Ἢ «Ἐλευθερία» στην Νεοελληνικὴ ἰδεολογία” «Στὴν ψυχή, στὸ πνεῦμα τοῦ Σολωμοῦ -- γράφει σύγχρονος ἱστορικὸς -- οἱ δύο ἔννοιες («Ἐλευθερία» καὶ «Ἑλλάδα») φτάνουν νὰ ἐπικαλυφθοῦν ἐντελῶς»'. Ὅμως στὴ Νεώτερη Ἑλλάδα καὶ ἡ πρώτη ἔννοια σὰν ἡ ὑψηλότερη καὶ ἑλληνικώτερη ἰδέα καὶ πράξη τῆς κλασσικῆς ἐποχῆς, καὶ ἡ δεύτερη ἔννοια σὰν ἰδεολογικὴ ἀξία ἢ ἱστορικὀ μέγεθος πῆραν ἤδη πολὺ πρὸ τοῦ Εἰκοσιένα διάφορα, συχνὰ ἀντιφατικὰ πεθιεχόμενα. Ὁ διαφορισμὸς αὐτός, ἡ σύγχυση θὰ λέγαμε, παρατείνεται μέχρι σή μερα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴν ὑπάρχῃ στὴν ἱστορία τῶν συνειδήσεων τοῦ νεώτερου καὶ σύγχρονου Ἑλληνισμοῦ πεντρικὸς ἀξιολογικὸς παὶ ἰδεολογικὸς πυρήνας. «Ἑλλάδα» καὶ « Ἐλευθερία» ἐ ἔγιναν ἀπειροπρόσωπες θεές. ἀχνὰ φαντάσματα περιπλανώμενα, παραπαίοντα στὸν ἰδεολογικὸ χῶρο. Στὸ χρατιχὸ- πραχτικὸ ἐπίπεδο ἡ ἡ πληθὺς τῶν ἀντιλήψεων, ποὺ ἐπικράτησαν καὶ ἐπικρατοῦν γύρω ἀπὸ τοὺς δύο αὐτοὺς χεντρικοὺς ἄξονες τῆς Ἑλληνικῆς Συνειδήσεως, εἶναι τόσο ἀσχημάτιστη, τόσο νεφελώδης, τόσο ἀντινομική, ὥστε ἀπὸ καθαρὰ πολιτικὴ ἄποψη «Ελλάδα» καὶ «Ἔλευθερία» στὴν πραγματικότητα νὰ μὴν ὑπάρχουν σήμερα παρὰ μόνον ἴσως σὰν χακέχτυπα τῶν πρωτογενῶν κλασσικῶν ἐννοιῶν. Δύο τάσεις τῆς ἰδεολογίας τοῦ νεώτερου Ἑλληνισμοῦ, ἡ ἰουδαιοχριστιανικὴ καὶ ἡ εὐρωπαΐζουσα, παρουσιάσθηχαν ἀντιμέτωπες πολλὰ χρόνια πρὸ τοῦ Εἰκοσιένα --ἡ ἀρχὴ τῆς συγκρούὐσεώς τους ἴσως πρέπει νὰ ἀναχθῇ στοὺς τελευταίους αἰῶνες τοῦ Βυζαντίου. Λίγο πρὶν ἀπὸ τὸν ̓Αγῶνα οἱ τάσεις αὐτὲς -- λὲς καὶ προαισθάνονται τὴν καινούργια ἱστορικὴ Φάση τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ διεκδικοῦν σπασμωδιχὰ ἡ χάθε μιὰ τὴν πνευματικὴ χυριαρχία γιὰ τὸν ἑαυτό της - ξεσπαθώνουν καὶ ἀναμετρῶνται, δοχιμάζοντας νὰ καθορίσουν τὰ πρωταρχικά τους πνευματικὰ καὶ πολιτικὰ «μοτίδα». Ὁ δυναμικώτερος τότε ἐκπρόσωπος τῆς πρώτης, ὁ πατριάρχης Ἱεροσολύμων "Ανθιμος, τυπώνει τὸ 1798 στὴν Κωνσταντινούπολη ἕνα «συγγραμμάτιον», ποὺ τὸ χυχλοφορεῖ σὰν «πανταχοῦσα» (ἐγκύχλιο) στὸν χριστιανικὸ χλῆρο τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοχρατορίας, ὅπου ἀνοιχτὰ ἀντιτάσσεται στὴν ἐλευθερία καὶ κη θύσσει τὴν ὑποταγὴ στὸ Σουλτᾶνο καὶ τὴν ἀποχὴ ἀπὸ κάθε ἐπαναστατικὴ δράση γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Ἑλλάδος: «Αἱ νεοφανεῖς αὐται διδασκαλίαι “Ὑθάφει- ὡσὰν ὁποὺ εἶναι ἐναντίαι εἰς τὴν θείαν Γραφὴ ν καὶ ἀποστολικὴν διδασκαλίαν, ἂν ἤταν νὰ σὰς κάμουν νὰ ἀποκτήσετε καὶ ὅλα τὰ πλούτη τοῦ κόσμου, πάλιν πρέπει νὰ εἶναι μισηταί, ὡς ἐπινόησις τοῦ πονηροῦ διαδόλου τοῦ ἀγρυπνοῦντος διὰ τὴν ψυχικὴν τῶν χοιστιανῶν ἀπώλειαν. Πόσῳ μᾶλλον, ὁποὺ αἱ ὑποσχέσεις των εἰναι ψευδεῖς καὶ ἀπατηλαί, καὶ τὰ ἑπόμενα ταύτης, ὄχι πλούτη καὶ δόξαι, ἀλλὰ πτωχεία, δυστυχία, ἀκαταστασία, καὶ τὸ καθ ̓ αὐτὸ σκοπούμενον ταύτης τῆς ἐλευθερίας μία μισητὴ ὀλιγαρχία καὶ τυραννία, ὡς ἐκ τῆς πείρας φαίνεται» ". Ἡ «ἄλλη πλευρά», οἱ ἰδεολογικοὶ φορεῖς τοῦ νεογέννητου τότε εὐρωπαϊκοῦ ̓Αστισμοῦ, αἰσθάνθηχαν ἄμεση τὴν πρόχλήση καὶ ἀντέταξαν ἀμέσως τὴν ἀπάντησή τους. Τὸ «πρωτοπαλλήκαρό»τους, ὁ Αδαμάντιος Κοραῆς. τυπώνει στὸ Παρίσι, ὅπου διαμένει, ἀνώνυμα. γιὰ νὰ ἀποφύγῃ προφανῶς τὶς συνέπειες τῆς ὀργῆς τοῦ θρησκευτιχοῦ Κατεστημένου. τὴν « ̓Αδελφικήν Διδασκαλίαν πρὸς τοὺς εὑρισκομένους κατὰ πᾶσαν τὴν ̓Οθωμανικὴν ̓Επικράτειαν Γραικούς», ὅπου τὰ ἰδεολογικὰ θάθρα «Εὐρώπη» καὶ «παράδοση» ἰουδαιοχριστιανιχκὴ ἀποτελοῦν τοὺς στυλοθάτες τοῦ σχεπτικοῦ τοι" «Ὅσα κακὰ συκοφαντῶν ἀναιδῶς προσάπτει (ἐννοεῖται ὁ "Ανθι- ἢ Πρωτοδημοσιεύθηκε στὸ τεῦχος 3 (Μάρτιος [982) τοῦ «Λαυλοῦ». σελ. [01-11|.