ΑΧΙΛΛΕΥΣ ΤΑΙΓΑΡΗΣ Ἢ ἄλλη ὄψη τοῦ Σολωμοῦ [Σ. «4: Ἡ εἰδωλοποίηση ἀνθρώπων καὶ ἡ ἀντίστοιχη μετατροπὴ τῶν ἐλευθέρων ἀτό- μων σὲ ὀπαδοὺς ἢ πιστοὺς δὲν εἶναι γνώρισμα ἐλευθερίας. Εἰδικὰ γιὰ τοὺς Ἕλληνες ἡ κριτική, ὁ ἔλεγχος, ὁ διάλογος, ἡ ἀπόδειξη ήταν καὶ πρέπει νὰ παραμείνουν ο. κορυ- φαῖες θεωρητικὲς καὶ πρακτικὲς ἀξίες, μὲ καθολικὴ ἐφαρμογὴ καὶ ἰσχὺ ἐπὶ τῶν πάντων, ἀκόμη καὶ ἐπὶ τῶν θεῶν. Καὶ θὰ μποροῦσε νὰ ὑποστηρίξη κανείς, ὅτι ἡ μέγιστη συμβολὴ τῆς ἑλληνικότητας στὴν ἱστορία ὄχι µόνο τοῦ Πνεύματος ἀλλὰ καὶ τῆς Ανθρωπότητας γενικὰ εἶναι ἡ ἀνακάλυψη, κατοχύρωση καὶ βίωση τῶν ἀρχῶν αὐτῶν, ὡς μοναδικῶν ἐγγυήσεων τῆς πνευματικῆς καὶ πολιτικῆς ἐλευθερίας. Ἡ κριτικὴ τοῦ 4. Σολωμοῦ ποὺ ἀκολουθεῖ, ἀπορφρέει ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν ἐλευθερωτικὴ καὶ ἐξαληθευτικὴ διάθεση νὰ ἀντι- µετωπίζωνται τὰ πάντα μὲ ἀπόλυτη παρρησία σκέψεως καὶ λόγου. Οἱ πτυχὲς ποὺ θίγει ὁ συντάκτης τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ στρατηγὸς ἐ.ά. ᾽Αχιλλεύς Τάγαρης, τ. πρόεδρος τοῦ Ἰν- στιτούτου Στρατηγικῶν Μελετῶν Ἑλλάδος, ἀκαδημαϊκὸς Τ.Α.Κ. καὶ γνωστὸς συγγρα- φεύς, δὲν μειώνουν βέβαια τὴν καθαρὰ ποιητικὴ ἀξία τοῦ ἔργου τοῦ ποιητῆ. Καὶ δὲν ὑ- πάρχει κανένας λόγος νὰ παρεξηγήσουν τὸ περιεχόµενο τοῦ ἄρθρου ὅσοι εἶναι πνευµατι- κοὶ ἄνθρωποι ἐλεύθεροι κι ἀληθινοί |. Ἡ µία ὄψις τοῦ Σολωμοῦ, ἡ ἐντόνως φωτισμένη, εἶναι ἐκείνη τοῦ ποιητοῦ. ᾿Α- νεγνωρίσθη ὡς ἐξέχων. Ἐν ποίημά του, γραφὲν ὅταν ἦτο 2δετής, ὁ Ὕμνος πρὸς τὴν Ἐλευθερίαν, ἐγένετο ᾿Εθνικὸς Ὕμνος τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ 120 περίπου ἐτῶν (τὸ 1864). (Οὗτος ἐμελοποιήθη ὑπὸ τοῦ μου- σουργοῦ Ν. Μαντζάρου, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ μελωδία, κατὰ τὴν ἀνάκρουσιν τοῦ Ὕ- μνου, ἀκούεται εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, ἐξ οὗ καὶ θὰ ἐδικαιολογεῖτο νὰ ἀποκληθῇ οὗτος ἐθνικὸς μελῳδός). Εἰς τὸ ποίημά του αὐτό, ὅμως, ὅπως καὶ εἰς ἕτερον τοιοῦτον, ἀφιερωμένον εἰς τὸν θάνατον τοῦ λόρδου Βύρωνος, δὲν εἶχε ὑπόληψιν ὁ ποιητής. Τὰ ὠνόμαζεν, ὁ ἴδιος, νεανικὰς ἀστοχίας, ἐννοῶν τοῦτο, φυσικά, καὶ ὡς πρὸς τὸ περιεχόμενόν των καὶ ὡς πρὸς τὴν στιχουργίαν. (Π.χ. κάπου εἰς τὸ Ὕ- µνον πρὸς τὴν Ἐλευθερίαν ἔγραψεν ἀρχι- κῶς τὸ 4στιχον: «Καὶ ᾿ς τὸ πέλαο µία μα- τία ---οίχνει ποὺ σπιθοβολᾷ--- καὶ τὰ νύχια τὰ μακρύα --σφίγει, ἁπλώνει ἁρπαχτι- κά». Τοῦτο ἀποτελεῖ μέτρον τῆς πρωτο- λείου στιχουργίας του). Ἡ ἑτέρα ὄψις τοῦ Σολωμοῦ εὑρίσκεται ὑπὸ σκιάν. Περὶ αὐτῆς θὰ ἀσχοληθῶμεν, χάριν τῆς ἱστορικῆς δικαιοσύνης, διὰ βραχέων. ᾿Ωνομάσθη ᾿Εθνικὸς Ποιητής, τιμώμενος τὰ μέγιστα. ᾽Αλλά, διατὶ δὲν ἔ- λαβε μέρος εἰς τὸν ᾿Αγῶνα τῆς Παλιγγε- νεσίας μας, τοῦ 182ἱ--29; Ὡς γεννηθεὶς τὸ 1789 ἦτο, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Με- γάλου ἐκείνου ᾿Αγῶνος, ἡλικίας ἀπὸ 23- 231 ἐτῶν, δηλ. εἰς τὴν ἀκμὴν τῆς πολεμι- κῆς ἡλικίας: ἐπίσης ἦτο ὑγιέστατος καὶ ἀργόσχολος πλούσιος! καὶ ταῦτα, ἐνῷ τὰ Σουλιωτόπουλα ἐρρίπτοντο εἰς τὴν μά- χὴν ἀπὸ 14 ἐτῶν, μαζὶ μὲ τοὺς γέροντας καὶ τὰς γυναῖκας τοῦ Σουλίου. Ὁ Σω- κράτης ἐπολέμησε κατὰ τὴν 5ην καὶ 4ην δεκαετίαν τῆς ζωῆς του, ὁ δὲ Λεονάρντο ντὰ Βίντσι, ἄν καὶ γέρων, ἐμάχετο ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τῆς Ρώμης. Δὲν ἔλαβεν ὁ Σολωμὸς ποτὲ τὸ ὅπλον κατὰ τὸν Ἱερὸν ἐκεῖνον ᾿Αγῶνα, τὸν ὑπὲρ τῶν ὅλων, καὶ τὸν πλέον κρίσιμον διὰ τὸ Ἔθνος τῶν Ἑλλήνων. "Αν καὶ εἶχε μεγάλην περιου- σίαν, δὲν διέθεσεν οὔτε ὀβολὸν δι᾽ αὐτόν. Αν καὶ εἶχε σπουδάσει ἐπὶ Ιθετίαν εἰς τὴν ᾿Ιταλίαν, γνωρίζων πλήρως τὴν ἰταλι- κὴν καὶ ἔχων ἰταλικὴν μόρφωσιν (ὑπέ- γραφειν ἰταλιστί---: 2 λα -- καὶ ἀσφαλῶς εἶχε πολλοὺς φίλους ἐκεῖ, οὐ- δόλως ἐκαλλιέργησεν εἰς τὴν γείτονα αὖ-