ΔΑΝΑΗ Τ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΥ ̓Ανθρωποκεντρικὸ τὸ μήνυμα τῆς ἑλληνικότητας Ὅταν παρουσιάζεται ἕνα «θαῦμα», σ ̓ ὁποιαδήποτε σφαῖρα κι ἄν ἀνήκει αὐτό, προβάλλει ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη μιᾶς κάποιας προσέγγισης ἤ κι’ ἐξήγησής του, πολὺ περισσότερο ὅταν αὐτὸ τὸ θαῦμα ---ὅπως στὴν προκειμένη περίπτωση τὸ ἑλληνικὸ--ἅπτεται τόσης πνευματικότητας ἀλλὰ καὶ τόσης σύγχυσης γύρω ἀπὸ τὶς κοσμοθεωρίες καὶ τὰ ἰδεολογικά του μηνύματα... Παλιὸ καὶ συχνὰ ἐπαναλαμβανόμενο, λοιπόν, τὸ ἐρώτημα καὶ δικαιολογημένη ἡ ἐπανατοποθέτησή του στοὺς δύσκολους καιρούς μας: τί ἐπὶ τέλους εἶναι «ἑλληνικότητα»; ̓Απαντήσεις βέβαια μπορεῖ νὰ δοθοῦν καὶ δόθηκαν κατὰ καιρούς, μὲ πολλὲς ἑρμηνεῖες καὶ ἀνάλογα καὶ μὲ ποιά ὀπτικὴ γωνιὰ τὸ ἔβλεπε ὁ καθένας ἐρευνητὴς --ἄν τῶβλεπε ἐπίπεδα ἤ σφαιρικά, μονοεδρικὰ ἤ πολυεδρικά... ̓Ανάλογες ὑπῆρξαν κι’ οἱ φάσεις ποὺ πέρασε αὐτὴ ἡ ἀναζήτηση καὶ τὰ ἐπὶ μέρους ἀποτελέσματα ποὺ παρουσίασε: ἀλλοῦ ἐνθουσιώδη καὶ ὑμνητικά, ἀλλοῦ ἀδιάφορα ἕως καὶ ἐχθρικά... Σὲ μιὰ γενικὴ συνισταμένη ὁπωσδήποτε συγκλίνουν ὅλα: στὴν γενικὴ συναποδοχή, ὅτι «ἑλληνικότητα» σήμαινε ἕνα ὑψηλοῦ ἐπιπέδου πολιτισμό, ποὺ μέσα ἀπὸ τὴν ἰδιαίτερη καλλιέργεια καὶ ἐκφραστική του δύναμη ποὺ εἶχε στὴν τέχνη, φιλοσοφία, ἐπιστῆμες, λογοτεχνία κλπ., ἀνάδειξε καὶ πρόβαλε ἕνα μοναδικὸ μοντέλο ̓Ανθρώπου --μὲ Α κεφαλαῖο--, ἐλεύθερου στὴ σκέψη καὶ τὴ βούληση, ἀνεπηρέαστου καὶ ἀδογμάτιστου, λάτρη τῆς ὁμορφιᾶς, τοῦ κάλλους καὶ τῆς φύσης, μὲ μιὰ σπάνια καὶ μοναδικὴ πνευματικὴ θεώρηση τῶν πάντων, ποὺ ἡ ἐμβέλειά της ἐξικνεῖται σὲ μιὰ παγκοσμιότητα χωρὶς προηγούμενο. Γιατὶ πράγματι οἱ ἀξίες καὶ οἱ θεωρήσεις, ὅπως καὶ ἡ ἐν γένει στάση ζωῆς τοῦ ἀρχαίου Ἕλληνα, ἔχουν ἐξαπλωθεῖ καὶ ἐπιζοῦν --εἴτε τὸ θέλουμε εἴτε ὄχι-- καὶ στὴν τελευταία γωνιὰ τῆς Γῆς... Ὅποιος ταξιδέψει ἤ ἁπλῶς μελετήσει καὶ σκύψει στὴν τέ- χνη, τὴν λογοτεχνία, ἀκόμα καὶ τὴν ἱστορία ἤ καὶ τὰ πολιτικὰ «πιστεύω» τῶν διαφόρων λαῶν, βλέπει τὴν τεράστια ἐπίδραση τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος ποὺ φτάνει ὥς τὶς μέρες μας. Στὴ μακρίινὴ Ιαπωνία θίασοι παριστάνουν ἀρχαῖα ἑλληνικὰ δράματα, ἐνῶ στὴν κεντρικη ̓Ασία ὑπάρχουν πληθυσμοὶ ποὺ σεμνύνονται νὰ αὐτοαποκαλοῦνται ἀπόγονοι τῶν ὁπλιτῶν τοῦ Μεγάλου ̓Αλεξάνδρου --ἀκόμη καὶ στὴν ἀμφιλεγόμενη Λατινικὴ ̓Αμερικὴ ἐπιζοῦν ὁνόματα ἑλληνικά, ὅπως Εὐκλείδης, Σωκράτης κλπ., τὴν ἴδια στιγμὴ ποὺ οἱ πιθηκίζοντες οἱονεὶ νεοέλληνες ἤ νεορρωμιοὶ υἱοθετοῦν διάφορα βαρβαρίζοντα ξένα... Καὶ αὐτὰ εἶναι ἐλάχιστα παραδείγματα. Θὰ μποροῦσε νὰ ἀναφέρει κανεὶς ἕνα πλῆθος πόλεων μὲ ἑλληνικὲς ρίζες, ὅπως ̓Αλεξάνδρεια, Νεάπολις, Παλέρμο (ἀρχαία Πάνορμος), Μασσαλία, ἕνα πλῆθος πόλεων ἐπίσης γύρω στὸν Εὔξεινο καὶ τὰ μικρασιατικὰ παράλια, ἴσως ἀκόμα καὶ τὴ Λισσαβώνα (ἀπὸ τὸν ̓Οδυσσέα - {{|γ556ς στὰ λατινικά), καὶ ἐπίσης τὴ γνωστὴ ἀπὸ τὴν πρόσφατη εἰδησεογραφία Ναμπλοὺς τῶν κατεχομένων ἐδαφῶν στὴν δυτικὴ ὄχθη τοῦ Ιορδάνη, ποὺ δὲν εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ Νεάπολιν. Κοντὰ σ ̓ αὖὐτά, ὅτι κι’ οἱ κυριώτεροι ὅροι στὶς διάφορες ἐπιστῆμες, ἰατρική, ἀστρονομία κλπ., εἰναι δανεισμένοι ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα. Γιὰ τὴν ἐπίδραση τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν προτύπων στὴν τέχνη γενικὰ καὶ τὴ λογοτεχνία δὲν χρειάζεται νὰ γίνει λόγος. Τὸ ἑλληνικὸ ἀέτωμα ἐπικρατεῖ στὰ κυριώτερα δημόσια κτίρια ἀνὰ τὴν ὑφήλιο, ἐνῶ τὰ ἔργα τῶν ἀρχαίων τραγικῶν καὶ ἡ ποίηση τοῦ 'Ομήρου καὶ τῶν ἄλλων ραψωδῶν, λυρικῶν κλπ., ἄν δὲν εἶναι ἀξεπέραστα, χρησιμεύουν ὡστόσο πάντα γιὰ ὑπόδειγμα. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ στὴν φιλοσοφία, ἡ ὁποία εἶναι βασισμένη σὲ μεγάλο βαθμὸ στὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ διδάγματα. Κι ̓ αὐτὰ δὲν εἷναι παρὰ σταγὼν ἐν τῷ ᾠκεανῷ τῆς ἑλληνικῆς προσφορᾶς. Τὸ κυρίαρχο στοιχεῖο στὸ