ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Γ. ΡΟΖΟΣ Ἱστορία καὶ Παράδοση ναι γενικὰ διαπιστωµένο, πὼς ἡ ἀν- θρωπότητα κινδυνεύει σήµερα ἀπὸ τὴν ἀχαλίνωτη εἰσβολὴ καὶ τὴν ἐπικράτηση τοῦ ὑλιστικοῦ πνεύματος καὶ τοῦ µηχανι- στικοῦ πολιτισμοῦ. Ἣ ἀποσύνθεση καὶ ἡ διάλυση ἔχουν πάρει κι ὅλας µεγάλες δια- στάσεις. Ὃ ἐκβαρβαρισμὸς καὶ ἡ διάβρω- ση ἀπειλοῦν σὲ βάθος τὴν πνευματικὴ ὑπό- σταση τῶν λαῶν καὶ τὴν πολιτιστική τους ἰδιοπροσωπία. Ἰδιαίτερα εὐάλωτα εἶναι τὰ νέα ἔθνη καὶ οἱ λαοὶ ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι ἀκό- μα χωρὶς βαθειὲς καὶ γερὲς πολιτιστικὲς ρί- ζες. Ἣ ἀπειλὴ στηρίζεται, ἄλλωστε, στὴν ἁπλοποίηση καὶ τὴν γενίκευση. Στοχεύει στὴν κάθε λογῆς ἰσοπέδωση καὶ ἐξίσωση, τὴν ἀπελευθέρωση ἀπὸ κάθε εἴδους διακρί- σεις καὶ περιορισμούς, φραγμοὺς καὶ δε- σμεύσεις καὶ τὴν κατάργηση ὅλων τῶν ἀ- ξιῶν. Ἰδανικὸ τοῦ «πολιτισμοῦ» αὐτοῦ: ἡ ἐπιστροφὴ στὴν ζωώδη ζωή, ἡ ἀπόλαυση τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν, ἡ ἱκανοποίηση τῶν ἐν- στίκτων, ἡ ἀξιοποίηση κάθε τεχνικῆς δυνα- τότητας γιὰ «ψυχαγωγία». Ὃ πλοῦτος, ἡ ἄνεση, ἡ ἀνευθυνότητα, ἡ περιφρόνηση κά- θε παλαιοῦ, ἡ δύναμη, ἡ γρήγορη καὶ εὔκο- λη ἱκανοποίηση εἶναι μερικὰ ἀπὸ τὰ ἰδανι- κὰ αὐτοῦ τοῦ «πνεύματος», ποὺ ἁπλώνεται γρήγορα σ᾽ ὅλο τὸ κόσμο καὶ προσελκύει ἰ- διαίτερα τοὺς νέους. Νομίζουμε, πὼς ὅλοι ἔχουν διαπιστώσει τὶς συνέπειες αὐτῆς τῆς ὑλοκρατικῆς ἀντί- ληψης στὸ περιβάλλον τους. Ἣ ἀνάγκη νὰ παρθοῦν κάποια μέτρα ἀντιμετώπισής τῆς προβάλλει ἐπείγουσα. Φυσικὰ δὲν ἐννοοῦ- με μέτρα ἀστυνομικὰ ἤ νομοθετικά. Τέ- τοιου εἴδους ἀπειλὲς δὲν ἀντιμετωπίζονται μὲ τὴν βία ἤ μὲ γραφειοκρατικοὺς µηχανι- σμούς. Ὁ ἀγώνας εἶναι ἰδεολογικὸς καὶ ἡ- θικός, καὶ μόνο μὲ μιὰ ἀντεπίθεση στὸ χῶ- ρο τῶν ἰδεῶν καὶ τοῦ πνεύματος μπορεῖ νὰ κερδηθεῖ. ᾽Αλλὰ πῶς μπορεῖ νὰ διεξαχθεῖ ἕνας τέ- τοιος πόλεμος; Σὲ ποιὰ συγκεκριµένα ἐρεί- σµατα θὰ στηριχθεῖ; Ποιὰ θὰ εἶναι τὰ ἐπι- χειρήµατα ἐκεῖνα, ποὺ θ᾽ ἀντιτάξουμε στὴν ὑλικὴ ἐκφαύλιση; Αὐτά, ποὺ κατὰ τὴ γνώμη µας μποροῦν νὰ τὴ συγκρατήσουν, εἶναι κυρίως ἡ ἐπι- στροφή μας στὶς ρίζες, ἡ συνειδητοποίηση τῆς διάρκειας, ἡ ἀφύπνιση τῆς ἱστορικῆς µας μνήμης. Ἱστορία καὶ παράδοση: νὰ οἱ δύο κύριοι προμαχῶνες ἄμυνας ἀλλὰ καὶ γόνιμης ἀντιπαράθεσης, ποὺ θὰ μᾶς σώ- σουν. Μόνο ὅταν οἱ δυνάµεις ποὺ κρύβον- ται µέσα τους ἀξιοποιηθοῦν σωστά, µόνο ὅταν οἱ ἀξίες καὶ τὰ ἰδανικά, ποὺ προῦπο- θέτουν, ἀναβιώσουν δημιουργικά καὶ ἔα- ναμποῦν στὴ ζωή µας, θὰ µπορέσουµε νὰ νικήσουμε τὸ πνεῦμα τῆς εὐκολίας καὶ τῆς ἁπλοποιημένης ἡδονολατρείας, ποὺ ἀπει- λεῖ νὰ μᾶς κατακλύσει. Οἱ νέοι καὶ οἱ κάθε λογῆς ἀνερμάτιστοι εἶναι οἱ πιὸ εὐάλωτοι στὴν τεχνολογικὴ ἰσοπέδωση. Βοηθώντας τους νὰ συνειδητοποιήσουν τὶς ἀρετὲς καὶ τὶς ἀξίες ποὺ τοὺς κληροδότησαν οἱ πρόγο- νοί τους, µόνο τότε θὰ τοὺς συγκρατήσου- µε ἀπὸ τοῦ νὰ υἱοθετήσουν τὰ ξενόφερτα Ἄὁ- λιστικὰ πρότυπα ζωῆς καὶ τὶς εὐτελεῖς χω- ρὶς βάθος καὶ πνευματικότητα ἀξίες ποὺ τὰ συνοδεύουν. ᾽Αλλὰ τί εἶναι ἤ, γιὰ τὴν ἀκρίβεια, τί μπορεῖ νὰ σημαίνουν γιὰ μᾶς σήµερα, ποὺ ζοῦμε στὴν ἐποχὴ τῆς ἐξελιγμένης τεχνο- λογίας, τῶν ἡλεκτρονικῶν ὑπολογιστῶν καὶ τῆς αὐτοματοποίησης, ἡ ἱστορία καὶ ἡ παράδοση; Πράγματα νεκρά, χωρὶς σηµα- σία, ἕνας πολὺ βιαστικὸς θὰ μποροῦσε νὰ τὶς χαρακτηρίσει βάζοντάς τες μὲ μιὰ ἀπο- φασιστικἡὴ χειρονομία στὸ περιθώριο. Κι’ ὅμως δὲν εἶναι οὔτε ἄχρηστες οὔτε ἀ- νεδαφικὲς οὔτες χωρὶς σημασία. Ἐκεῖ, ἅλ- λωστε, κρύβεται καὶ ἡ, ὥς τώρα, ἀδυναμία τῆς ἱστορίας καὶ τῆς παράδοσης νὰ βοηθή- σουν ἀποφασιστικὰ στὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς ὑλοκρατίας καὶ τοῦ δῆθεν νεωτεριστικοῦ πνεύματος. Ἐμεῖς οἱ ἴδιοι πρῶτοι ἀμφιβάλ- λουµε γιὰ τὶς κρυμμένες µέσα τους δυνατό- τητες. Εἴτε ἀπὸ ἄγνοια εἴτε ἀπὸ κακὴ ἐνη- μέρωση ἤ προκατάληψη ἀδιαφοροῦμε γιὰ τὶς δυνάμεις ποὺ κρύβονται μέσα τους καὶ τὶς ἀφήνουμε ἀνεκμετάλλευτες, ἄν καὶ