ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Ἡ κατάσταση τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὸ Βυζάντιο Οπ.ΙΓ.ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΣ ΑΠΕΔΕΧΘΗ ΤΗΝ ΑΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΝΘΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΗΣ Π.ΔΙΑΘΗΚΗΣ Ὅπως εἴχαμε προαναγγείλει στὸ τεῦχος 183 τοῦ «Δ» («Αἴσιμα καὶ ̓Αδήριτα», σελ. 11210), στὶς 19 Μαρτίου, ἡμέρα Τετάρτη καὶ ὥρα 4:00 μ.μ. διεξήχθη σὲ αἴθουσα τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου ̓Αθηνῶν συνέδριο μὲ θέμα: «Ελληνισμὸς-Χριστιανισμὸς στὸ Βυζάντιο. Τὸ Βυζάντιο ὠφέλησε ἢ ἔόλαψε τὸν ̓ Ελληνισμό;», διοργανωτὴς τοῦ ὁποίου ὑπῆρξε ὁ ὑπογράφων τῇ 6οηθείᾳ μιᾶς ὁμάδος φοιτητῶν τῆς Φιλοσοφικῆς. ̓Αρχικῶς ἔχαμα μία εἰσήγησι, ὅπου ἔθετα τὸν παραπάνω προθληματισμό. Στὸ πρῶτο μέρος τῆς εἰσηγήσεώς μου ἀνέλυσα ἁδρομερῶς τὴν καθιερωμένη περὶ ἑλληνοχριστιανισμοῦ ἄποψι, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ἑλληνισμὸς καὶ χριστιανισμὸς εἶναι δύο ὀντότητες ἄρρηχτα δεμένες μεταξύ των καὶ ὅτι ὑπῆρξε συνέχεια τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ καὶ ἐπὶ Βυζαντίου. Ἐν συνεχείᾳ ἀνέφερα ἀποσπάσματα ἀπὸ τοὺς «θυζαντινοὺς» χρονογράφους Εὐνάπιο, Λιθάνιο, ̓Αμμιανὸ Μαρχελλῖνο, Ζώσιμο καὶ Σωζομενό, οἱ ὁποῖοι μᾶς πληροφοροῦσαν γιὰ τὸ ἑλληνικὸ ὁλοκαύτωμα, ποὺ ἐγένετο ἐπὶ Βυζαντίου, καθὼς καὶ ἀπὸ σύγχρονους διακεκριμένους ἵστορικοὺς καὶ κριτικούς, ὅπως τὸν Κ. Καστοριάδη, τὸν ὃρ. Φιλοσοφίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Λονδίνου ΡΠΙΙρ Δπειτατᾶ, τὴν Λ. Ζωγράφου, τὸν Κάρολο Μάρξ, τὸν Φρόυντ, τὸν Ἐμμανουὴλ Ροΐδη, τὸν Νικόλαο Τωμαδάκη, τὸν ἀρχιμανδρίτη Ἐπιφάνειο Θεοδωρόπουλο, τὸν Μάριο Ποτλῆ κ.ἄ., ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλοι μὲν ὑπεστήριζαν, ὅτι ὁ Χριστιανισμὸς καὶ τὸ Βυζάντιο ὡς κράτος ὑπῆρξαν ἐχθροὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, δίδοντας ὡσαύτως μιὰ διαφορετικῆ εἰκόνα γιὰ τὶς σχέσεις ἑλληνισμοῦ καὶ χριστιανισμοῦ, ἀπ ̓ αὐτὴν ποὺ μᾶς παρέχεται στὴν κρατικὴ Παιδεία, ἄλλοι δὲ ἀπομυθοποιοῦσαν τὴν θυζαντινἠ περίοδο, καταδειΧνύοντας τὴν φτωχὴ πνευματική της δημιουργία καὶ τὸ ὅτι δὲν προσέφερε τίποτε, ποὺ ν ̓ ἀποτελῇ ἀξία γιὰ τὸν παγκόσμιο πολιτισμό. Στὸ τέλος τῆς εἰσηγήσεώς μου ἔθεσα στοὺς προσκεκλημένους πρὸς ἀπάντησιν τὰ ἑξῆς ἐρωτήματα: «Α ὐτὸ τὸ ἱστορικὸ μέγεθος ποὺ ἐμφανίσθηκε στὴν κλασσικὴ Ελλάδα (φιλοσοφία, θέατρο, ἐπιστήμη, ἐλευθερία, δημοκρατία, ἀθλητισμὸς) συνεχίστηκε ἐπὶ Βυζαντίου ἢ τὸ ἑλληνικὸ πνεῦμα τελοῦσε ὑπὸ συνεχῆ διωγμό, Ο Χριστιανισμὸς καὶ τὸ Βυζάντιο ἐδοήθησαν ἢ ἔδλαψαν τὸν Ελληνισμό; Ὃ μεσαίωνας, ποὺ ξεκίνησε τὸν 4ο αἰ,, ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς σταδιακῆς ἐπιἈρατήσεως τοῦ Χριστιανισμοῦ ἢ ὠφείλετο σ ̓ ἄλλους λόγους; Τὸ Βυζάντιο ἦτο μιὰ περίοδος δόξας γιὰ τὸν ̓Ελληνισμὸ ἢ ἦτο μιὰ σκοτεινὴ περίοδος πτωχὴ σὲ πνευματικὴ δημιουργία;». Ὃ συνεργάτης τοῦ «Δαυλοῦ» κ. ̓Αθ. Κουκοθίστας στὴν εἰσήγησί του ἔκαμε μιὰ γενικὴ τοποθέτησι ἐπὶ τῆς θυζαντινῆς περιόδου. Συγκεκριμένα ἐτόνισε, ὅτι ἡ χρῆσι τῶν ὅρων «Βυζάντιο» καὶ «Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία» δὲν εἶναι σωστή, ἐφ ̓ ὅσον ἡ ἴδια ἡ αὐτοχρατορία προεθάλλετο ὡς «Ανατολικὴ Ρωμαϊκὴ» καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐχφραστές της ὀνομάζονται καὶ σήμερα «Πατριάρχες τῆς Νέας Ρώμης». Οἱ ̓θωμανοὶ ἦσαν οἱ φυσικοὶ κληρονόμοι τῆς ̓Ανατολικῆς | Ῥωμαϊκῆς Αὐτοχρατορίας. Ἐν συνεχείᾳ ἀνεφέρθη στὸ ὄνομα «Ῥωμιός», τονίξοντας ὁ ὅτι εἶναι προσδιορισμὸς δουλείας χρησιμοποιηθὲν εἴτε ὑπὸ τῶν Ρωμαίων εἴτε ὑπὸ τῶν ὑποκαταστησάντων αὐτοὺς Οθωμανῶν («Ρούμ»). Ἡ Ἑλλὰς δὲ ἀπετέλει ὑποτελῆ ἐπαρχία τῆς «Νέας Ρώμης» καὶ ἔτσι παρεδόθη στοὺς ̓Οθωμανούς. ̓ Ανέφερε δὲ καὶ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴ ἔκθεσι τῆς ἐπιτροπῆς γιὰ τὴν ἀνακήρυξι τοῦ αὐτοχέφαλου τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας τὸ 1833, τὴν ὁποίαν ὑπέγραφε ὁ Θεόκλητος Φαρμακίδης καὶ ἡ ὁποία πιστοποιοῦσε τὶς θέσεις τοῦ ὁμιλη-