Ἰδεολογικὴ ὀδύσσεια τῆς Ἑλλάδος ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΒΙΟΣ. Ο Κ. Κούμας στὴν «Ιστορία τῶν ̓Ανθρωπίνων Πράξεων» στὸ τρίτο 6ιθλἰίοτου γιὰ τοὺς Ἕλληνες γράφει: «Οἱ Ἕλληνες, παρεκτὸς τῶν μεγάλων ἐλπίδων, τὰς ὁποίας εἰχε ἐμπνεύσει διὰ τῶν ἑταίρων ὁ Ὑψηλάντης, καὶ παρεκτὸς ἀνδρείων τινῶν ἀρματολῶν, δὲν εἶχαν καμμίαν ἄλλην προπαρασκευὴν εἰς ἐπιχείρησιν τοιούτου ἠρωϊκοῦ ἀγῶνος. Ὅπλα τοὺς ἔλειπαν, τὰ φρούρια ἐκρατοῦντο ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ἀργύριον δὲν εἶχε κανὲν κοινὸν ταμιεῖον, ἑνότης κυδερνήσεως ἦτο μακρὰν ἀπ’ αὐτούς, ἐνῷ ὅλα ταῦτα δὲν ἔλειπαν ἀπὸ τὸν ἐχθρὸν μὲ ὅλην τὴν ἀτέλειαν τοῦ πολιτεύματός του». Οἱ ἐπισημάνσεις αὐτὲς τοῦ Κούμα ὄχι μόνον μᾶς δίνουν ἀνάγλυφην τὴν εἰκόνα τῶν περιστάσεων κατά τὴν ἔναρξιν τοῦ ἀγῶνος, ἀλλὰ καὶ προσδιορίζουν τὶς αἰτίες, τῶν ὅσων ἠκολούθησαν. Παρ’ ὅλον ποὺ ὑπῆρχε ἡ Ἐπαναστατικὴ Διακήρυξις τοῦ Ρήγα, ποὺ θὰ ἠδύνατο ν ̓ ἀποτελέσῃ τὴν 6άσιν συζητήσεως διὰ τὸ μελλοντικὸ πολίτευμα τοῦ ἐλεύθερου κράτους. ̓Αντίθετα διεμοιράσθησαν τίτλοι, ἐδόθησαν ὑποσχέσεις σὲ πολλοὺς γιὰ τὴν ἀνάρρησιν στὴν ὑψηλοτάτην ἀρχήν: ἀκόμη καὶ μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ Ὕψηλάντη ὡς ἀρχηγοῦ. Ἑκατομμύρια εἰσεπράχθη σαν καὶ διεσκορπίσθησαν, χωρὶς νὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ ὁπλισμὸν οἱ ἐπαναστάτες. Χαρακτηριστικὸς εἶναι ἕνας ὀνομαστιχὸς κατάλογος εἰσφορῶν στὸ Ταγανρὸγκ τῆς Ρωσσίας. Συνεκεντρώθησαν συνολικῶς 160.000 ἀσημένια νομίσματα’ ἐνῷ ἀπὸ τὸν ἴδιο κατάλογον πληροφορούμεθα, ὅτι ἕνα τουφέκι μὲ τὴν λόγχην του ἐχόστιζε μόνον 10 ἀσημένια νομίσματα. (Δὲς ἀναφορὰ Παύλου Ζαραθίνου πρὸς τὴν Γερουσἰαν καὶ Προσωρινὴν τῆς Ἑλλάδος Διοίκησιν, κείμενον 65, σελ. 278, 279, 280 καὶ 281 καὶ εἰς «Φιλικήν ̓Εταιρείαν» τοῦ Ε.Γ. Πρωτοψάλτη, ἔκδοσις ̓Αχκαδημίας ̓Αθηνῶν, 1964). Βεδαίως ἡ διάχυτος ἐντύπωσις περὶ καταχρήσεων καὶ οἱ ἀλληλοκατηγορίες τῶν μελῶν τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας μᾶς δίνουν ἀνάγλυφη τὴν εἰκόνα, τοῦ τὶ ἔγιναν τὰ ἑκατομμύρια, ποὺ εἰσεπράχθησαν. ̓Ακόμα πιὸ τραγικὰ ὑπῆρξαν τὰ πράγματα στὸν σχεδιασμὸν τῆς ἔπαναστάσεως. Τὰ διάφορα σχέδια, ποὺ διεσώθησαν, ὄχι μόνον εἶναι διάφορα μεταξύ τους, ἀλλὰ τελικῶς κανένα δὲν ἠκολούθησαν. Πλέον περίεργη εἶναι ἡ στάσις τῶν Φιλικῶν ἀπέναντι στὸν ̓Αλῆ Πασσᾶν τῶν Ἰωαννίνων. Στὸν ἀρχικὸ σχεδιασμὸ προεθλέπετο προσηλυτισμός του καὶ συμμαχία μαζί του. Ο Αλ. 'Ὑψηλάντης σὲ διακήρυξίν του ζητᾷ νὰ τὸν κολαχεύουν καὶ νὰ τὸν «ἔχουν στὸ χέρι». Ἐνῷ τελικῶς ἀπηγόρευσαν λίγο πρὶν τὴν ἔναρξιν τοῦ ἀγῶνα νὰ ἔχουν ὁποιαδήποτε σχέσιν μὲ αὐτόν. Καὶ ὅμως, ἂν ὑπῆρχε μία συμμαχία μαζί του, μὲ τὴν κάθοδον τοῦ Ὑ ψηλάντη στὴν Μάνη ἡ ἐξέλιξις τῶν γεγονότων θὰ ἦταν τελείως διάφορος. Ὅμως μεγάλο μερίδιο εὐθύνης γιὰ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἔχει τὸ Πατριαρχεῖο. Καὶ ἀπέτρεψε συμμαχίαν μὲ τὸν ̓Αλῆ καὶ ἀφώρισε τοὺς Σουλιῶτες, ποὺ συνεμάχησαν μαζί του. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι τὸ Πατριαρχεῖο ἐκτὸς ἀπὸ θρη-