ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
186ΙΟΥΝΙΟΣ 1997
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ο μονοθεϊσμός στις αντιλήψεις των Όρφικών και η ερμηνεία του εν Δελφοίς ΈΙ" — ΜΑΡΓΕΤΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ
Κείμενο φύλλου
ΔΗΜ.ΕΚ. ΜΑΡΤΕ ΤΗΣ.
Ὃ μονοθεϊσμὸς στὶς ἀντιλήψεις τῶν ̓Ορφικῶν
καὶ ἢ ἑρμηνεία τοῦ ἐν Δελφοῖς συμθόλου «Ε]»
α.Ο ΜΟΝΟΘΕΊΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΡΦΙΚΩΝ
Ἢ
ἰδέα περὶ ἑνὸς καὶ μόνου θεοῦ Φαίνεται, ὅτι ὑπῆρξε τόσον παλαιὰ εἰς τοὺς
Ἕλληνες, ὥστε χάνεται εἰς τὰ δάθη τῶν αἰώνων. Εἰς τὰ διασωθέντα ἀποσπάσματα
τῶν ̓Ορφικῶν γίνεται λόγος πολλὲς φορὲς περὶ ἑνὸς καὶ μόνου θεοῦ, ὅπως
θὰ ἀναφέρωμε κατωτέρω. Τὴν ἰδέαν αὐτὴν περὶ ἑνὸς καὶ μόνου θεοῦ ἀπετύπωσαν
μὲ τὸ «μόριον» «ΕΙ» εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ Μουσείου τῶν Δελφῶν ἢ ὀρθότερον
εἰς τὸν Ναὸν τοῦ ̓Απόλλωνος.
Ἡ ἔννοια ἢ σημασία τοῦ «ΕΙ» ἐνομίσθη, ὅτι εἶναι ἁπλοῦν σύμόολον, εἰς τὸ
ὁποῖον ἔγινε προσπάθεια ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους χρόνους νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις ἢ
ἑρμηνεία, ὅμως ἡ ἀλήθεια ἦτο ὅτι μόνον οἱ μεμυημένοι εἰς τὰ μυστήρια ἠδύναντο
νὰ γνωρίζουν τὴν σημασίαν του. Διὰ τοῦτο μόνον ὁ Πλούταρχος, ποὺ ἦτο
ἀρχιερεὺς ἢ πρωθιερεὺς τοῦ ̓Απόλλωνος εἰς τοὺς Δελφοὺς καὶ ἦτο μεμυημένος
εἰς τὰ μυστήρια, εἰς τὴν ὑπ ̓ αὐτοῦ γραφεῖσαν πραγματείαν μὲ τὸν τίτλον «Περὶ
τοῦ Ε τοῦ ἐν Δελφοῖς» ἔδωσεν κεκαλυμμένην πως τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τοῦ «ΕἸ»
ἢ «Ε», διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, οἱ μεμυημένοι εἰς τὰ μυστήρια δι’ ὅρκου σιωπῆς
ἀπηγορεύετο αὐστηρῶς νὰ ἀποκαλύπτουν τὰ εἰς αὐτὰ τελούμενα καὶ λεγόμενα.
Μετὰ τὸν Πλούταρχον δὲν φαίνεται νὰ προσεπάθησαν ἄλλοι νὰ ἑρμηνεύσουν τὸ
«ΕἸ», παρὰ μόνον εἰς τὸ πρόσφατον παρελθὸν ἠσχολήθη ὁ Ἕλλην ἰατρὸς Στέφανος
Καραθεοδωρῆς, ὁ ὁποῖος ἐξέδωσεν ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ ἔτος 1847 τὴν
πραγματείαν του «Περὶ τοῦ ἐν Δελφοῖς ΕΙ». (Ἡ ἐν λόγῳ πραγματεία ἀνετυπώθη
προσφάτως ἀπὸ τὸ ὀιόλιοπωλεῖον Διονυσίου Νόνη Καραόθία, Αθήνα 1990).
Ὃ ἰατρὸς Καραθεοδωρῆς, ἐνῷ ἔδωσεν ὀρθὴν κατὰ τὴν ἄποψίν μου ἑρμηνείαν τοῦ
«Ε!» τοῦ ἐν Δελφοῖς, ὅτι δηλ. δηλώνει τὸν ἀληθινὸ θεό, ὑποστηρίζει ἐν ταὐτῷ,
ὅτι οἱ Ἕλληνες παρέλαθον τοῦτο ἀπὸ τοὺς Ἑδραίους, ἀκολουθῶν τὴν γνώμην
τοῦ Εὐσεόίου. Λέγει δὲ κατὰ λέξιν τὰ ἑξῆς ἐν σελίδι 24 τῆς πραγματείας του: «...
“Ὅτι ἀναμφιλέκτως οἱ ἐθνικοὶ ἢ ἐμμέσως ἢ ἀμέσως παρὰ τῶν ̓Εόραίων, ἀλλ ̓ οὐχ
οἱ Εθραῖοι παρὰ τῶν ̓Εθνικῶν ἔλαδον πάμπολλα τῆς πίστεως. Τὰ περὶ εὐσεθείας
ἑνὸς τοῦ περὶ πάντων Θεοῦ, λέγει ὁ Εὐσέόιος (“ Προπαρασκευή Εὐαγγελικτ”
1 α ́), τά τε περὶ τῶν μάλιστα ζητουμένων εἰς ψυχῆς ὠφέλειαν δογμάτων, ἃ δὴ καὶ
συνεκτικώτατα γένοιτ ̓ ἄν τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ λόγων, οὐκ ἄλλοθεν εἶεν ἄν, ἢ παρὰ
μόνον Εδραίων πεπορισμένοι». Ὅμως τὰ ̓ρφικὰ κείμενα διαψεύδουν τόσον τὸν
Εὐσέδιον ὅσον καὶ τὸν ἡμέτερον Καραθεοδωρῆν. ̓Ιδοὺ μερικὰ ἐκ τῶν πολλῶν
ἀποσπασμάτων τῶν ̓Ορφικῶν, τὰ ὁποῖα διδάσκουν τὸν ἕνα καὶ μόνον ἀληθινὸ
θεὸν τῶν Ἑλλήνων. Τὰ ἐν λόγῳ ἀποσπάσματα εὑρίσκονται τόσον εἰς τὴν ἔκδοσιν
τῶν ̓Ορφικῶν Λειψίας (Ταιομη(, 1829) ὅσον καὶ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Οτίο
Κετη, «Ορφικὰ Αποσπάσματα», 1972. Ἐπίσης καὶ εἰς τὰ «Ορφικὰ» τοῦ Ἰωάννου
Πασσᾶ, Αθήνα.
α. «Θεὸν μὲν τὸν δημιουργὸν σαφῶς, παλαιὸν δὲ λόγον λέγει τὸν ̓Οροφικόν, ὃ