Ἐπιστήμη - θρησκεία -- θεοκρατία Ποιά εἶναι ἡ ὑπέρτατη προσφορὰ τοῦ Ελληνα ἔναντι τῆς ἀνθρωπότητας; Ασφαλῶς τὸ γενεσιουργὸ αἴτιο τοῦ Πολιτισμοῦ: 'Η συνείδηση! τὸ σκίρτημα τῶν αἰσθήσεων καὶ τοῦ νοῦ, τοῦ ὁποίου πολλοὶ ἀνάγουν τὴν γέννηση στὸν μύθο τοῦ Προμηθέα. ́'Ο "Ελλην γιὰ πρώτη φορὰ στὴν ἱστορία, πλαισιωμένος ἀπὸ τὴν θαυμαστὴ ἑλληνικὴ φύση, «ὁρᾷ», «θεᾶται» καὶ «ἀπορεῖ». Ἢ δύναμη τῆς σκέψης μέσα ἀπὸ τὴν θέαση τοῦ Κόσμου καὶ τῆς Ζωῆς τὸν ὁδηγεῖ στὴν διατύπωση ἐρωτημάτων πρὸς κάθε κατεύθυνση. ́Η «θεωρία» του ἀναζητεῖ κάθε φορὰ τὴν ἐπιθεθαίωσή της. Ο δρόμος πρὸς τὴν ἐπιθεθαίωση ὁδηγεῖ στὴν ἀνάγκη τῆς ἀποδείξεως καὶ στὸ κτίσιμο τῆς λογικῆς σκέψης. Αὐτὸ ἦταν τὸ πρῶτο συγκλονιστικὸ δῆμα, ποὺ ἐπέφερε τὴν συνειδήτοποίηση τῆς ὑπαρξής του, τὴν «ἀνθρωποποίηση» καὶ τὴν ἀφετηρία τοῦ Πολιτισμοῦ. Αὐτὸν τὸν μίτο τῆς λογικῆς ἔλαδαν οἱ ' Ελληνες φιλόσοφοι στρέφοντάς τον πρὸς κάθε ἐπίπεδο τοῦ ἐπιστητοῦ" μὲ κατάληξη τὴν Γνώση, δηλαδὴ τὴν ἐπιθεδαιωμένη διὰ τῆς λογικῆς ἀποδείξεως θεωρία. Ἢ ἀρχαία ̓Ελληνικὴ Θρήσκεία δὲν ἦταν δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ πέραν τοῦ ἄνω γνωσιολογικοῦ πλαισίου, ἀλλὰ ἀντιθέτως δημιουργήθηκε σταδιακά, γιὰ νὰ τὸ «περιφρουρήσῇ» ἰδεολογικὰ ἀπὸ πιθανὲς (καὶ καταγεγραμμένες ἱστορικὰ) παρεκτροπές, καὶ διὰ τοῦ συμόολισμοῦ της νὰ τὸ καταστήσῃ διαχρονικὸ θάθρο τοῦ Πολιτισμοῦ. Τὸ «θεῖον» (ἡ ̓Αλήθεια μὲ τὴν ἔννοια τῆς ὑπερχρονικῆς καὶ διάχυτής στὸν κόσμο ἀξίας) ἀποδόθηκε καὶ στὶς τρεῖς παραμέτρους τῆς Γνώσῆς: στὶς ἀρχὲς -- ἀξίες ποὺ διέπουν τὴν διαδικασία πρὸς τὴν Γνώση (ἀρετές), στοὺς ξεχωριστοὺς ἀνθρώπους ποὺ διάθηκαν τὸν δρόμο τῆς ἀρετῆς καὶ στοὺς καρποὺς τῆς Γνώσης (φυσικοὶ νόμοι, δίκαιο, ἁρμονία κ.ἄ.). Παράλληλα μὲ τὴν ἀπόδοση τοῦ θείου δημιουργήθηκαν καὶ διάφοροι λατρευτικοὶ τύποι, ποὺ ἀποσκοποῦσαν στὴν ἀπόδοση ὑψίστης τιμῆς στὴν ἀλήθεια, στὴν ὁδὸ ποὺ ὁδηγεῖ σ’ αὐτὴν καὶ σ ̓ ἐκείνους ποὺ τὴν ὑπηρέτησαν ἀνὰ τοὺς αἰῶνες. Στὴν ἀρχαιοελληνικὴ θρησκεία λοιπὸν τὸ θεῖο ἕπεται τῆς γνωσιολογίας, ὅπως καὶ ἡ λατρεία τοῦ θείου. Σὲ ὅλες τὶς θεοκρατικὲς κοινωνίες ὅλων τῶν ἐποχῶν ἡ Γνώση καὶ ἡ ̓Αλήθεια ὡς ἀνθρώπινες κατακτήσεις καταργοῦνται. Ιδίως στὶς ἰουδαιογενεῖς θεοκρατίες ἡ Γνώση καὶ ἡ ̓Αλήθεια ἀντικαθίστανται μὲ τὸν ἐξωκόσμιο θεὸ (Γιαχθέ), ὁ ὁποῖος ἀποκαλύπτει τὸ θεῖο στοὺς δικούς του ἀνθρώπους καὶ ἐκεῖνοι δημιουργοῦν ἀποκλειστικὰ καὶ μόνο τὸν τύπο λατρείας. Ἢ ἰδεολογικὴ δομὴ τοῦ σύγχρονου (Δυτικοῦ) Πολιτισμοῦ παρουσιάζει ἕναν ἰδιόμορφο τύπο, στὸν ὁποῖο καὶ ὀφείλεται ἡ ἀντιφατικότητα καὶ ἡ σύγχυση τῶν προσανατολισμῶν του. Οἱ γνωστικὲς ἀρχὲς τῆς σύγχρονης σχέψης ἐπανῆλθαν στὴν Ελληνικὴ γνωσιολογία, καθὼς ἀναδαπτίσθηκαν στὰ χρόνια τῆς ̓Α ναγέννησης χαὶ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Διαφωτισμοῦ. Αὐτὸ δικαιολογεῖ τὸν θρίαμδο τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῆς τεχνολογίας. Τὸ «θεῖο» ὁ ὅμως ἐξακολουθεῖ νὰ παρέχεται ἀπὸ τὸν ἐξοκόσμιο Γιαχθέ, διατηρῶντας ἔτσι καὶ τὸν ἀνάλογο τύπο λατρείας. "Ετσι, ἀντὶ ἡ σύγχρονη θρησκεία νὰ ὑπηρετῇ ἰδεολογικὰ καὶ συμδολικὰ (λατρευτικὰ) τὴν ἀλήθεια, στρέφεται ἐναντίον της. Αὐτὴ ἡ «ἀνωμαλία» τοῦ σύγ χρονου Πολιτισμοῦ δὲν δύναται νὰ ἀποκατασταθῇ σὲ καμμία περίπτωση μὲ τὴν ἐπαναφορὰ σὲ ἕναν ἀπ’ τοὺς πολλοὺς λατρευτικοὺς τύπους τῆς ἀρχαιοελληνικῆς θρη σχείας. Ἡ τυποκρατικὴ ἀντικατάσταση τοῦ χριστιανικοῦ θάσου μὲ τὴν ἀρχαιοελληνικὴ χλαμύδα ἢ χιτῶνα, ἡ θεοκρατικὴ μεταμφίεσῃ τοῦ Γιαχθὲ σὲ Δία καὶ οἱ θυσίες ζώων ἐμπρὸς σὲ ἀγάλματα τῶν Ελλήνων θεῶν δηλώνουν ἴσως αἰσθήματα ἀντιγιαχόισμοῦ ἢ ἀντιχριστιανισμοῦ, ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ πρῶτα ἀπ ̓ ὅλα προέχει εἶναι ἡ πίστη στὴν γνώση, στὸν ἄνθρωπο καὶ στὶς δυνατότητές του. Προέχει ἡ ἀποδολὴ τοῦ θεοκρατικοῦ πέπλου, γιὰ νὰ φανῇ ξεκάθαρα ὁ θρίαμθος τοῦ ἑλληνικοῦ τρόπου σκέπτεσθαι καὶ νὰ ἐπεκταθῇ στὸ σύνολο τῆς ἀνθρώπινης συμπεριφορᾶς. Ἢ ἐπανασύνδεση τοῦ «θείου» (θρησκεία) μὲ τὶς δυνατότητες καὶ τὶς κατακτήσεις τῆς συνείδησης (ἐπιστήμη) νομοτελειακὰ θὰ ὁδηγήσῃ τὴν ἀνθρωπότητα σὲ ἕνα λαμπρώτερο καὶ ἀληθινώτερο μέλλον. Παν. Λ. Κουθαλάκης