Γιατί µόνο στὴν Ἑλλάδα ὑπῆρξε φιλοσοφία σι ο. μιλᾶμε γιὰ φιλοσοφία, ἐννοοῦμε, καὶ πρέπει νὰ ἐννοοῦμε, µόνο τὴν Ἑλληνική: μιὰ «τέχνη», ποὺ ἄνθισε µόνο µέσα στὰ πλαίσια τοῦ Ἑλληνικοῦ Κόσμου (Νότια Ἰταλία, Ἑλληνικὴ Χερσόνησος, Μικρασιατικὴ παραλία. Ἰόνιο δηλαδὴ καὶ Αἰγαῖο). ᾿Αλλὰ ὁ ἰσχυ- ρισμὸς αὐτὸς χρειάζεται διπλῆ ὑποστήριξη: Νὰ δειχθῇ πρῶτα, γιατί κραταιὲς αὐτοκρατο- ρἱες τῆς ᾿Ανατολῆς, ποὺ διήρχεσαν τρεῖς χιλιάδες χρόνια, ὅπως ἡ Αἰγυπτιακὴ ἢ τὰ ἄλλη- λοδιάδοχα θασίλεια τῆς Μεσοποταμίας (ἀπὸ τῶν Σουµερίων µέχρι τῶν Περσῶν), δὲν κα- τόρθωσαν ποτὲ νὰ παρουσιάσουν οὔτε ἴχνος αὐτῆς τῆς δουλειᾶς' χι ὕστερα νὰ δειχθῇ, ὅτι ἡ θεωρούμενη «Δυτική Φιλοσοφία» τῶν νεώτερων χρόνων, μετὰ τὴν ᾿Αναγέννηση (τῶν Ντε- χάρτ, Τζὼν Λόκ, Λάιμπνιτς καὶ τῶν διαδόχων τους), δὲν ἦταν παρὰ ἕνα ξαναζεσταμένο καὶ ἄνοστο φαῖ χωρὶς ἴχνος πρωτοτυπίας: ἀποτέλεσμα ζήλειας καὶ μίμησης. Βέθαια τὸ τελευταῖο αὐτὸ εἶναι ἐπίσημα τοὐλάχιστον ἐλάχιστα ἀποδεχτὸ ἀπὸ τὰ ἔθνη τῆς Δύσης (Αγγλία, Γαλ- λία, Γερμανία) γιὰ λόγους ἐθνικῆς τους εὐθιξίας καὶ προθολῆς. Καὶ σ᾽ ἕνα θαθμὸ ἡ ἐθνικι- στική αὐτὴ στάση τῶν κρατῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης καὶ τῶν ἐγωιστικῶν τους προπαγαν- δῶν μὲ τὰ τεράστια µέσα ἐπηρεάζει κι ἐμᾶς τοὺς νεώτερους Ἕλληνες μέσῳ τῶν σπουδασµέ- νων εὐπορώτερων νέων µας στὸ ἐξωτερικὸ καὶ γιὰ τοῦτο «φωτισμένων» ἀπὸ τοὺς Δυτικούς. “Ὅταν ἐπὶ παραδείγματι ὁ «μεγάλος» Γερμανὸς φιλόσοφος Ἐμμανουὴλ Κάντ κατασκευάζη µία «καζουϊστικὴ» µελέτη κάτω ἀπὸ τὸν μελαγχολικὸ οὐρανὸ τῆς πατρίδας του, γιὰ ν᾿ ἄπο- δείξῃ, ὅτι ἡ ἀνθρώπινη λογική µας εἶναι ἐκ κατασκευῆς ἀνίκανη νὰ μᾶς λύσῃ τὸ µεταφυσι- χό µας μυστήριο, ἐμεῖς οἱ νεοέλληνες ἐδῶ διστάζουµε ν᾿ ἀναγνωρίσουμε στὴν ἐργασία του αὐτὴ µία ἐπανάληψη τοῦ σκεπτικοῦ τῶν ἀρχαίων σοφιστῶν µας (τοῦ Γοργία καὶ τῶν λοιπῶν). Καὶ ὑποδεχόμαστε μετὰ πολλῶν ἐπαίνων τὸ «πρωτότυπο» αὐτὸ ἐπίτευγμα. 9 Αι τί εἶναι φιλοσοφία; Εἶναι πρῶτα καὶ κύρια μεταφυσική. "Οχι ὅμως μία µεταφυσι- χή, ὅπως τὴν φαντάζονται σήµερα μερικοὶ σὰν «σουρσίµατα» ἀπὸ ἁλυσίδες στὰ ὑπόγεια χάποιων ἐρειπωμένων πύργων ἢ σὰν ἐπικοινωνία μὲ τοὺς µακαρίτες συγγενεῖς µας μέσῳ τοῦ ρυθμικοῦ χτυπήµατος, ποὺ κάνει ἕνα «ἔμψυχο τραπεζάκι» σὲ µία συνεδρίαση ὑπνωτι- στῶν, ἀλλὰ ἡ μεταφυσικὴ τότε, ἡ Ἑλληνικὴ Μεταφυσική, ἦταν ἀπάντηση σὲ θεμελιώδη ζη- τήµατα: Γιὰ τὴν δαθύτερη ποιότητα τοῦ Κόσμου, γιὰ τὴν πραγματική του ὑπόσταση, γιὰ τὴν προέλευσή του. Κοσμολογία καὶ κοσµογονία. Αὐτὴ ἦταν ἡ μεταφυσική. Ἢ ἐξακρίόωση τοῦ μυστικοῦ τῆς ὕπαρξης. Ἡ «οὐσία» καὶ τὸ «ὄντως ὄν»: ἔξω καὶ πάνω ἀπ᾽ τὰ συναισθήµατα καὶ τὶς ἐντυπώσεις µας. Πιὸ πέρα ἀπ’ τὴν καθημερινὴ φυσική µας ἀντίληψη. Ὅλες οἱ λοιπὲς διακρίσεις τῆς φιλοσοφίας ὀφείλονται στὶς σχολαστικὲς διερευνήσεις τῶν Δυτικῶν τῆς νε- ώτερης ἐποχῆς (γνωσιολογία, ἠθική, αἰσθητικὴ κ.λπ.).᾿Αν κάτι εἶναι «καινούργιο» στὴ νε- ὠτερη φιλοσοφία, εἶναι µόνο ἡ ἰσχυρὴ τάση νὰ ρυμουλκηθῇ πρὸς τὶς ἑδραϊκὲς πηγές: 1) Μία ἄκρα ὑποχειμενιστικὴ θεωρία, ποὺ ἔχλεινε στὸν θεὸ τὰ πάντα («Σολιψισµός»). 2) Μία σκο- τεινἠ 6ουλησιαρχία, ποὺ ἦταν µία τάση, ποὺ ἀπόφευγαν πάντοτε οἱ Ἕλληνες, ὄντας ἔντο- γα νοησιαρχικοί. 3) Ἕνας «θιωματικὸς» στοχασμός, µία ὑπαρξιακὴ ἐνδοσκόπηση, ποὺ οἱ Ἕλληνες δὲν τὴν θεωροῦσαν γνήσιο ἀντικείμενο τῆς φιλοσοφίας, ἀλλὰ µόνο τῆς τέχνης (τραγῳδία). Κατὰ δάθος ἡ φιλοσοφία ζητάει νὰ φτάσῃ στὴν ἀπόλυτη γνώση μ᾽ ἕνα μόνο ἀλλὰ γιγά-