ΜΑΡΙΟΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ- ΑΠΟΛΛ(ΟΝΙΟΣ Τὸ πρακχτικὸ ἀρχαιοελληνικὸ πνεῦμα (ΚΑΙΟΙ ΔΗΘΕΝ «ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΕΣ) α. Εἰσαγωγὴ Ἔχει δοθῆ ἡ λανθασμένη ἐντύπωσι, ὅτι οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες ἠσχολοῦντο μόνον μὲ ἔργα πνευματικοῦ χαρακτῆρος ἄνευ πρακτικῶν κατευθύνσεων καὶ ὅτι ἐστεροῦντο πρακτικοῦ πνεύματος. "Ας ἐξετάσουμε τὸ θέμα τοῦτο διεξοδικῶς. Στὸν Ἑλληνικὸν χῶρον ἡ ἀκινησία, ποὺ ἐπικρατοῦσε σ ̓ ὅλους τοὺς ἄλλους γεωγραφικοὺς τόπους τῆς οἰκουμένης, ἔπαψε νὰ ὑφίσταται. Πλῆθος πολιτισμῶν ἔνεφανίσθησαν καὶ κατεστράφησαν, ἕως ὅτου ἐπραγματοποιήθη ἡ πολιτιστικὴ ἔκρηξι τῆς κλασσικῆς Ἑλλάδος. Τότε ὁ ἀρχαῖος Ἑλληνικὸς Πολιτισμὸς «ἔθιξε τὸ θεῖον πλάσας τὰς) Αθήνας» (Π. Γιαννόπουλος). Ἐνῷ ὅμως ἡ κλασσική ̓Αθήνα ἐπέζησε καὶ μετὰ τὸν «θάνατό» της, ἡ ἀρχαία Σπάρτη πέθανε, μόλις ἐξέλιπαν οἱ ρωμαλέοι στρατηγοὶ καὶ στρατιῶτες της. Ἡ ἀρχαία ̓Αθήνα ὑπῆρξε τὸ ἀείγνητο φῶς, τὸ ὁποῖο καταυγάζει μέχρι σήμερα τὴν ἀνθρωπότητα. Γιατί ὅμως συνέδη τοῦτο; Κατὰ μίαν ἐπιπόλαια κρίσι ἡ ἀπάντησι εἶναι ἁπλῆ: Ἢ Σπάρτη εἶχε πρακτικὸ πνεῦμα, ἐνῷ αἱ ̓Αθῆναι εἶχαν μόνο ἰδεαλιστικὸ πνεῦμα. Ἡ ἀλήθεια ὅμως εἶναι διαφορετική. Ὃ ἀρχαῖος κλασσικὸς πολιτισμὸς ἀφ ̓ ἑνὸς μὲν ὑπῆρξε πνευματικὸς-ἰδεαλιστικός, ἀφ ̓ ἑτέρου δὲ εἶχε ἄμεση ἐφαρμογὴ στὴν πραγματικότητα καὶ δὲν ἐστερεῖτο πραχτικοῦ πνεύματος. Ὑπῆρξε δηλαδὴ τὴν περίοδο ἐκείνη ἄρρηχτος δεσμὸς λόγων καὶ πράἕξεων. Τὸ πνεῦμα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ νοηθῇ ἀποκομμένο ἀπ’ τὴν πρᾶξι. Τοῦτο θ ̓ ἀποδειχθῇ, ὅτι συνέδαινε σ ̓ ὅλες τὶς ἐκδηλώσεις τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος. 6. Τὸ πρακτικὸ πνεῦμα τῆς Φιλοσοφίας Ἢ ἀρχαία ἑλληνικὴ Φιλοσοφία εἶναι ἡ πρώτη πολιτιστικὴ ἐκδήλωσι τῶν ἀρχαίων, ἐκ τῆς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμε ἀρκετὰ συμπεράσματα γιὰ τὸ πρακτικὸ ἀρχαιοελληνικὸ πνεῦμα. Καὶ πρῶτα-πρῶτα ἡ ἴδια ἡ λέξι σοφία σχετίζεται κατὰ τοὺς ἀρχαίους μὲ τὴν πρᾶξι, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. «Τὴν δὲ σοφίαν ἔν τε ταῖς τέχναις τοῖς ἀκριδεστάτοις τὰς τέχνας ἀποδίδομεν»( Αριστοτέλης, «Πθικὰ Νικομάχεια» 2.7), δηλαδὴ θεωροῦμε σοφοὺς τοὺς τεχνίτες, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν μὲ μεγάλη ἀκρίδεια καὶ τελειότητα τὴν τέχνη τους. Καραχτηριστικὸς εἶναι ὁ ὁρισμὸς τῆς ἔννοιας «φιλόσοφος», ποὺ ἔδωσε ὁ Πυθαγόρας στὸν τύραννο τῶν Φλασκίων Λέοντα (δὲς Κικέρωνος, «Πἱδριμαιίοπος Τιιδομίαπαθ», Ν 31: καὶ Διογένους Λαερτίου, «Προοίμ.», 12 καὶ Η ́, α ́, 8) διὰ τῆς ἑξῆς παραθολῆς: Στὴν ζωὴ ὁ ἄνθρωπος εἴτε ἀκολουθεῖ τὸν οἶμον τῆς δόξας εἴτε τοῦ πλούτου, εἴτε παρατηρεῖ τὰ γύρω ἀπ ̓ αὐτὸν συμδαίνοντα, τὰ τεκταινόμενα στὸν κόσμο τοῦτο καὶ ἐξάγει συμπεράσματα, προσπαθῶντας νὰ λύσῃ καὶ τὰ προόλήματα τοῦ κόσμου τούτου καὶ νὰ παρέχῃ συμ-