ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΥΚΟΒΙΣΤΑΣ Οἱ «περίεργοι» χειρισμοὶ τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου καὶ τὸ δράμα τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς ΕΙΣΑΓΟΓΗ. «Ὁ Ἀριστοτέλης μᾶς διδάσκει, κ.κ. δικασταί, ὅτι, ἐφ ̓ ὅσον τὰ πολιτικὰ πράγματα εὐοδοῦνται καὶ ἐφ’ ὅσον ἡγήτορες τῆς πολιτικῆς κινήσεως εἶναι ὁ Μιλτιάδης καὶ ὃ Θεμιστοκλῆς, ὁ Κίμων καὶ ὁ Περικλῆς, τὰ πάντα δαίνουσι καλῶς. Ἀλλ) ἀφ’ ἧς στιγμῆς λαοπλάνοι καὶ δημοκόποι ἡγη θοῦν ὡς οἱ Κλέωνες, τὰ πράγματα καταντοῦν εἰς τὴν τυραννίαν τῶν Τριάκοντα καὶ χρειάζονται πάντοτε οἱ Θρασύδουλοι, διὰ νὰ ἀνατρέψουν τὴν τυραννίαν. ̓Εφ ̓ ὅσον καὶ ἡ πατρὶς ἡμῶν ἐτέλει ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους ἐλάμπρυνεν ἡ ἀκτινοδόλος σοφία τῆς Παλλάδος Ἀθηνᾶς καὶ ὡδήγει ἡ ἐθνικὴ παράδοσις, τὰ πράγματα εὐωδοῦντο καὶ ὁ ̓Ελληνικὸς στρατὸς ἐμπνεόμενος καὶ ὁδηγούμενος ἀπὸ τοιούτους ἄνδρας ὤθησε τὰ ὅρια τῆς Επικρατείας μέχρι Μαύρης Θαλάσσης καὶ τοῦ Ἀσιατικοῦ ̓Ολύμπου. Ἅλλ ̓ ἀφ ̓ ἧς στιγμῆς οἱ Κλέωνες διεδέχθησαν τοὺς μεγαλοπράγμονας κυδερνήτας, ἐπαρουσίασαν τὴν τραγικὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν θὰ ἐρευνήσῃ τὸ δικαστήριόν σας. Τὸ ἔργον τοῦ Θρασυδούλου ἀνέλαδον ἐκλεκτὰ τέκνα τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου, διὰ νὰ ἐπαναφέρουν εἰς τὴν ἐθνικὴν λεωφόοον τὴν Πολιτείαν, τὴν ὁποίαν τόσον δεινῶς ἄνθρωποι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθη ὁ Λαὸς τὴν διαχείρισιν τῶν ὑποθέσεων αὐτοῦ, τὴν κατήντησαν ἐκεῖ, ὅπου τὴν κατήντησαν. ̓Εκ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς τῆς Επαναστάσεως προέκυψε τὸ δίκαιον, κατὰ τὸ ὁποῖον δικάζομεν». Αὐτὸ εἶναι ἕνα χαρακτηριστικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἐπαναστατικοῦ ἐπιτρόπου Ν. Ζουρίδη τὴν πρώτην ἡμέρα τῆς Δίκης τῶν ἝΞ, τὴν 31ην Ὀκτωθρίου 1922. (Ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅπως ἐξεδόθησαν ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις «Χρήσιμα Βιόθλἰια» μὲ προλεγόμενα καὶ σχόλια Στ. Πρωταίου, σελ. 12). Πέρα ἀπὸ τὶς ἀδάσιμες ἱστορικὲς ἀναφορὲς τοῦ ἐπαναστατικοῦ ἐπιτρόπου τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα, ποὺ ἐξάγεται ἀπὸ τὸ πιὸ πάνω ἀπόσπασμα τῆς ὁμιλίας του εἶναι, ὅτι οἱ “Εξ ἐδικάσθησαν, κατεδικάσθησαν καὶ ἐξετελέσθησαν, διότι ἦσαν ἀντίπαλοι τοῦ Βενιζέλου. Ἢ, τὸ σοδαρώτερον, ἐξετελέσθησαν, διότι ἡ ἐκτέλεσίς τους ἱκανοποίησε τὴν ἐκδικητικότητα τοῦ πλήθους καὶ ἀπεσόδησε τὸν κίνδυνο νὰ στραφῇ ἡ κοινὴ γνώμη ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ ἀρχικὰ ἐκίνησαν τὴν Μιχκρασιατικὴ Ἐκστρατεία (ἀπὸ ἐξομολόγησιν ὑπουργοῦ τοῦ Βενιζέλου πρὸς τὸν Βρεταννὸ πρέσδυ Λίντλεῦ. Στὴν «ἹΙστορίαν τοῦ Ελληνικοῦ Ἔθνους» τῆς Ἐκδοτικῆς Ἀθηνῶν, τ. ΠΕ’, σελ. 256). Οἱ δὲ Θρασύδουλοι, ποὺ ἀνέλαδαν τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Πολιτείας, ἠκολούθησαν τόσον ἀνεξάρτητη πολιτικήν, ὥστε δύο ἀπὸ τὴν ἐπαναστατικὴ τριανδρία καὶ πρωτεργάτες τῆς ἐπαναστάσεως (Νικ. Πλαστήρας καὶ Στ. Γονατᾶς) παρεκάλουν τοὺς πρέσθεις τῆς Βρεταννίας καὶ τῆς Γαλλίας νὰ ὁρίσουν τὰ μέλη τῆς ἐπαναστατικῆς κυδερνήσεως. Ὁ δὲ Λίντλεῦ ἔγραψε γι ̓ αὐτούς: «.. ἡ δὲ ἀγωνία τους, νὰ φανοῦν ἀρεστοὶ στὶς δύο Συμμαχικὲς Δυνάμεις, πραγματικὰ ἀξιολύπητη» (ἔνθ. ἀνωτ., σελ. 253). Δὲν ἐδίστασαν δὲ νὰ οἰκειοποιηθοῦν δόξαν ἄλλων, παρουσιάζοντας ἔτσι ὅ,τι καλὸν ὡς ἀποτέλεσμα τῆς κυδερ-