1] σφαλῶς εἶναι ἄγνωστο ποῦ θὰ κα- τέληγε ἡ πολιτικὴ τῶν Φαναριω- τῶν γιὰ τὴ σταδιακὴ ὠποσύνθεση «ἐκ τῶν ἔνδον» τῆς ᾿Οθωμανικῆς Αὐτοκρα- τορίας καὶ τὴ τελικὴ ἑλληνοποίησή της, χωρὶς ἐξέγερση. Μπορεῖ καὶ νἄχη δί- ΚΙΟ τὸ µέρος ἐκεῖνο τῶν νεώτερων ἱ- στορικῶν ποὺ δικαιώνουν, σήµερα, τὸν «φαναριώτικο δρόµο», φρονώντας ὅτι εἶχε πολλὲς ἐλπίδες νὰ ὁδηγήση σὲ κάποιο τέρμα. Μπορεῖ, ἢ μᾶλλον εἶναι θέθαιο, ὅτι ἡ «ἀκραία λύση», ποὺ τε- λικὰ ἐφαρμόσθηκε, ἡ ἐξέγερση, τὸ Ε- κοσιένα, δὲν ἔδωσε τίποτε τὸ σοθαρό, προδόθηκε καὶ παρήγαγε ἱστορικὰ μιὰ γελοιογραφία τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅπως εἶναι τὸ ἀσήμαντο νεοελληνικὸ κρα- τίδιο, τὸ «Ῥωμαίκο». ᾽Αλλὰ τί τὰ θέ- λετε; Αὐτὸς ὁ «φαναριώτικος δρόμος», ἡ διείσδυση στοὺς θαλάμους τοῦ Σε- ραγιοῦ, θυμίζει «καρμπόν», πιστὴ ἐ- πανάληψη προτύπων καθόλου ἑλλη- νικῶν. Θυμίζει ᾿Ιωσήφ, ποὺ μπαίνει σκλά- θος στὸ χαρέμι τοῦ Πετεφρῆ, τὰ φτιά- χνει μὲ τὴ γυναίκα του, διεισδύει στὸν αἰγυπτιακὸ κρατικὸ μηχανισμό, ἀποκτᾶ δόλια καὶ δουλικὰ τὴν εὔνοια τοῦ Φα- ραώ, παίρνει στὰ χέρια του ὁλόκλη- ρο τὸ Κράτος τῆς Αἰγύπτου, τὸ δια- θρώνει καὶ τὸ κάνει ὑπηρέτη τῶν ἑ- θραϊκῶν σκοπῶν. «Θυμίζει Ἐσθήρ, ποὺ εἰσέρχεται «ἀπὸ τὴν πίσω πόρτα» παλλακίδα στὰ χαρέµια τῆς Περσικῆς Αὐλῆς, καταφέρνει νὰ ξεμωράνη τὸν ἀνόητο ᾿Αρταξέρξη μὲ τὶς «κλινικές» της ὑπηρεσίες, καθιστᾶ τὸν θεῖο της -- καὶ «νταθατζ ἢ» της! -- Μαρδοχαῖο οὐσιαστικὸ κυρίαρχο τῆς Περσικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ ἐξοντώ- νεῖ μαζικὰ ὅλους ὅσοι ἀντιτάχθηκαν οτὰ σχέδια τοῦ πρώϊμου, τοῦ τότε, σι- ωνισμοῦ. Θυμίζει, τέλος, σειρὰ ὁλό- κληρη Ἑθραίων, ποὺ σὲ νεώτερες ἐ- ποχές, σήµερα, διειοδύουν στὶς κυθερ- νήσεις, τὶς ἀποουνθέτουν καὶ πκιραδί- δουν τὰ Κράτη σὰν ὥριμα φροῦτα στὸν ἔλεγχο, στὴν διάκριση τῆς Διε- θνοῦς Ἐξουσίας. Ναί, τὸ Εἰκοοιένα δὲν ἔδωσε αὐτὸ ποὺ περίμενε ὁ Ἕλ- ληνισμὸς ἱστορικά. ᾿Αλλά, ἐπὶ τέ- λους, ἔδωσε σὲ μᾶς, στοὺς ἀνθρώπους καὶ στοὺς λαούς, ἕνα πρότυπο λεθεν- τιᾶς καὶ ἡρωϊσμοῦ, ἕνα πρότυπο γιὰ τὸ πῶς --- μὲ πόσο αἷμα! --- λατρεύε- ται οτὸ θωμό της ἡ θεά Ἐλευθερία, ἕνα πρότυπο ἑλληνικό, καὶ ὄχι μιὰ ντροπιααµένη, αἰσχρή, θρώµικη μέθο- δο, μιὰ συνωμοτικὴ μέθοδο, ὅπως ἧ- ταν ὁ «φαναριώτικος δρόμος». Γιὰ ὅ- οους θλέπουν ἰδεαλιστικὰ τὴν ἱστορία, γιὰ ὅσους καταλαθαίνουν ὅτι ἡ ἀνθρώ- πινη περηφάνεια καὶ ἡ τιμὴ ἀποτελοῦν πρωταρχικὺὸς προὐποθὲσεις τοῦ πολι- τισηιοῦ, τὸ περήφανο, τὸ ἔντιμο, τὸ εὐ- θύγραμμο, σὰ δωρικὴ κολώνα Εἠκοσιέ- να εἶναι χίλιες φορὲς προτιμότερο ἀ- πὸ τοὺς ὕπουλους, τοὺς ἄνανδρους, τοὺς τεθλασμένους τεμενᾶδες μέσα στοὺς σουλτανικοὺς διαδρόµους, ἔστω κι ἂν αὐτοὶ κατέληγαν ποτὲ οτὴν πε- ρίφημη εἰρηνικὴ «ἑλληνοποίηση» τοῦ τουρκικοῦ Κράτους, σύµφωνα μὲ τὶς ἐκτιμήσεις τῶν νεώτερων ἱστορικῶν.