ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΑΝΩΦΟΡΟΠΟΥΛΟΥ Ἢ θάλασσα... ἢ ἑλληνικότητα! Σὰ χώρα ἡ Ἑλλάδα ἔχει χάρισμα τὸ θεῖο ἀγαθὸ νὰ περιβάλλεται ἀπὸ θάλασσα. Ἔχει πολὺ μεγάλη τὴ σημασία του τοῦτο. Καθὼς ἡ φύση περίγυρά μας ἐπιδρᾶ καὶ μεταδίδει διάμεσα τῶν αἰσθήσεων καὶ αἰσθημάτων μας κάτι ἀπὸ τὴν ἴδια της τὴν οὐσία, ἡ θάλασσα, θἄλεγε κανείς, ἔχει μετακινήσει καὶ μεταδώσει ἀπὸ τὴν ἴδια της τὴν οὐσία καὶ ἰδιότητες, σὰν ὑγροῦ στοιχείου, τὰ συστατικὰ ἐκεῖνα καὶ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα ποὺ ὀργανώνουν αὐτὸ ποὺ στοιχειοχαράζει τὴν ἑλληνικότητα. Δὲν εἷναι διόλου τυχαῖο στὸν ἑλληνικὸ διαλογισμό, πὼς τὸ «ὕδωρ» τέθηκε σὰν πρώτη ἀρχὴ τοῦ κόσμου. Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν εὔπλαστη καὶ εὔπαλμη ἀνανεωτικότητά του ἡ ρευστὴ καὶ ἀσύλληπτη ἐλεθεριότητα τῆς κίνησης καὶ συμπεριφορᾶς του εἶχε γητέψει τὴ διαβουλευτικὴ πλαστούργηση τοῦ χαρακτήρα τῆς ἐκφραστικῆς ἀγωγῆς καὶ τρόπου ζωῆς καὶ πράξης τῶν περικλειόμενων ἀπὸ τὴ γαλάζια του διαρρευστικὴ στεφάνη κατοίκων Ἑλλήνων, τῆς κατὰ τὰ ἄλλα βραχώδους καὶ βουνίσιας τούτης γῆς. Δὲν εἶναι διόλου τυχαῖο, ὅτι ἀπὸ τὰ πρῶτα φιλοσοφικὰ πετάγματα ὁ πρωτοέλληνας διανοητὴς "Όμηρος βάζει τὸν Ὠκεανό πατέρα τῶν πάντων. Καὶ βέβαια, θὰ πεῖτε, καταλάβαμε' ἡ θάλασσα προσφέροντας τολμηρὲς τὶς γύρω ἀπὸ αὐτὴν ἐνασχολήσεις, ἔθρεψε καὶ τὴν ἑλληνικότητα σὰ θεώρηση τῆς ζωῆς καὶ τῶν πραγμάτων της τολμηρή, πρωτοπόρα, φιλοκίνδυνη, ἀπογυμνωμένη καὶ κατάμονη μπροστὰ στὰ ἀνεξέλεγκτα ἐρωτηματικὰ τοῦ ἄγνωστου καὶ ἀπροσδιόριστου μοιραίου, ἀγωνιστικὴ καὶ πρώτη μπροστὰ σὲ ὅποιο ἀπρόοπτο καὶ ξαφνικὸ κάλεσμα γιὰ μάχιμη καταβολὴ καὶ ἀπόφαση νίκης εἴτε στὸν πνευματικὸ εἴτε στὸν πρακτικὸ χῶρο. Ταξιδιάρικο μικρὸ πλοῖο ἀκαταπόνητο ἀπὸ τοὺς δαρμοὺς τῶν ἀνέμων καὶ τὰ χτυπήματα τῶν κυμάτων, νά ἡ ἑλληνικὴ ἐνάσκηση καὶ πραγμάτωση σκέψης καὶ πράξης, ἡ ἀρετὴ τοῦ ἄντρα (ἀργότερα παίρνει τὴν ἔννοια τοῦ ἀνθρώπου) περίφωτη νὰ προσφέρεται ὁλοκαύτωμα στὴν ὑπηρεσία τῆς ἀκοίμητης ἔγνοιας τοῦ ΜΝοῦ, ποὺ πάντοτε καίει φωτίζοντας, καὶ περίδοξη νὰ δωρίζεται ἀξιοζύγιαστη σὲ μάχιμη στάση, ἑτοιμόβουλη καὶ ἀνυστερόβουλη στὴν ἀπόφαση ἕμπραχτης καὶ ἀληθινῆς μιᾶς νίκης... ̓Απὸ τὴ θάλασσα, ἔλεγα, ἀπὸ τὴν κοροϊδευτικἡὴ της διάθεση ἔχει πλουτίσει ἡ γιαγιά μου, καὶ ὅλοι οἱ πρόγονοί της ὑποδουλοι τῆς Τουρκίας, τὴν ψυχική της ἀντοχή νὰ περιγελάει καὶ νὰ περιπαίζει τὰ φτωχὰ καὶ δύστυχα ἐγκόσμια, μεταποιώντας τα στὰ ἐπιθυμητὰ καὶ εὐτυχισμένα. Θυμᾶμαι, στὶς ἄνεργες μέρες τοῦ πατέρα καὶ στὶς μέρες ἀργότερα τῆς πειναλέας γερμανικῆς μας κατοχῆς, ποὺ ἔκοβε σκέτα κρεμμύδια σαλάτα μὲ ἁλάτι μόνο καὶ λίγο νερό καὶ τὰ ἑτοίμαζε γιὰ μεσημεριανό μας φαγητό. Καὶ καθὼς γυρίζαμε ἀπὸ τὸ σχολεῖο καὶ ρωτούσαμε τί φαγητό ἔχουμε, ἀποκρινόταν μὲ τὴν περηφάνεια καὶ ἀκαταδεξία τῆς πιὸ περίλαλης ἀρχόντισσας: «Κοτόπουλο σαλάτα». Ἢ ἁἀσκημένη στὴν ἀρετὴ καὶ καρτερία μνήμη τῆς φυλῆς, μὲ τὸ εὐτράπελο ἑνὸς Σωκράτη καὶ ἑνὸς ̓Αριστοφάνη, ἑνὸς κάπδιδυ ἀνώνυμου καὶ παναιώνιου ἑλληνικοῦ περιγελάσματος, ὅσο νὰ διαβεῖ ἡ δύσκολη πορεία τῆς νύχτας, γιατὶ ὁπωσδήποτε ὑπάρχει ἡ μέρα, ποὺ καὶ θὰ φέξει! , ̓Αναλογίζομαι, πὼς ἀπ ̓ τὴ θάλασσα, ἀπὸ τὸ ὑγρὸ τοῦτο εὕροο στοιχεῖο, πῆρε ἡ διανόηση τὴν ἰδιότητα τῆς διαφάνειας ἐκείνης, ποὺ προσδίδει στὴν ἑλληνικότητα τὴν ἱκανότητα νὰ μετουσιώνει καὶ νὰ μεταποιεῖ τὰ πιὸ ἁπλὰ πράγματα καὶ φαινόμενα, συχνὰ καὶ ὡραῖα μὰ καὶ ἄσχημα, πραγματολογικὰ καὶ ἠθικά, ἀπὸ ἄσημα καὶ ἄχρηστα, μὰ καὶ πολλὲς φορὲς βρώμια, σὲ ἰδεατὲς ἀπεικονίσεις ὀμορφιᾶς καὶ ἀλήθειας, ἐνοραματικῆς καὶ θείας ἰδέας, τῆς ἀρετῆς τῆς ἴδιας, σὲ ὅλες της τὶς ἐκφάνσεις, ποὺ ἀπλοποιεῖ τὴν ἀνθρώπινη συνείδηση, γιὰ νὰ ποιήση κατορθωτὸ τὸ μεσοούρανο ἐγκατοίκισμα, καθὼς στὴν διὰ βίου ἐνάσκηση τοῦ πνεύματος καί τοῦ σώματος ἐκμαγειώνεται ὁ