ΚΩΝ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ’, Ελεύθερος Φυλακισμένος Ὅταν ἡ προσωπικἡ μαρτυρία γιὰ ἱστορικὰ γεγονότα ἀποτυπώνεται στὶς σελίδες ἑνὸς 6ιθλἰου, τότε τὸ ἔργο καθίσταται πειστικώτερο σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα περὶ τοῦ ἰδίου θέματος, τῶν ὁποίων τὴν θασιμότητα εἶναι δύσκολο νὰ ἀξιολογήσουμε. Ὁ Βορειοηπειρώτης κ. Κων. Κυριακοῦ στὸ πολυσέλιδο σύγγραμμά του κάνει μιὰ ἐκτενῆ καὶ ἀντικειμενικὴ ἀναφορὰ στὶς συνθῆκες ζωῆς τῶν Ἑλλήνων τῆς Βορείου Ἠπείρου. Τόσο τὰ στοιχεῖα ποὺ παραθέτει ὅσο καὶ τὸ ἔντονο ἀφηγηματικὸ ὕφος του χυριολεχτικὰ καθηλώνουν τὸν ἀναγνώστη. Πρόκειται γιὰ κάτι περισσότερο ἀπὸ μιὰ ἁπλῆ παρουσίαση τῆς προσωπικῆς πορείας καὶ ὁραστηριότητος τοῦ συγγραφέα τὰ τελευταῖα εἴκοσι πέντε χρόνια, μολονότι τὸ προσωπικὸ ὕφος καταλαμθάνει τὸ πλεῖστον τοῦ θιθλίου. Μέσα ἀπὸ τὶς ἐμπειρίες καὶ τὰ 6ιώματα τοῦ κ. Κ. Κυριακοῦ ἀπεικονίζεται ἀνάγλυφα σὲ ὅλο τὸ Φριχαλέο «μεγαλεῖο» της ἡ σκοταδιστικἡ κατάσταση ποὺ ἐπικρατοῦσε στὴν γειτονικὴ χώρα κατὰ τὰ χρόνια τοῦ σταλινικοῦ καθεστῶτος. Ἡ ἀφήγηση ξεκινᾷ ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς νεαρῆς ἡλιχίας τοῦ συγγραφέα καὶ τῶν συντρόφων του, οἱ ὁποῖοι ὁδηγοῦνται στὶς φυλακὲς ἐξ αἰτίας τοῦ μεγάλου πόθου τους γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ γιὰ κάθε τι ἑλληνικό. Κατόπιν ἔρχεται ὁ ἐγχλεισμός τους στὰ στρατόπεδα ἐξοντωτικῆς καταναγκαστικῆς ἐργασίας, ὅπου κατὰ τὴν διαδικασία τῆς «ἀναμορφώσεως», ὅπως τὴν ἀποκαλοῦσαν οἱ ̓Αλθανοὶ ἐξουσιαστές, ἄλλοι ἀποθνήσκουν, ἄλλοι ὑφίστανται σοθαρὲς σωματιχὲς καὶ ψυχικὲς θλάδες καὶ ἄλλοι διασκεδάζουν τὴν ἀπελπισία τους περιμένοντας μιὰ ἀόριστη λύτρωση. Ἡ ἀλλαγὴ τοῦ καθεστῶτος στὶς ἀρχὲς τῆς τρέχουσας δεκαετίας ἐπιφέρει μιὰ ἀπατηλὴ ἐπίφαση ἐλευθερίας, ἡ ἡ ὁποία σφραγίξεται τόσο μὲ τὴν ἐξακολουθούσα κακοπάθεια τοῦ ἀλθανικοῦ καὶ δορειοηπειρωτικοῦ λαοῦ ὅσο καὶ μὲ τὴν περίφη μη γνωστὴ «Δίκη τῶν Πέντε», μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦταν καὶ ὁ συγγραφέας. Ἡ ἀξιοπιστία στὴν συγγραφικὴ πραγμάτευση τοῦ ὅλου θέματος καθίσταται ἀναμφισθήτητη τόσο ἀπὸ τὴν παρουσία- Στὸν ἴσκιο τοῦ Ολύμπου “ΟὔοΟλυμπος σκοτείνιαζε καὶ χανόταν στὸ σκοτάδι. Ὃ ἥλιος ἔγειρε, τὰ πουλιὰ ἄρχισαν νὰ κουρνιάζουν στὶς φωλιές τους, τὸ σκοτάδι σιγὰ-σιγὰ ἁπλωνόταν. Οἱ μεγαλύτεροι ἄναδαν φωτιὲς σὲ διάφορα σημεῖα, γιὰ νὰ προστατέψουν τὰ ζωντανὰ ἀπὸ τὰ θηρία. Τὰ σκυλιά μας κοπάδια-κοπάδια κυνηγοῦσαν κάπου κάπου μέσα στὸ σκοτάδι, ἀνακουφίζοντας ἐμᾶς καὶ τοὺς φύλακες τῶν κοπαδιῶν. Οἱ γέροι μαζεμένοι γύρω ἀπ’ τὴν μεγάλη φωτιά. Οἱ ἄσπρες γενειάδες καὶ τὰ ἄσπρα μαλλιὰ στὸ φῶς τῆς φωτιᾶς μᾶς ἐνέπνεαν τὸν σεδασμό: μᾶς εὐχαΟιστεῖ νὰ καθίσουμε μαζί τους καὶ νὰ τοὺς ἀκούσουμε. Κάθε ὄράδυ ὅλο καὶ κάτι παραπάνω μαθαίνουμε: τὰ λόγια τους λίγα καὶ μετρημένα. Η προσοχὴ ὅλων μας στραμμένη στὸν γέροντα, τὸν ἀρχηγὸ τῆς φυλῆς. “Οταν ἡ φωτιὰ ἠρέμησε, ὁ γέροντας ἄρχισε νὰ μιλᾷ: Συχνὰ μᾶς παραπονιόταν, ὅτι τὰ δράδια οσον