ΣΤΡΑΤΟΣ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ Ἢ λυτρωτικὴ λειτουργία καὶ σημασία τῆς μοναξιᾶς "Ο,τι φοβόμαστε πιὸ πολὺ ἀπ᾽ ὅλα στὸ σημερινὸ µαζάνθρωπο εἶναι ἡ ἀπώλεια τοῦ ἐγώ του: ἡ καταστροφὴ τῆς ἀτομικότητάς του, τῆς ἰδιαιτερότητάς του, τοῦ ὑποκειμε- νισμοῦ του’ ἡ ἰσοπέδωσή του ὡς ἀτόμου αὐτόνομου: ἡ πλήρης ἀπώλεια τῆς ἀτομικῆς του βούλησης, τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας ποὺ διαθέτει γιὰ τὴ θέαση καὶ βίωση τοῦ ἐσω- τερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ κόσμου, τὴ θεώρηση καταστάσεων, ὀντολογικῶν περιεχοµέ- νων, πραγμάτων καὶ φαινομένων καὶ τῆς ἔκφρασης τῶν ποικίλων περιεχομένων τοῦ εἶναι του. Κι’ ὅλ᾽ αὐτὰ ἐξαιτίας τῆς µαζοποίησής του, ποὺ εἶναι ---χωρὶς ἄλλο-- μιὰ μορφὴ ἐξανδραποδισμοῦ τῆς προσωπικότητας, τοῦ ἀτομικοῦ ἐγώ, ἀπὸ τὶς χειρότερες πάντως. Ἔφτασε ὁ «πολιτισμός» τῆς ἐποχῆς µας --ὁ µονοπόδαρος καὶ µονοδιάστα- τος, ὁ φρικτὰ παραμορφωμένς: ἀπὸ τὸν ὑλιστικὸ γιγαντισµό του--- σὲ τέτοιο κοµφορ- μιστικὸ κατάντημα, μὲ τὸ νὰ δημιουργεῖ μηχανιστικὰ µαζάνθρωπους, ἀνελεύθερους, . δούλους κάποιου -ισμοῦ, πιόνια ἄβουλα στὸ κλειστὸ παιχνίδι κάποιου «δόγματος», νούμερα, θλιβερὰ ἀλλοτριωμένες, μὲ λίγα λόγια, ἀτομικότητες, ὅπως τὶς καταντᾶ ἡ προπαγάνδα καὶ ὁ προσηλυτισμὸς, γυμνές καὶ πελιδνές, ἄοσμες καὶ ἄχρωῶμες, ἑτερό- φωτες, τυφλὰ ὄργανα καὶ ὀντάρια ὑποχείρια, ὑπηρετικὰ τῶν ρυθμῶν τῆς ὁμάδας στὴν ὁποία ἀνήκουν, τῶν ρυθμῶν αὐτῶν νοουμένων ὡς τύπων ἀναγκαίας καὶ ἀπαράβατης --ἐπὶ ποινῇ κυρώσεων-- συμπεριφορᾶς. Ἔτσι, ἡ θεὰ «ἰδεολογία», τὸ πανίσχυρο «δόγ- μα», τὸ λατρευτὸ «μοντέλο» γίνεται φετίχ, μιὰ παγιωµένη σὲ καλούπια αὐστηρὰ κατά- σταση ὑποχρεωτικὰ ἀποδεκτὴ καὶ ἀπροσπέλαστη, ἀμεταποίητη γιὰ τοὺς «ὀπαδούς». Δὲν ὑπάρχει γιὰ μᾶς φοβερότερη μορφὴ ἀνελευθερίας ἀπ᾽ αὐτὸ τὸ «στοίβαγμα» τῶν ἀτόμων τῆς ἐποχῆς μας μέσα σὲ «ὀργανώσεις» καὶ «κινήματα», μέσα σὲ τέτοια