ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
188-189ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 1997
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Πέτρα: Μία πανάρχαια ελληνική πόλη στην έρημο της Αραβίας — ΓΕΩΡΓΑΛΑΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΩΡΤΑΛΑΣ
ΠΕΤΡΑ. Μία πανάρχαια Ἑλληνικὴ
πόλι στὰ 6άθη τῆς Αραθικῆς ἐρήμου
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ
Ἢ Πέτρα θρίσχεται στὸ ὄρος Χορὲδ - Ἔρεθος μεταξὺ Νεχκρᾶς Θαλάσσης καὶ Αἰλανιτικοῦ
Κόλπου (Ακαμπας) στὰ σύνορα Ἰορδανίας- Ισραήλ στὴν «Πετραία ̓Αραθία» τῶν
Ἑλλήνων. Εἶναι μιὰ πόλις λαξευμένη στὸν 6ράχο, σὲ περιοχὴ κατάξερη, ὅπου ὅμως ἀναὀλύζουν
πηγές. Σῴζονται ἀκόμη ἐρείπια, ἀνάμεσα στὰ ὁποῖα ἐρείπια ναοῦ, μεγαλοπρεποῦς
τριωρόφου ἀνακτόρου, θεάτρου καθὼς καὶ ὑπολείμματα ὑδραγωγείων. Τὸ περίεργο
εἶναι, ὅτι τὰ πτίρια ἀποτελοῦν «ὀφθαλμαπάτη», ἀφοῦ εἶναι μόνον προσόψεις, πίσω
ἀπὸ τὶς ὁποῖες δὲν ὑπάρχει τίποτα!
Ἡ συμόατικὴ ἱστορία θεωρεῖ, ὅτι «ἡ Πέτρα! ἱδρύθηχε κατὰ τὸν στ π.Χ. αἰῶνα, ὑπῆρξε
πρωτεύουσα τῶν ἀραδικῶν φυλῶν τῶν ̓Ιδουμαίων καὶ Ναδαταίων καὶ προσέλαδε ἑλληγιστικὴ
μορφὴ ἐπὶ Πτολεμαίων καὶ Σελευκιδῶν» (Ἐγκ. «Πάπυρος Λαρούς»).
Θεωρῶ ἀπίθανο, οἱ νομάδες τῆς ἐρήμου νὰ ἐλάξευσαν πάνω στοὺς ἀπρόσιτους 6ράχους
μία ὑπέροχη πόλι μὲ ναούς, θέατρα. τεράστια τριώροφα ἀνάκτορα, πύλες, κίονες, γλυπτά,
ὑδραγωγεῖα. Μὲ τί μέσα; Μὲ ποιούς τεχνίτες καὶ καλλιτέχνες; Καὶ γιατί ἔφτιαξαν τὰ
πτίρια-προσόψεις; Ἣ ἀπάντησις ὅτι τὰ μέσα τὰ ἄντλησαν ἀπὸ τὰ καραθάνια (τὰ ὁποῖα
ὁδηγοῦσαν, λήστευαν, Φορολογοῦσαν), ἂν θεωρηθῇ ἱκανοποιητική, δὲν λύνει τὰ ὑπόλοα
προθλήματα. Οὔτε ἵκανοποιεῖ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ μορφὴ τῆς πόλεως εἶναι τῆς
ἐποχῆς τῶν Διαδόχων. "Αλλωστε τὰ ἀρχαιότερα κτίρια τῆς Πέτρας χρονολογοῦνται ἀπὸ
τὸνιε π.Χ. αἰῶνα, δηλ. ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς κυριαρχίας τῶν Φιλισταίων σ ̓ ὅλη τὴν Συροπαλαιστίνη.
Θεωρῶ λοιπὸν αὐτοὺς ὡς ἱδρυτὲς τῆς Πέτρας, διότι εἶναι οἱ μόνοι ἀπὸ τοὺς
λαοὺς τῆς περιοχῆ ς ποὺ καὶ μποροῦσαν καὶ λόγους εἶχαν νὰ ἱδρύσουν τὴν πόλι στὸ ὀρεινὸ
ἔρεθος τῆς αὐχμηρῆς ἐρήμου. Τὸ ἔκαναν γιὰ λόγους στρατιωτικοὺς-οἰκονομικοὺς-πολιτικούς,
δηλ. γιὰ νὰ ἐλέγχουν τὸ πέρασμα τῶν καραθανιῶν, ποὺ κατευθύνονταν πρὸς τὰ
λιμάνια τῆς Φιλισταίας. ὍὍσο γιὰ τὰ χωρὶς θάθος κτίρια, αὐτὰ ἴσως ἔγιναν, γιὰ νὰ ἔντυπωσιάζουν
ἀπὸ μακρυὰ τοὺς ἰθαγενεῖς, στοὺς ὁποίους ἀπαγορευόταν ἡ εἴσοδος. Περισσότερο
ὅμως πιστεύω, ὅτι ἔγιναν, γιὰ νὰ χρησιμεύουν γιὰ τὴν μύησι στὰ θρησκευτικἀ μυστήρια
--ὁπότε πίσω ἀπὸ τὶς προσόψεις θὰ ὑπῆρχαν σήραγγες-λαθύρινθοι μέσα στὸ 6ουνό.
Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις ἐνισχύεται ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ ἱερὸν ὄρος, στὸ ὁποῖο ὁ Μωυσῆς
«συνάντησε τὸν Θεὸ» καὶ πῆρε τοὺς νόμους του, κατὰ γενικὴ παραδοχὴ δὲν ἦταν τὸ Σινᾶ,
ποὺ οὐδέποτε ὑπῆρξε ἡφαίστειο, ἀλλὰ τὸ Χορὲό μὲ τοὺς πολλοὺς σθησμένους κρατῆρες.
Στὴν πρώτη φυγή του ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο ὁ Μωυσῆς κατέφυγε στοὺς Κεναίους, οἱ ὁποῖοι
ζοῦσαν σ ̓ αὐτὴν τὴν περιοχή, καὶ πιθανῶς τότε μυήθηκε ἀπὸ Φιλισταίους ἱεροφάντες.
Ι. Η ΜΥΗΣΙΣ ΤΟΥ ΜΩΥΣΕΩΣ
Πράγματι, ὅταν ὁ Μωυσῆς χαταφεύγῃ στὴν «Γῆ Μαδιάμ», θρίσχει τοὺς κατοίκους τῆς
νὰ θεωροῦν τὸ γειτονικότους ὄρος Χορὲθ (ἢ Χορήθ) «ἱερό». Ὃ ἀρχιερεύς τους Ἰοθὸρ τὸν
ὁδηγεῖ στὸ ὄρος γιὰ μύησι. Ἐκεῖ τοῦ «ἀποχκαλύπτεται» ὁ Θεός: « ̓Εγὼ εἰμὶ ὁ Ὢν... τοῦτο
θέλει εἶσθαι τὸ ὄνομά μου εἰς τὸν αἰῶνα» (Ἔξοδος Γ 14-15). Ἐκεῖ συναντιέται καὶ μὲ