σΕΡΟΕΕΕΚΕΥ ΟΝ" Ὃ Νίτσε σήµερα “Ὅταν τὸ 1889 κλονίσθηκε ἡ ὑγεία του, ὁ Νίτσε ἦταν οὐσιαστικά ἄγνω- στος σ᾽ ὅλους, ἐξαιρουμένων λίγων στενῶν φίλων του, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ ἐκλιπὼν πρὶν ἀπ᾽ αὐτὸν Ριχάρδος Βάγκνερ καὶ ὁ ἐπιφανὴς ἱστορικὸς 1αοοῦ ΒιτοκΠατά(. Εἶναι ἰδιαίτερα χαρακτηριστικό, ὅτι δὲν τὸν ἤξερε κανένας καθη- γητὴς τῆς φιλοσοφίας. Πραγματικά, εἶχε ἀποξενωθῆ ἀπὸ τὸ σύνολο τοῦ ἀκα- δημαϊκοῦ κατεστημένου τῆς ἐποχῆς του, ἀφοῦ ἐπανειλημμένα εἶχε καταλογί- σει στὰ µέλη του προδοσία τῆς ἀποστολῆς τοὺς καί, πράγμα ἀκόμη σκληρό- τερο, βαρειὰ εὐθύνη λόγω περίσσιας βλακείας καὶ σχολαστικότητας. Ἐπειδὴ εἶχε ἀναδειχθῆ σὲ λαμπρὸ καθηγητὴ πανεπιστημίου ὁ ἴδιος προτοῦ συµπλη- ρώση τὰ τριάντα του χρόνια, οἱ κατηγορίες του δὲν ἦταν δυνατὸν νὰ ἀπορρι- φθοῦν ὡς προερχόμενες ἀπὸ κάποιον ἀποτυχημένο, κι ἔτσι ἦταν ἀκόμη πιὸ τσουχτερές. “Ολ᾽ αὐτὰ καθιστοῦν διπλᾶ ἀξιοσημείῶτο τὸ γεγονὸς ὅτι, ὅταν ὁ Νίτσε πέθανε τὸ 1900, τὰ ἔργα του ὄχι µόνο ἦταν δημοφιλῆ, ἀλλὰ καὶ εἶχαν κερδίσει καὶ κάποιο σεβασμὸ στὰ πανεπιστήμια --ἀλίμονο, μὲ κάποιο τίµη- μα. Ὅταν ὁ Νίτσε δὲν μποροῦσε πιὰ νὰ µιλάη γιὰ τὸν ἑαυτό του, οἱ καθηγη- τές τῆς γερμανικῆς Μέσης Εκπαιδεύσεως καὶ οἱ θαυμάσια καταρτισµένοι µαθητές τους ἁρπάζονταν ἀπὸ τὶς ἀντιλήψεις του αὐτές, ποὺ ἐνίσχυαν τὴν ᾱ- πογοήτευσή τους καὶ τὰ παράπονά τους. Περὶ τὰ τέλη τοῦ δέκατου ἔνατου αἰῶνα ἐμφανίσθηκε ἕνα εὐρὺ κοινὸ αἴσθημα, κυρίως μεταξὺ τῶν νέων, σύμ- φωνα μὲ τὸ ὁποῖο ἡ ζωή τοὺς εἶχε ξεπεράσει, ἡ ὑποκρισία τῆς ἀστικῆς (βικτω- ριανῆς) ἠθικῆς μὲ τὶς γελοῖες ἐπιδείξεις συστολῆς ἦταν ἀνυπόφορη καὶ χάριν τῆς γενικῆς ἀναζωγονήσεως χρειαζόταν νὰ διανοιχθοῦν καινούργιοι ὁρίζον- τες σ᾽ ὅλους τοὺς τομεῖς. Στὴ λογοτεχνία μπορεῖ κανεὶς νὰ συσχετίση τὸ αἴσθημα αὐτό, ἐκφραζό- µενο κάπως διαφορετικά, μὲ τὴν ἐπίκληση πρὸς τὴ «ζωή» στοὺς ΑΠιβᾷςςαᾶΟυ5 τοῦ Ηεητγ Ίαπιος καὶ τὴν ἀνατομία τῆς νάρκωσης καὶ ἀπάθειας ποὺ γίνεται στὸ κυριώτερο ἔργο τοῦ («οποµαΓον, τὸν ΟΡΙοµιον. Σαφῶς ὑπάρχουν νιτσεϊκὲς ἰδέες στὸν τρόπο αὐτὸ τοῦ σκέπτεσθαι, ἀπορρέουσες, γιὰ τὸν κοινὸ ἀναγνώ- στη, ἀπὸ τὴν ἐντυπωσιακὴ δύναμη καὶ κυριαρχία τῆς γλώσσας τοῦ Νίτσε. Ὃ Νίτσε δὲν ὑπῆρξε στυλίστας τοῦ πνεύματος οὔτε πειστικὸς συνήγορος ὑποθέσεων: καὶ εἶναι ἐξαιρετικὰ ἀμφίβολο ἄν ἡ οἰκειοποίησή του ἐκ μέρους τῆς πρωτοπορίας, τῆς αναΠ{ ραγάε τῆς πρώτης δεκαετίας τοῦ εἰκοστοῦ αἰῶνα ἦταν τόσο ἀπόλυτη ὅσο παρουσιάζεται. Τὸ πρῶτο µεγάλο κῦμα τῆς δημοτικότητας τοῦ Νίτσε στηρίχθηκε χωρὶς ἀμφιβολία στὴν ἀπέχθειά του πρὸς τὴν ἀκαδημαϊκὴ ἀνιαρότητα καὶ στὸν πα- ραδόξως ρομαντικό του σεβασμὸ πρὸς τὴν ρομαντικὴ κατάπτωση. Ὅθεν, γιὰ ν᾿ ἀναφέρω ἕνα µόνο παράδειγµα, οἱ καλλιτέχνες καλοδέχτηκαν τὴν ἐκ ἘΓΟ ΟεοΠίτεγ (νε, ἀπὸ τὸ 1962 ποὺ ἄρχισε τὴν ἀκαδημαϊκή του σταδιοδρομία ἕως σήµερα, δίδαξε φιλοσοφία στὰ Πανεπιστήμια ΗΠατνατά, (οηπεοίἰουί, (]ατκ Ὀ πινοτς!!γ, ἸΝαςΠἰπρίοη [)π/νογςϊ- ιν. νΝαπάετοιί Ὀπινοιςίιν (ΗΠΑ) καὶ σααγίαπά (Δυτικὴ Γερμανία).