ΚΩΝ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ’, Ελεύθερος Φυλακισμένος Ὅταν ἡ προσωπικἡ μαρτυρία γιὰ ἱστορικὰ γεγονότα ἀποτυπώνεται στὶς σελίδες ἑνὸς 6ιθλἰ- ου, τότε τὸ ἔργο καθίσταται πειστικώτερο σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα περὶ τοῦ ἰδίου θέματος, τῶν ὁποί- ων τὴν θασιµότητα εἶναι δύσκολο νὰ ἀξιολογήσουμε. Ὁ Βορειοηπειρώτης κ. Κων. Κυριακοῦ στὸ πολυσέλιδο σύγγραμμά του κάνει μιὰ ἐκτενῆ καὶ ἀντικειμενικὴ ἀναφορὰ στὶς συνθῆκες ζωῆς τῶν Ἑλλήνων τῆς Βορείου Ἠπείρου. Τόσο τὰ στοιχεῖα ποὺ παραθέτει ὅσο καὶ τὸ ἔντονο ἀφηγημα- τικὸ ὕφος του χυριολεχτικὰ καθηλώνουν τὸν ἀναγνώστη. Πρόκειται γιὰ κάτι περισσότερο ἀπὸ μιὰ ἁπλῆ παρουσίαση τῆς προσωπικῆς πορείας καὶ ὁραστηριότητος τοῦ συγγραφέα τὰ τελευ- ταῖα εἴκοσι πέντε χρόνια, μολονότι τὸ προσωπικὸ ὕφος καταλαμθάνει τὸ πλεῖστον τοῦ θιθλίου. Μέσα ἀπὸ τὶς ἐμπειρίες καὶ τὰ 6ιώµατα τοῦ κ. Κ. Κυριακοῦ ἀπεικονίζεται ἀνάγλυφα σὲ ὅλο τὸ Φριχαλέο «μεγαλεῖο» της ἡ σκοταδιστικἡ κατάσταση ποὺ ἐπικρατοῦσε στὴν γειτονικὴ χώρα κατὰ τὰ χρόνια τοῦ σταλινικοῦ καθεστῶτος. Ἡ ἀφήγηση ξεκινᾷ ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς νεαρῆς ἡλι- χίας τοῦ συγγραφέα καὶ τῶν συντρόφων του, οἱ ὁποῖοι ὁδηγοῦνται στὶς φυλακὲς ἐξ αἰτίας τοῦ μεγάλου πόθου τους γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ γιὰ κάθε τι ἑλληνικό. Κατόπιν ἔρχεται ὁ ἐγχλεισμός τους στὰ στρατόπεδα ἐξοντωτικῆς καταναγκαστικῆς ἐργασίας, ὅπου κατὰ τὴν διαδικασία τῆς «ἀναμορφώσεως», ὅπως τὴν ἀποκαλοῦσαν οἱ ᾿Αλθανοὶ ἐξουσιαστές, ἄλλοι ἀποθνήσκουν, ἄλλοι ὑφίστανται σοθαρὲς σωματιχὲς καὶ ψυχικὲς θλάδες καὶ ἄλλοι διασκεδάζουν τὴν ἀπελπισία τους περιμένοντας μιὰ ἀόριστη λύτρωση. Ἡ ἀλλαγὴ τοῦ καθεστῶτος στὶς ἀρχὲς τῆς τρέχουσας δεκα- ετίας ἐπιφέρει μιὰ ἀπατηλὴ ἐπίφαση ἐλευθερίας, ἡ ἡ ὁποία σφραγίξεται τόσο μὲ τὴν ἐξακολου- θούσα κακοπάθεια τοῦ ἀλθανικοῦ καὶ δορειοηπειρωτικοῦ λαοῦ ὅσο καὶ μὲ τὴν περίφη μη γνω- στὴ «Δίκη τῶν Πέντε», μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦταν καὶ ὁ συγγραφέας. Ἡ ἀξιοπιστία στὴν συγ- γραφικὴ πραγμάτευση τοῦ ὅλου θέματος καθίσταται ἀναμφισθήτητη τόσο ἀπὸ τὴν παρουσία- Στὸν ἴσκιο τοῦ Ολύμπου “ΟὔοΟλυμπος σκοτείνιαζε καὶ χανόταν στὸ σκοτάδι. Ὃ ἥλιος ἔγειρε, τὰ που- λιὰ ἄρχισαν νὰ κουρνιάζουν στὶς φωλιές τους, τὸ σκοτάδι σιγὰ-σιγὰ ἁπλω- νόταν. Οἱ μεγαλύτεροι ἄναδαν φωτιὲς σὲ διάφορα σημεῖα, γιὰ νὰ προστατέ- ψουν τὰ ζωντανὰ ἀπὸ τὰ θηρία. Τὰ σκυλιά μας κοπάδια-κοπάδια κυνηγοῦσαν κάπου κάπου μέσα στὸ σκοτάδι, ἀνακουφίζοντας ἐμᾶς καὶ τοὺς φύλακες τῶν κοπαδιῶν. Οἱ γέροι μαζεμένοι γύρω ἀπ’ τὴν μεγάλη φωτιά. Οἱ ἄσπρες γενειάδες καὶ τὰ ἄσπρα μαλλιὰ στὸ φῶς τῆς φωτιᾶς μᾶς ἐνέπνεαν τὸν σεδασμό: μᾶς εὐχα- Οιστεῖ νὰ καθίσουµε μαζί τους καὶ νὰ τοὺς ἀκούσουμε. Κάθε ὄράδυ ὅλο καὶ κάτι παραπάνω μαθαίνουμε: τὰ λόγια τους λίγα καὶ μετρημένα. Η προσοχὴ ὅλων µας στραμμένη στὸν γέροντα, τὸν ἀρχηγὸ τῆς φυλῆς. “Οταν ἡ φωτιὰ ἠρέμησε, ὁ γέροντας ἄρχισε νὰ μιλᾷ: Συχνὰ μᾶς παραπονιόταν, ὅτι τὰ δράδια οσον