Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ Ι4ΓΩΝ ΔΉΜΟΥ, ΝΙΚΟΣ: Οἱ Νέοι Ἕλληνες Διαβάζοντας τὸν Νίκο Δήμου, τὸ ἐκπληκτικὸ αὐτὸ πνεῦμα ποὺ ξεπετά- χτηκε ἀπροσδόκητα µέσα ἀπὸ τὴν καταθλιπτικὴ πνευματικὴ ἐρημιὰ τοῦ σύγ- χρονου Ρωµέικου, σκέφτεται κανεὶς ὅτι σὰν νὰ πρόκειται γιὰ θεόσταλτη πα- ρουσία, γιὰ ἕνα εἶδος ἀντιπροσώπου τοῦ «θεοῦ τῆς Ἑλλάδος», ὅπως ἔλεγαν οἱ παλιότεροι, ποὺ κατέβηκε ἀνάμεσά µας γιὰ νὰ καυτηριάση τὰ ἐγγενῆ ἕλκη μας, νὰ µμαστιγώση τὸν συνειδησιακὸ μαζοχισμό µας, νὰ ξεγυμνώση τὴν ὑπο- κρισία µας, νὰ μπήξη ὡς τὰ κόκκαλά µας τὴν ἀδυσώπητη ρομφαία τῆς Φφονι- κῆς του σάτιρας. Δὲν ὑπάρχει στὴν Ἑλλάδα τοῦ 20ου αἰῶνα παρόμοια περί- πτωση. Ἕνας Ἐμμανουὴλ Ροΐδης κι ἕνας ᾿Ανδρέας Λασκαρᾶτος ἐκατὸ χρό- νια μετὰ τὸν Ἐμμανουήλ, Ροΐδη καὶ τὸν ᾽Ανδρέα Λασκαρᾶτο, ἕνας ᾿Αριστο- φάνης κι ἕνας Λουκιανὸς αἰῶνες πολλοὺς μετὰ τὸν ᾿Αριστοφάνη καὶ τὸ Λου- κιανό. Βαθιὰ ἰστορημένος κι ἀπαλλαγμένος τελείως ἀπὸ τὸν ἱστορισμό, πλατιὰ μορφωμένος κι ἐλεύθερος παντελῶς ἀπὸ τὸν σχολαστικισµό, πνευματικὰ ὠργανωμένος κι ἀποδεσμευμένος πλήρως ἀπὸ τὸν συστηματισμµό, ὁ Ν.Δ. ἀ- ποδεικνύει, ἐξ ἀντικειμένου, ὅτι τὸ ἀληθινὸ πνευματικὸ ἔργο δὲν εἶναι οὔτε «ἐπιστημονικό» οὔτε «λογοτεχνικό» οὔτε «φιλοσοφικό» εἰδικὰ κατὰ περί- πτωσιν, ἀλλὰ εἶναι ταυτόχρονα καὶ ἐπιστημονικό καὶ λογοτεχνικὸ καὶ φιλο- σοφικὸ στὴν ἴδια, τὴν µία, τὴ δική του περίπτωση. Οἱ Νέοι Ἕλληνές του πράγματι μποροῦν νὰ χαρακτηρισθοῦν φιλοσοφικὸ δοκίµιο, κοινωνιολογι- κό µελέτημα, πεζογράφηµα ὑψηλῆς τέχνης, σατιρικὴ λογοτεχνία μολιερικοῦ ἐπιπέδου, πολιτικὴ ἀρθρογραφία ἤ ἱστορικὴ καὶ πολιτικὴ πραγματεία, ἴδεολο- γικὸ μανιφέστο κι ὅποιο ἄλλο εἶδος πεζοῦ λόγου μπορεῖ νὰ ὑπάρχη... Καὶ πάν᾽ ἀπ᾿ ὅλα ἔργο ἑλληνικότητας, ἐλεύθερο κι ἀληθινό, κραυγὴ μιᾶς συνειδή- σεὼς ποὺ μπορεῖ νὰ διασώζεται φυσικὴ καὶ πρωτογενὴς μέσα στὴ λαίλαπα τῆς ψυχοπνευματικῆς διαστρεβλώσεως καὶ τῆς ὑπαρξιακῆς διαστροφῆς, μέ- σα στὴν ἀνθρωποβόρα ἐπιδημία τοῦ ἐξουσιασμοῦ, τοῦ οἰκονομισμοῦ καὶ τοῦ δογματισμοῦ: «Μετρῆστε πόσοι πέθαναν ---Ὑράφει κάπου--, πόσοι βασανί- στηκαν ἀπὸ στέρηση ἐλευθερίας. ᾿Απὸ τὸ δόγμα καὶ τὸ φανατισμό, ἀπὸ τὴ μι- σαλλοδοξί(α καὶ τὶς διακρίσεις... Δὲν ἕἷναι θεωρητικὴ ἐπινόηση ἡ ἐλευθερία, ἀλ- λὰ πρακτική, καθημερινὴ ἀνάγκη. Δὲν στέκει αὐτὸ ποὺ λένε καμμιὰ φορά: «πρῶτα ψωμί, μετὰ ἐλευθερία». Τὸ ψωμὶ δὲν κατεβαίνει, στέκεται στὸ λαιμό, χωρὶς ἐλευθερία. (Ἂσε ποὺ δὲν ξέρεις ἄν θὰ ὑπάρχει αὔριο γιὰ νὰ τὸ φᾶς..)». Δὲν ξέρουμε τί ἀποτελέσματα προσδοκᾶ νὰ φέρη μὲ τὸ ἔργο του στὸν τό- πον αὐτόν, τὸν παχύδερμο κι ἀναίσθητον, ὁ συγγραφέας. Ἤ μᾶλλον εἶναι βέ- βαιο, ὅτι δὲν ἔχει αὐταπάτες: οἱ προσωπικὲς τραγικές μοῖρες καὶ οἱ μάταιες φωνὲς τῶν Ροΐδηδων καὶ τῶν Λασκαράτων τοῦ εἶναι «προηγούμενα» πολὺ γνωστά. ὋὉ τόπος αὐτὸς εἶναι νεκρὸς καὶ δὲν ξαναζωντανεύει μὲ τίποτα. Καὶ ὁ εὐγενικὸς ὁραματισμός τοῦ Νίκου Δήμου ἤ τὸ συνειδησιακὸ του αἴτημα ὅτι «ἀπὸ κάπου πρέπει νὰ ἀρχίσει στὴ χώρα αὐτὴ ἡ Ἐπανάσταση τῆς ᾽Αλήθειας»