ΜΑΡΙΟΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ-ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΣ Ὃ ρόλος τοῦ Πατριαρχείου ἐπὶ Τουρκοκρατίας Πρὸς τὸ τέλος τοῦ 6ίου τῆς θυζαντινῆς αὐτοκρατορίας ἀρχίζει ν ̓ ἀναγεννᾶται τὸ ἀρχαῖο ἑλληνικὸ πνεῦμα, γεγονὸς δυσάρεστο γιὰ τοὺς ρωμιοσυνιστὲς καὶ πατριαρχικούς, οἱ ὁποῖοι τάχιστα ἔπρεπε νὰ κάμουν κάτι, ὥστε νὰ σταματήσουν αὐτὴ τὴν ἀπροσδόκητη ἐξέλιξι. Ὃ διακεκριμένος θυζαντινολόγος ̓Αλ. Διομήδης γράφει, ὅτι: «Ὁ καλογερισμὸς ἐπολεμοῦσε λυσσωδῶς κάθε τάσιν ἀναγεννήσεως τοῦ ἀρχαίου ̓Ελληνικοῦ πνεύματος, τὴν ὁποίαν ἐθεώρει ὀλεθριωτέραν καὶ ἀπὸ τὴν ὑποδούλωσιν εἰς τὸν Τοῦρκον, διότι ἐκινδύνευον νὰ μὴ τηρηθοῦν ἁλώδητοι καὶ ἀμείωτοι αἱ ἱεραὶ παραδόσεις τῆς ̓Εκκλησίας» (ἐγχ. Ἥλιος, τόμος Ἑλλὰς Α, σελ. 474). .Ο Γεώργιος Σχολάριος (Γεννάδιος), ὁ μετέπειτα οἰκουμενικὸς Πατριάρχης, ἐδήλωνε λίγο πρὸ τῆς ἁλώσεως: «Χάνεται ἀλίμονο ἡ πίστι, ἔχει περιφρονηθῆ. Ὅλα εἶναι φοδερὴ ἀπιστία. άλλους τοὺς ἔχει κυριέψει ἡ ἑλληνολατρεία, ἄλλους ὁ αὐτοματισμὸς καὶ ἡ ἀθεῖα» καὶ ἐπρόσταζε' «Τοὺς γοῦν δυσσεδεῖς καὶ ἀλάστορας (καταραμένους) τούτους ̓ Ελληνιστάς... καὶ πυρὶ καὶ σίδηρῳ καὶ ὕδατι καὶ πᾶσι τρόποις ἐξαγάγετε τῆς παρού- Ἐ Γιὰ τὸν ἀνθελληνισμὸ τοῦ Βυζαντινοῦ καθεστῶτος ὅλ. «Δαυλόν». τ. 179. 180 κιἀ. Ιδεολογικὲς συγκρούσεις πρὸ τοῦ 21 Ἂ ναμφιθόλως τὸ νεοελληνικὸν κράτος καταλαμθάνει τὴν χώραν, στὴν ὁποίαν ἔζησαν οἱ ἀρχαῖοι Ελλη νες καὶ τὴν ὠνόμαξαν ̓ Ελλάς. Ὅμως ὁ προσδιορισμὸς «ἑλληνικὸς» γιὰ τοὺς ἀρχαίους δὲν ηταν γεωγραφικός. Τὸν γεωγραφικὸν προσδιορισμὸν τῆς χώρας τὸν ἔδιναν μὲ διάφορες ὀνομασίες: Πελοπόννησος, ̓Αττική, Βοιωτία, Θεσσαλία, Μακεδονία κ.λπ. Αὐτὸ ποὺ προσεδιώριζε τοὺς Ελλη νες ήταν ἡ κοινὴ πολιτισμικὴ ταυτότητα. "Αρα ὁ προσδιορισμὸς «ἑλληνικὸς» ἀνταπεχρίνετο στὸν πολιτισιιὸ καὶ ὃ χι στὴ νγεωγραφία ἢ τὰ πολιτικὰ χαθακτηριστικά. ̓ Άλλο πολιτικὸν καθεστὼς εἶχε ἡ Σπάρτῃ, ἄλλο ἡ ̓ Αθήνα, ἄλλο ὴ Μακεδονία ἡ ἢ οἱ πόλεις- κράτη, στὴ ν Σικελία. Κανεὶς ὅμως δὲν διανοεῖται νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἑλληνικότητα ἀπὸ τὰ μέρη αὐτά. Δὲν ὑπάρχει ἀκόμα ἀμφιδολία, ὅτι οἱ πρωτεργάτες τῆς ἀναδιώσεως τοῦ ἑλληνισμοῦ ὡραματίζοντο τὴν πολιτιστικὴν ἆ ναθίωσιν τοῦ Ελλη νικοῦ ἔθνους πρώτιστα. Μάλιστα ὁ Κοραῆς δὲν ἐδίστασε νὰ ἐπιτιμήσῃ. καὶ τὸν ἑαυτόν του ἀκόμα, διότι ἐθεώρησε, ὅτι μὲ τὰ κηρύγματά του ἀκουσίως συνέτεινε, στὸ νὰ παρασυρθοῦν οἱ “Ελληνες σ ̓ ἔνοπλον ἀγῶνα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλοι οἱ λόγιοι ἐκείνης τῆς ἐποχῆς μὲ προεξάρχοντες τοὺς Κοραῆ καὶ Καποδίστρια ἐπίστευαν, ὅτι πρώτιστα ἔπρεπε νὰ δημιουργη θοῦν ἑλληνικὲς συνειδήσεις καὶ κατόπιν νὰ