυμοι; Οὕτω λοιπὸν ἐγράφη ἡ ἱστορία τῶν Ἑλλήνων τῆς τότε ἐποχῆς: Τὸν μὲν Βλαχάδαν, ὁ ὁποῖος ὕψωσε τὴν τουρχικὴν σημαίαν. τὸν καθιέρωσαν ὡς ἐθνικὸν ἥρωα... Τὸν δὲ ᾿Αλῆ, πάντες γνωρίζομεν, ποῦ τὸν κατέταξαν. “Οθεν ἐρωτᾶται: Τί προσέφερεν ὁ Βλαχάδας εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ γένους τῶν Ελλήνων. τί δὲ δὲν προ- σέφερεν ὁ ᾿Αλῆς, διὰ νὰ ριφθῇ ἀπὸ τὸν γνω- στὸν ἑσμὸν εἰς τὴν τοῦ πυρός γέεναν; Εἰς ἄλλο του σημεῖον ἀναφέρει: «Μὲ παρό- μοιο τρόπο μουσουλμᾶνοι συμπράττουν μὲ χρι- στιανοὺς ἐνάντια στὴν Οθωμανικὴν ἐξουσία». Ὄντως συμπράττουν, χαὶ δὲν ἐπιδέχεται οὐδε- μίαν ἀντίρρησιν τοῦτο. ἽΑπαντες ὅ ὅμως οἱ μου- σουλμᾶνοι οὗτοι - καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τῆς Πελοποννήσου-- εἶναι ὅλοι ἀνεξαιρέτως ᾿Αρδα- νίτες. Ὅπως καὶ ὁ Λαλιώτης ᾿Αλῆ Φαρμάκης καὶ οὐχὶ Λαλαῖος. Θὰ ἦτο ἄλλωστε ἀφελὲς ἢ παρανοϊκόὀν, Τοῦρχοι μουσουλμᾶνοι τῆς Πε- λοποννήσου νὰ ἐπιθυμοῦν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἵδρυσιν χωριστοῦ κράτους. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τουρχοκρατίας Ἕλληνες χριστιανοὶ καὶ μουσουλμᾶνοι τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου ὄντως διεθίουν ἡσύχως καὶ εἰρηνικῶς μεταξύ των, ἡ δὲ θρησκεία των οὐδέ- ποτε καὶ οὐδόλως ὑπῆρξεν αἰτία διαφορᾶς καὶ