ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
186ΙΟΥΝΙΟΣ 1997
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ο διωγμός του Νίκου Καζαντζάκη από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας — ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΓΕΩΡΤΙΟΣΜΟΥΣΤΑΚΗΣ
Ὃ διωγμὸς τοῦ Ν. Καξαντζάκη
ἀπὸ τὴν Εκκλησία τῆς Ἑλλάδος
̓Αρχίζουμε τὴν πραγμάτευση τοῦ θέματός μας μὲ τὰ δη-μοσιογραφικὰ
ρεπορτάξ, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν δεκαετία 19501960
κάλυψαν τὸ συγγραφικὸ ἔργο τοῦ Νίκου Καζαντζάκη.
Ὅταν ὁ λογοτέχνης- «συγγραφέας δη μοσίευσε τὸν «Καπετὰν
Μι χάλη» καὶ τὸν «Τελευταῖο Πειρασμό», ἡ ὀρθόδοξη ἔκκλησιαστικῆ
ἱεραρχία κυριολεχτικὰ ξεσηκώθηκε. Ἡ ταραχὴ καὶ
ἀναταραχὴ στὴν ποιμαντικὴ δεσποτικὴ κορυφὴ ἔφερε τὸν
πανικὸ στὴν λαϊκὴ δάση τῆς ἐκκλησιαστικῆς πυραμίδας. Ἡ
ἀθηναϊκὴ ἐφημερίδα «Ἑστία» φιλοξένησε πύρινα ἄρθρα διαφόρων
ἐκχλησιαστικῶν ἀνδρῶν. Ὁμόφωνα ζητοῦσαν τὴν κεφαλὴ
τοῦ διανοούμενου-συγγραφέα ἐπὶ πίνακι. Οἱ σοφὲς
κατὰ τ ̓ ἄλλα, πλὴν ὅμως γεμᾶτες ἀπὸ ἐμπάθεια κεφαλὲς τόσο
τοῦ ὀρθόδοξου ὅσο καί τοῦ ἑτερόδοξου ἐκκλησιαστικισμοῦ ἐκφράσθηκαν ἐπιθετικὰ
ἐναντίον τῶν ἔργων τοῦ συγγραφέα. Οἱ Ἑλληνορθόδοξοι ἀρχιεπίσκοποι
̓Αθηνῶν, Κύπρου, ̓Αμερικῆς μὲ δηλώσεις τους σὲ ἀθηναϊκὲς ἐφημερίδες ἔστειλαν
«εἰς τὸ πῦρ τὸ ἐξώτερον» τὸ ἔργο τοῦ Νίκου Καζαντζάκη «Ὃ τελευταῖος πειρασμός»
(ἐφημερίδες «Βραδυνή», «Ἑστία», «Ἐθνικὸς Κήρυξ», Χριστούγεννα 1954).
Ἐκεῖνος ὁ ὅμως, ὁ ὁποῖος ὑπερέθη κάθε λογικὴ καὶ κάθε μέτρο τοποθέτησης ἐ ἐναντίον
ὄχι μόνον τῶν κειμένων ἀλλὰ καὶ τοῦ ἴδιου τοῦ προσώπου τοῦ συγγραφέα, ἦταν ὁ τότε
ἱεροκήρυξ τῆς ̓Αρχιεπισχκοπῆς ̓Αθηνῶν Αὐγουστῖνος Καντιώτης, τότε ἀρχιμανδρίτης
(καὶ νῦν μητροπολίτης Φλωρίνης). Ὃ κληρικὸς αὐτὸς ἔγραψε στὸ ὀιδλίο του
« ̓Αντιολασφημικὸς ̓Αγῶνας», ̓Αθήνα 1955, (σελ. 97): «Θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν
ὁποίαν ὁ ̓Ελληνικὸς λαὸς θὰ τελέσῃ κοινωνικὸν ἐξαγνισμὸν καίων δημοσίως τὰ 6ιδλία
τοῦ ἀντιχρίστου Καξαντξάκη ».
Βέδαια ἐπειδὴ πᾶσα προφητεία μετὰ Χριστὸν εἶναι πολὺ ἀμφίόολη, ἔτσι καὶ στὴν
περίπτωση τοῦ κ. Αὐγουστίνου Καντιώτη ἔχει νὰ ἔπιση μάνῃ ὁ κάθε παρατη ρητής,
ὅτι 40 χρόνια μετὰ τὸν διωγμὸ τοῦ Νίκου Καζαντζάκη κάπου 100 δρόμοι σ ̓ ὁλόκληρη
τὴν Ἑλλάδα φέρουν τ ̓ ὄνομά του καὶ πολλὲς προτομὲς χοσμοῦν διάφορες πλατεῖες
τῆς ἑλληνικῆς ἐπικράτειας, τὸ δὲ καύχημα τοῦ Κρητικοῦ ἐπιθατικοῦ στόλου χωρητικότητας
1.800 ἐπιδατῶν ἀκούει στ ̓ ὄνομα «Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ». Ποῦ πῆγαν λοιπὸν
οἱ Καντιωτικὲς προφητεῖες;
Δυστυχῶς ὅμως τὸ ἀντικαζαντζακικὸ κροῦσμα τοῦ ἱεροκήρυκα τῆς ̓Αρχιεπισκοπῆς
̓Αθηνῶν Αὐγουστίνου Καντιώτη δὲν ὑπῆρξε ἕνα μεμονωμένο φαινόμενο. Ἐντελῶς
ἀντίθετα οἱ ἔρευνες δείχνουν, ὅτι ὁ ἱεροκήρυξ: μὲ τὶς θρη σκευτικολαϊκὲς μετωπικὲς
ὀργανώσεις, ποὺ εἶχε ὁ ἴδιος κατασκευάσει, γιὰ νὰ «σιγοντάροῦυν» τὶς περιπετειώδεις
ἐπιθέσεις του ἐναντίον τοῦ Καρναθάλου τῶν Πατρῶν, τῶν ἀθηναϊχκῶν καλλιστείων,
τῶν Τεκτονικῶν ὀργανώσεων, τῶν Ἑθραϊκῶν συναγωγῶν, τῶν Μαρτύρων τοῦ Ἰεχωδᾶ,
ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῶν «Λάιονς», «Ρόταρυ», Προσκόπων κ.ἄ., ὄχι μόνο τὸ ἔπιδιωκόμενο
ἀποτέλεσμα, δηλαδὴ νὰ μειωθοῦν, ἀλλ ̓ ἀντίθετα πολλαπλασιάσθηκαν οἱ
ἐκτὸς χριστιανισμοῦ ὀργανώσεις. Τὸ πλήρωμα αὐτῶν τῶν Καντιωτικῶν ὀργανώσεων
(«Μέγας ̓Αθανάσιος», «Σταυρός», «Αντιθλασφημικὸς ̓Αγών»), προερχόμενο ἢ
συνεργαζόμενο μὲ παρακρατικὲς ὀργανώσεις ὠργάνωσε μπροστὰ στὸν Καθεδρικὸ