ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΥΚΟΒΙΣΤΑΣ 1897: Ἢ μεγάλη ταπείνωση ΜΙΑ ΑΔΙΚΗ.ΑΛΛΑ ΕΠΑΙΣΧΥΝΤΗ ΗΤΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ὅλος ὁ ἀγὼν τῶν λογίων πρὶν τὸ 21 νὰ ἐπανασυνδέσουν τὸν ἑλλη- νισμὸν μὲ τὶς ρίζες του, τὸν ἀρχαῖον ἑλληνικὸν πολιτισµόν, ἐγέννησε τὸ ὅραμα τῆς δημιουργίας ἐλευθέρου κράτους, ποὺ θὰ περιελάμόανε. εἰ δυνατόν. τὴν ἀρχαίαν “Ἑλληνίδα χώραν. Τὰ πενιχρὰ ἀποτελέσματα τοῦ πολυετοῦς καὶ πολυαιµάκτου ἀγῶνος μετέτρεψαν τὸ ὅραμα σὲ πόθο. Ὃ Γερμανὸς καθηγητής Ἰούλιος ΧίρσμπεργἨ. ποὺ ἐπεσχέφθη τὴν ᾿Αθήνα τὸ 1886, εἶχε ἐντυπωσιασθῆ ἀπὸ τὸ φιλοπόλεμον λαϊκὸν αἴσθημα. Εἶχε προηγηθῆ ἡ ἐνσωμάτωσις τῆς ᾽Αν. Ρωμυλίας στὴν Βουλγαρίαν. Ἑρμηνεύοντας δὲ τὸ λαϊκὸν φρόνημα γράφει: «Ἢ ἀνάμνηση τῶν ἀπελευθερωτικῶν ἀγώνων τοῦ ᾿21, τὸ αἴσθημα μίσους καὶ περιφρόνησης γιὰ τοὺς Τούρκους παίζουν στοὺς “Ελληνες μεγάλο ρόλο. Θέλουν νὰ ἐλευθερώσουν τ᾽ ἀδέλφια τους στὴν " Ηπει- ϱο καὶ στὴν Μικρὰ ᾿Ασία, ὅπου ὑποφέρουν κάτω ἀπὸ τὸν τουρχικὸ ζυγό». («Ἴστο- ρία Εἰκονογραφημένη», τεῦχος 297. ᾽Απρίλιος 1993. σελ. 103: σχετικὸ ἄρθρο τοῦ Πολ. Ἠνιπεχκίδη). Δυστυχῶς αὐτὸς ὁ λαϊκὸς πόθος ἐξεφράσθηκχε ἀπὸ τοὺς χρα- τοῦντες μὲ τὴν Μεγάλην ᾿Ιδέαν. Παρ) ὅλον τὸν διαφαινόµενον διαμελισμὸν τῆς ᾿Οθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. ποὺ θὰ συνέθαινε (ὅπως καὶ συνέθη) μὲ πόλεμον, οἱ πυοερνήσεις εἴτε ἀπὸ ἀνικανότητα εἴτε ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν μεγάλων δυνάμεων ἄφη- σαν τὸ κράτος ἀνέτοιμον. Μάλιστα γιὰ τὴν περίοδον ὀλίγον πρὶν τοῦ 1507 ὁ Μιλ- λερ παρατηρεῖ: «Οἱ δὲ Ἓλληνες, οἵτινες δὲν εἶχον ἔλθει εἰς πόλεμον πρὸς τὴν Τουρ- χίαν ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος, ἄλλ᾽ οἵτινες εἶχον ἐπιθυμήσει ν᾿ ἀγωνι- σθῶσι τῷ 1854, τῷ 878 καὶ τῷ 1δδό, κατείχοντο ὑπὸ ἀκράτου ἐνθουσιασμοῦ, μὴ συ- νοδευομένον ἀτυχῶς καὶ ὑπὸ καταλλήλου ὀργανώσεως». («Ἢ Τουρχία Καταρρέ- ουσα», σελ. 531. μετάφρασις Σπ. Λάμπρου, ἀνατύπωσις ἐκδόσεων Δωδώνη, ᾿Αθή- να 1994). Ἢ ἑνοποίησις τῆς Γερμανίας, ἡ ἐνδυνάμωσίς της μὲ τὸν νικηφόρον πόλεμον κατὰ τῆς Γαλλίας καὶ ἡ ταχεῖα διείσδυσἰς της στὴν Τουρχίαν προεµήνυε τὸν κατακχερ- ματισμὸν τῆς ᾿Οθωμανικῆς Αὐτοχκρατορίας. Τὸ ᾿Ανατολικὸν Ζήτημα ἔθαινε πρὸς ὁριστικὴν λύσιν. Ἤδη στὰ Βαλκάνια Σερδία. Μαυροθούνιο, Ρουμανία καὶ Βουλ- γαρία ἦταν ἢ αὐτόνομα κράτη ἢ περιοχὲς ὑπὸ τὸν σουλτᾶνον, αὐτοδιοικούμενες ὅμως, Τὸ ἴδιο δὲ συνέθαινε μὲ τὰ ἐδάφη τῆς αὐτοκρατορίας στήν ᾿Εγγὺς ᾿Ανατολὴν καὶ Β.᾽Αϕρικήν, ὅπου Ἄγγλοι. Γάλλοι, Ισπανοὶ καὶ ᾿Ιταλοὶ διεμόρφωναν τὴν ἀποι- χιακὴν πολιτικήν τους στὴν Μεσόγειον. Ἤδη δὲ ἡ ᾽Αγγλία εἶχε προσαρτήσει τὴν Κύπρον. Στὴν Εὐρώπην ἡ Αὐστροουγγαρία εἶχε καταλάδει τὴν Δαλματίαν, Κροα- τίαν. Τοανσυλθανίαν καὶ τὰ ἐδάφη ὑπεράνω τοῦ Βελιγραδίου. Ὑπὸ τὴν ἄμεσην ἐξουσίαν τοῦ σουλτάνου τὰ εὐρωπαϊκὰ ἐδάφη. ἂν ἐξαιρέσουμε τὴν Βοσνία καὶ τὸ σαντζάκιο τοῦ Νοθιπαζάρ. ἐξετείνοντο σὲ ἐδάφη. ὅπου τὸ ἑλληνικὸ στοιχεῖο ἀπε- τελοῦσε τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν. Ὅλα ἔδειχναν, ὅτι ὁ ἑλληνοτουρχικὸς πόλεμος ἦταν 6έδαιος. εἴτε πόλεμος διμερὴς εἴτομία γενικώτερη δαλκανικἡ ἀνάφλεξις, ἀφοῦ κανένα θαλκανικὸν κράτος δὲν ἦταν ἱκανοποιημένον ἀπὸ τὶς µέχρι τότε ὑπογρα- φεῖσες συνθῆκες. Οἱ πρόχειρες λύσεις μὲ τὴν παραχώρησιν περιωρισµένης αὐτονο- μίας κατὰ τὸ παράδειγµα τοῦ Λιοάνου μᾶλλον ἐπέτεινε τὸ πρόδλημα. Παρ’ ὅλον