ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΩΡΤΑΛΑΣ ΠΕΤΡΑ. Μία πανάρχαια Ἑλληνικὴ πόλι στὰ 6άθη τῆς Αραθικῆς ἐρήμου Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Ἢ Πέτρα θρίσχεται στὸ ὄρος Χορὲδ - Ἔρεθος μεταξὺ Νεχκρᾶς Θαλάσσης καὶ Αἰλανι- τικοῦ Κόλπου (Ακαμπας) στὰ σύνορα Ἰορδανίας- Ισραήλ στὴν «Πετραία ᾿Αραθία» τῶν Ἑλλήνων. Εἶναι μιὰ πόλις λαξευµένη στὸν 6ράχο, σὲ περιοχὴ κατάξερη, ὅπου ὅμως ἀνα- ὀλύζουν πηγές. Σῴζονται ἀκόμη ἐρείπια, ἀνάμεσα στὰ ὁποῖα ἐρείπια ναοῦ, μεγαλοπρε- ποῦς τριωρόφου ἀνακτόρου, θεάτρου καθὼς καὶ ὑπολείμματα ὑδραγωγείων. Τὸ περίερ- γο εἶναι, ὅτι τὰ πτίρια ἀποτελοῦν «ὀφθαλμαπάτη», ἀφοῦ εἶναι μόνον προσόψεις, πίσω ἀπὸ τὶς ὁποῖες δὲν ὑπάρχει τίποτα! Ἡ συµόατικὴ ἱστορία θεωρεῖ, ὅτι «ἡ Πέτρα! ἱδρύθηχε κατὰ τὸν στ π.Χ. αἰῶνα, ὑπῆρξε πρωτεύουσα τῶν ἀραδικῶν φυλῶν τῶν ᾿Ιδουμαίων καὶ Ναδαταίων καὶ προσέλαδε ἑλλη- γιστικὴ μορφὴ ἐπὶ Πτολεμαίων καὶ Σελευκιδῶν» (Ἐγκ. «Πάπυρος Λαρούς»). Θεωρῶ ἀπίθανο, οἱ νομάδες τῆς ἐρήμου νὰ ἐλάξευσαν πάνω στοὺς ἀπρόσιτους 6ρά- χους µία ὑπέροχη πόλι μὲ ναούς, θέατρα. τεράστια τριώροφα ἀνάκτορα, πύλες, κίονες, γλυ- πτά, ὑδραγωγεῖα. Μὲ τί µέσα; Μὲ ποιούς τεχνίτες καὶ καλλιτέχνες; Καὶ γιατί ἔφτιαξαν τὰ πτίρια-προσόψεις; Ἣ ἀπάντησις ὅτι τὰ µέσα τὰ ἄντλησαν ἀπὸ τὰ καραθάνια (τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦσαν, λήστευαν, Φορολογοῦσαν), ἂν θεωρηθῇ ἱκανοποιητική, δὲν λύνει τὰ ὑπόλοα προθλήµατα. Οὔτε ἵκανοποιεῖ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ μορφὴ τῆς πόλεως εἶναι τῆς ἐποχῆς τῶν Διαδόχων. "Αλλωστε τὰ ἀρχαιότερα κτίρια τῆς Πέτρας χρονολογοῦνται ἀπὸ τὸνιε π.Χ. αἰῶνα, δηλ. ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς κυριαρχίας τῶν Φιλισταίων σ᾽ ὅλη τὴν Συρο- παλαιστίνη. Θεωρῶ λοιπὸν αὐτοὺς ὡς ἱδρυτὲς τῆς Πέτρας, διότι εἶναι οἱ μόνοι ἀπὸ τοὺς λαοὺς τῆς περιοχῆ ς ποὺ καὶ μποροῦσαν καὶ λόγους εἶχαν νὰ ἱδρύσουν τὴν πόλι στὸ ὀρεινὸ ἔρεθος τῆς αὐχμηρῆς ἐρήμου. Τὸ ἔκαναν γιὰ λόγους στρατιωτικοὺς-οἰκονομικοὺς-πολι- τικούς, δηλ. γιὰ νὰ ἐλέγχουν τὸ πέρασμα τῶν καραθανιῶν, ποὺ κατευθύνονταν πρὸς τὰ λιμάνια τῆς Φιλισταίας. ὍὍσο γιὰ τὰ χωρὶς θάθος κτίρια, αὐτὰ ἴσως ἔγιναν, γιὰ νὰ ἔντυ- πωσιάζουν ἀπὸ μακρυὰ τοὺς ἰθαγενεῖς, στοὺς ὁποίους ἀπαγορευόταν ἡ εἴσοδος. Περισ- σότερο ὅμως πιστεύω, ὅτι ἔγιναν, γιὰ νὰ χρησιμεύουν γιὰ τὴν μύησι στὰ θρησκευτικἀ μυ- στήρια --ὁπότε πίσω ἀπὸ τὶς προσόψεις θὰ ὑπῆρχαν σήραγγες-λαθύρινθοι µέσα στὸ 6ου- νό. Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις ἐνισχύεται ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ ἱερὸν ὄρος, στὸ ὁποῖο ὁ Μωυσῆς «συνάντησε τὸν Θεὸ» καὶ πῆρε τοὺς νόμους του, κατὰ γενικὴ παραδοχὴ δὲν ἦταν τὸ Σινᾶ, ποὺ οὐδέποτε ὑπῆρξε ἡφαίστειο, ἀλλὰ τὸ Χορὲό μὲ τοὺς πολλοὺς σθησµένους κρατῆρες. Στὴν πρώτη φυγή του ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο ὁ Μωυσῆς κατέφυγε στοὺς Κεναίους, οἱ ὁποῖοι ζοῦσαν σ᾽ αὐτὴν τὴν περιοχή, καὶ πιθανῶς τότε μυήθηκε ἀπὸ Φιλισταίους ἱεροφάντες. Ι. Η ΜΥΗΣΙΣ ΤΟΥ ΜΩΥΣΕΩΣ Πράγματι, ὅταν ὁ Μωυσῆς χαταφεύγῃ στὴν «Γῆ Μαδιάμ», θρίσχει τοὺς κατοίκους τῆς νὰ θεωροῦν τὸ γειτονικότους ὄρος Χορὲθ (ἢ Χορήθ) «ἱερό». Ὃ ἀρχιερεύς τους Ἰοθὸρ τὸν ὁδηγεῖ στὸ ὄρος γιὰ μύησι. Ἐκεῖ τοῦ «ἀποχκαλύπτεται» ὁ Θεός: «᾿Εγὼ εἰμὶ ὁ Ὢν... τοῦτο θέλει εἶσθαι τὸ ὄνομά µου εἰς τὸν αἰῶνα» (Ἔξοδος Γ 14-15). Ἐκεῖ συναντιέται καὶ μὲ