φορμαρισμένα πλαίσια" ποὺ μπορεῖ βέβαια αὐτὸ νὰ ἀποτελεῖ ὁπωσδήποτε παράγοντα συνοχῆς καὶ συγκράτησης τῶν δομῶν τῆς κοινωνικῆς ὁμάδας, εἴτε αὐτὴ λέγεται πολι- τικὸ κόμμα εἴτε ἰδεολογικὸ κίνημα εἴτε ὀργάνωση εἴτε ἐπιστημονικὴ θεωρία εἴτε φιλο- σοφικὴ θέση εἴτε σχολὴ καὶ κάστα στὰ Γράμματα καὶ στὶς Τέχνες, ὡστόσο εἶναι τρο-- χοπέδη, μιὰ τροχοπέδη καταλυτικὴ τῆς φυσικῆς καὶ ἀνεμπόδιστης ἀνάπτυξης τοῦ ἀ- τόμου σὲ αὐτόβουλη καὶ αὐτόνομη προσωπικότητα, ἀνασχετικὸς παράγοντας στὶς φυσικὲς ἐξελικτικὲς διαδικασίες τοῦ κοινωνικοῦ βίου, τῶν ἐπιστημῶν, τῶν τεχνῶν. Δὲν ὑπάρχει γιὰ μᾶς φοβερότερη μορφὴ κατάπνιξης τῆς φωνῆς τοῦ ἐλεύθερου ἀ- τομικοῦ «ἐγώ» ἀπ᾿ αὐτὸ τὸ ἄλογο, τὸ παράλογο «κοπάδιασμα» καὶ «μποτιλλιάρισμα» τῶν ἀτόμων τῆς ἐποχῆς μας σὲ προκαθορισμένες φόρμες καὶ σὲ προκατασκευασμένα, «ἐπὶ μέτρῳ» θεωρητικὰ μοντέλα. Κι’ ὅλ᾽ αὐτὰ στ’ ὄνομα δῆθεν τοῦ «συμφέροντος τῶν πολλῶν», τῆς «εὐημερίας τοῦ συνόλου», τῶν «λαϊκῶν ἀναγκῶν» κ.τ.δ. Ἔτσι, ἀπὸ ἐλεύθερη ἀτομικότητα, ἀπὸ αὐτόνομο ---μέσα στὰ ὅρια τῆς σχετικότη- τας πάντα --- «ἐγὼ» τὸ τέτοιου εἴδους ἄτομο ---θύμα τοῦ σημερινοῦ, ἄκρατου καὶ πο- λύμορφου κομφορμισμοῦ---, μὲ τὴν ὁλοκληρωτικὴ ὑπαγωγή του στὴ θεωρητικὴ δεον- τολογία τοῦ «συνόλου», στὶς «ἀρχές» καὶ στὰ «συμφέροντά» του μεταβάλλεται σὲ φα- νατισμένον «ὀπαδό», μὲ τὴν πρωταρχικὴ --ἀρχαία δωρική-- σημασία ποὺ εἶχε ἡ λέξη τούτη κατὰ τὴν ἀρχαιότητα. Εἶναι πνευματικὸς εὐνουχισμὸς καὶ πνευματικὴ ὑποδούλωση μιὰ τέτοιου εἴδους «ἔνταξη», ποὺ δὲν σ᾽ ἐπιτρέπει, ὡς μονάδα, νὰ σηκώσεις ἐλεύθερα τὸ χέρι σου στὴ θέ- ση τῆς ἀνάτασης, γιατὶ δὲν θὰ σοῦ δοθεῖ, ἁπλούστατα, ποτὲς αὐτὴ ἡ εὐκαιρία ν᾿ ἀκού- σεις νὰ διαλαλεῖται ὁ κηρύκειος λόγος: «τίς ἀγορεύειν βούλεται;» καὶ νὰ βγεῖς ἀνάμεσ᾽ ἀπὸ τὸ πλῆθος, νὰ προχωρήσεις καὶ ν᾿ ἀνεβεῖς στὸ βῆμα τῆς ἐλευθερίας, τῆς δημοκρα- τίας καὶ τοῦ παρρησιαζόμενου λόγου, νὰ δηλώσεις αὐτοπροαιρέτως τὴν ἀτομική σου