Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ Ι4ΓΩΝ ΔΉΜΟΥ, ΝΙΚΟΣ: Οἱ Νέοι Ἕλληνες Διαβάζοντας τὸν Νίκο Δήμου, τὸ ἐκπληκτικὸ αὐτὸ πνεῦμα ποὺ ξεπετάχτηκε ἀπροσδόκητα μέσα ἀπὸ τὴν καταθλιπτικὴ πνευματικὴ ἐρημιὰ τοῦ σύγχρονου Ρωμέικου, σκέφτεται κανεὶς ὅτι σὰν νὰ πρόκειται γιὰ θεόσταλτη παρουσία, γιὰ ἕνα εἶδος ἀντιπροσώπου τοῦ «θεοῦ τῆς Ἑλλάδος», ὅπως ἔλεγαν οἱ παλιότεροι, ποὺ κατέβηκε ἀνάμεσά μας γιὰ νὰ καυτηριάση τὰ ἐγγενῆ ἕλκη μας, νὰ μμαστιγώση τὸν συνειδησιακὸ μαζοχισμό μας, νὰ ξεγυμνώση τὴν ὑποκρισία μας, νὰ μπήξη ὡς τὰ κόκκαλά μας τὴν ἀδυσώπητη ρομφαία τῆς Φφονικῆς του σάτιρας. Δὲν ὑπάρχει στὴν Ἑλλάδα τοῦ 20ου αἰῶνα παρόμοια περίπτωση. Ἕνας Ἐμμανουὴλ Ροΐδης κι ἕνας ̓Ανδρέας Λασκαρᾶτος ἐκατὸ χρόνια μετὰ τὸν Ἐμμανουήλ, Ροΐδη καὶ τὸν ̓Ανδρέα Λασκαρᾶτο, ἕνας ̓Αριστοφάνης κι ἕνας Λουκιανὸς αἰῶνες πολλοὺς μετὰ τὸν ̓Αριστοφάνη καὶ τὸ Λουκιανό. Βαθιὰ ἰστορημένος κι ἀπαλλαγμένος τελείως ἀπὸ τὸν ἱστορισμό, πλατιὰ μορφωμένος κι ἐλεύθερος παντελῶς ἀπὸ τὸν σχολαστικισμό, πνευματικὰ ὠργανωμένος κι ἀποδεσμευμένος πλήρως ἀπὸ τὸν συστηματισμμό, ὁ Ν.Δ. ἀποδεικνύει, ἐξ ἀντικειμένου, ὅτι τὸ ἀληθινὸ πνευματικὸ ἔργο δὲν εἶναι οὔτε «ἐπιστημονικό» οὔτε «λογοτεχνικό» οὔτε «φιλοσοφικό» εἰδικὰ κατὰ περίπτωσιν, ἀλλὰ εἶναι ταυτόχρονα καὶ ἐπιστημονικό καὶ λογοτεχνικὸ καὶ φιλοσοφικὸ στὴν ἴδια, τὴν μία, τὴ δική του περίπτωση. Οἱ Νέοι Ἕλληνές του πράγματι μποροῦν νὰ χαρακτηρισθοῦν φιλοσοφικὸ δοκίμιο, κοινωνιολογικό μελέτημα, πεζογράφημα ὑψηλῆς τέχνης, σατιρικὴ λογοτεχνία μολιερικοῦ ἐπιπέδου, πολιτικὴ ἀρθρογραφία ἤ ἱστορικὴ καὶ πολιτικὴ πραγματεία, ἴδεολογικὸ μανιφέστο κι ὅποιο ἄλλο εἶδος πεζοῦ λόγου μπορεῖ νὰ ὑπάρχη... Καὶ πάν ̓ ἀπ ̓ ὅλα ἔργο ἑλληνικότητας, ἐλεύθερο κι ἀληθινό, κραυγὴ μιᾶς συνειδήσεὼς ποὺ μπορεῖ νὰ διασώζεται φυσικὴ καὶ πρωτογενὴς μέσα στὴ λαίλαπα τῆς ψυχοπνευματικῆς διαστρεβλώσεως καὶ τῆς ὑπαρξιακῆς διαστροφῆς, μέσα στὴν ἀνθρωποβόρα ἐπιδημία τοῦ ἐξουσιασμοῦ, τοῦ οἰκονομισμοῦ καὶ τοῦ δογματισμοῦ: «Μετρῆστε πόσοι πέθαναν ---Ὑράφει κάπου--, πόσοι βασανίστηκαν ἀπὸ στέρηση ἐλευθερίας. ̓Απὸ τὸ δόγμα καὶ τὸ φανατισμό, ἀπὸ τὴ μισαλλοδοξί(α καὶ τὶς διακρίσεις... Δὲν ἕἷναι θεωρητικὴ ἐπινόηση ἡ ἐλευθερία, ἀλλὰ πρακτική, καθημερινὴ ἀνάγκη. Δὲν στέκει αὐτὸ ποὺ λένε καμμιὰ φορά: «πρῶτα ψωμί, μετὰ ἐλευθερία». Τὸ ψωμὶ δὲν κατεβαίνει, στέκεται στὸ λαιμό, χωρὶς ἐλευθερία. (Ἂσε ποὺ δὲν ξέρεις ἄν θὰ ὑπάρχει αὔριο γιὰ νὰ τὸ φᾶς..)». Δὲν ξέρουμε τί ἀποτελέσματα προσδοκᾶ νὰ φέρη μὲ τὸ ἔργο του στὸν τόπον αὐτόν, τὸν παχύδερμο κι ἀναίσθητον, ὁ συγγραφέας. Ἤ μᾶλλον εἶναι βέβαιο, ὅτι δὲν ἔχει αὐταπάτες: οἱ προσωπικὲς τραγικές μοῖρες καὶ οἱ μάταιες φωνὲς τῶν Ροΐδηδων καὶ τῶν Λασκαράτων τοῦ εἶναι «προηγούμενα» πολὺ γνωστά. ὋὉ τόπος αὐτὸς εἶναι νεκρὸς καὶ δὲν ξαναζωντανεύει μὲ τίποτα. Καὶ ὁ εὐγενικὸς ὁραματισμός τοῦ Νίκου Δήμου ἤ τὸ συνειδησιακὸ του αἴτημα ὅτι «ἀπὸ κάπου πρέπει νὰ ἀρχίσει στὴ χώρα αὐτὴ ἡ Ἐπανάσταση τῆς ̓Αλήθειας»