ΜΑΡΙΟΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ - ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΣ Πρωτίστως πολιτιστικὴ ἡ ἔννοια «Ἕλλην» (ΠΟΙΟΙ ΕΘΕΩΡΟΥΝΤΟ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ) Στὰ τεύχη 169, 171 καὶ 175 τοῦ «Δαυλοῦ» ὑπῆρξε διαφωνία μεταξὺ ἀναγνωστῶν γιὰ τὸ ποιό ἦτο τὸ περιεχόμενο τῆς λέξεως “Ελλην στὴν ἀρχαιότητα. Ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι μεγίστης σημασίας, στὴν παρούσα ἐργασία θ ̓ ἀναπτυχθοῦν διεξοδικῶς ὅλα τὰ στοιχεῖα. ποὺ ἀποδειχνύουν. τί ἀκριδῶς ἐννοοῦσαν, ὅταν ἔλεγαν τὴν λέξι «“Ελλην» στὴν ἀρχαιότητα. Ὃ Ἰσοκράτης δίδει σαφέστατα στὴ λέξι «Ἕλλην» ὄχι φυλετικὸ ἀλλὰ πνευματικὸ περιεχόμενο: «... καὶ τῶν Ελλήνων ὄνομα πεποίηκε μηκέτι τοῦ γένους, ἀλλὰ τῆς διανοίας δοκεῖν εἶναι, καὶ μᾶλλον Ελληνας καλεῖσθαι τοὺς τῆς παιδεύσεως τῆς ἡμετέρας ἢ τοὺς τῆς κοινῆς φύσεως μετέχοντας...». [Μερικοὶ τὸ ρῆμα «πεποίηκε» τὸ μεταφράζουν «κατήντησε». Ὅμως τὸ ρῆμα «πεποίηκε» σημαίνει. «ἔχει κάνει». «ἔχει ἐξελίξει» καὶ οὐδέποτε «ἔχει καταντήσει». Στηριζόμενος σ ̓ αὐτὸ τὸ χωρίο ὁ Δ. Λάμπρου στὸ θιθλίοτου « ̓Αναζήτηση» γράφει: «Οἱ φυλετικὰ “Ελληνες μπορεῖ νὰ εἶναι, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι Ελληνες. Οἱ Ελληνες ὑπήκοοι [στοοεῖ νὰ εἶναι, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι “Ελληνες. Καὶ οἱ ἀλλοδαποὶ μπορεῖ ἐπίσης νὰ εἶναι. Ο ὅρος δὲν ἔχει ἐθνικό, πολιτικὸ ἢ ρατσιστικὸ νόημα ἀλλὰ καθαρὰ πνευματικό. "Ελληνες εἶναι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι... ποὺ σκέπτονται καὶ πράττουν ἑλληνικά, δηλαδὴ εἶναι φορεῖς τῆς ἑλληνικῆς ἀντιλήψεως γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὸν κόσμο» (σελ. 139). Ἡ σημασία τῆς λέξεως - ἐννοίας «θάρθαρος» Οἱ Ἕλληνες, ὅταν ἔκαμαν τὸν πρῶτο ἀποικισμὸ χι ἐγνώρισαν τοὺς γύρω λαοὐς, τοὺς ἀπεχάλεσαν «ὀαρθάρους». ̓Αλλὰ ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν ἄλλων λαῶν ὡς ὑαρύάρων δὲν εἶχε φυλετιστικὴ σημασία, ὅπως θὰ δοῦμε. Ὃ Ὅμηρος στήν Οδύσσεια (Λ 112) θεωρεῖ τοὺς Κύκλωπες ἀγρίους. γιατὶ δὲν εἶχαν «συνελεύσεις. ὅπου νὰ συσχκέπτωνται» (ἀγορὰ θουληφόρους). Ὁμοίως καὶ ὁ Ἡρόδοτος στὸ θιολίο 1. 153 ἐπίστευε, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ διέκρινε περισσότερο τοὺς Ἕλληνες ἀπὸ τοὺς δαρθάρους Πέρσες, εἶναι ὅτι οἱ πρῶτοι εἶχαν ἀγορά, ἐνῷ οἱ ἄλλοι στὰ φεουδαρχικὰ χωριά τους δὲν εἶχαν οὔτε ἐμπορικὲς σχέσεις (Οἱ Πέρσες ἦσαν πανάρχαιο ἑλληνιχὸ φῦλο ὅπως καὶ οἱ Μῆδοι: Περσεὺς κ.τ.λ.) Ξεκόδοντας ἀπ ̓ τὸ μητροπολιτικὸ κέντρο καὶ ἀποκτῶντας ξενικὰ ἤθη καὶ ἔθιμα ἐθεωρήθησαν μεταγενέστερα θάρθαροι. παρ ̓ ὅτι ὑπῆρξε ἡ ἀνάμνησι τῆς ἑλληνικῆς καταγωγῆςτους. Τοῦτο Φαίνεται σαφέστερα μὲ τοὺς Λύχιους καὶ τοὺς Φρύγες. Οἱ Φρύγες ἦσαν Θρακομακεδόνες, οἱ ὁποῖοι, καθὼς παρατηρεῖ ὁ Ἡρόδοτος (2.73). μετανάστευσαν στὴν ̓Ασία, ὅπου ἄλλαξαν καὶ τὸ ὄνομά τους (Βρύγες) καὶ ὠνομάσθησαν Φρύγες: «μεταθάντες δὲ ἐς τὴν ̓Ασίαν ἅμα τῇ χώρῃ καὶ τὸ οὔνομα μετέδαλον ἐς Φρύγας...». Ὅσον ἀφορᾷ στοὺς Λυκίους, ὁ Ἡρόδοτος τοὺς θεωρεῖ Κρῆτες, ποὺ ὠνομάζοντο «Τερμίλαι» (Ἠρόδ., Ἱστορία Α. 173). .Ο Παυσανίας ἀναφέρει, ὅτι