ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ Τσιμεντάρισαν τὸν «τάφο τοῦ Ὁμήρου» Ἀξιότιμε κ. διευθυντά, Πολὺς λόγος ἔχει γίνει γιὰ τὸν τόπο γεννήσεως καὶ θανάτου τοῦ μεγίστου τῶν ποιητῶν, τοῦ ἰσοθέου Ὁμήρου. Διάφορες ἀναφορὲς ἀπὸ ἀρχαίους ἱστορικούς, καθὼς καὶ ἄλλους ἀνθρώπους ποὺ κατὰ καιροὺς ἔχουν δείξει ἐνδιαφέρον γιὰ τὸν ποιητή, φανερώνουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ περάσουν ἀπαρατήρητα. Ἡ παρατήρηση καὶ ἀνάλυση αὐτῶν ὁδηγεῖ στὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ τάφος τοῦ Ὁμήρου βρίσκεται στὸ νησὶ τῆς Ἴου. Ἑπτὰ πόλεις εἶχαν ἔλθει σὲ διαμάχη, ὅσον ἀφορᾷ στὸν τόπο γεννήσεως τοῦ Ὁμήρου, μὲ σκοπὸ κάθε μία ἀπὸ αὐτὲς νὰ οἰκειοποιηθῇ τὴν τιμὴ τῆς γεννήσεως τοῦ μεγάλου ποιητοῦ.«Ἑπτὰ πόλεις μάρνανται σοφὴν διὰ ρίζαν Ὁμήρου Σμύρνη, Χίος, Κολοφών, Ἰθάκη, Πύλος, Ἄργος, Ἀθῆναι» ἢ κατ’ ἄλλην ἔκδοσιν: «Ἑπτὰ πόλεις διερίζουσι περὶ τὴν ρίζαν τοῦ Ὁμήρου Σμύρνα, Ρόδος, Κολοφών, Σαλαμίς, Ἴος, Ἄργος, Ἀθῆναι». Ἐκτὸς ἀπὸ τὴ μοναδικὴ αὐτὴ ἀναφορὰ στὴν ἐπιγραφὴ δὲν ὑπάρχει ἄλλο στοιχεῖο, ποὺ νὰ ἀποδεικνύῃ, πὼς ὁ ποιητὴς γεννήθηκε στὴν Ἴο. Ὅμως οἱ ἐνδείξεις γιὰ τὸν θάνατο τοῦ Ὁμήρου εἶναι περισσότερες καὶ ἀναμφισβήτητες, καθὼς ἀναδύουν ἀδιάσειστα στοιχεῖα, πὼς ὁ ποιητὴς ἐτάφη στὴν Ἴο. Συγκεκριμένα ὁ Ἡρόδοτος στὸ βιβλίο του «Περὶ Ὁμήρου γενέσεως καὶ βιωτῆς» ἀναφέρει, ὅτι ὁ Ὅμηρος, ἐνῷ ταξίδευε ἀπὸ Σάμο γιὰ Ἀθήνα, παρεσύρθη τὸ πλοῖο του στὴν Ἴο, ὅπου ἀρρώστησε καὶ πέθανε. Ἀργότερα οἱ Ἰῆτες ἔκαναν μία ἐπιγραφὴ πρὸς τιμήν του: «... τελευτήσας δὲ ἐν τῇ Ἴῳ, αὐτοῦ ἐπ’ ἀκτῆς ἐτάφη ὁπότε τῶν συμπλεόντων καὶ τῶν πολιητέων ὅσοι ἐν διαλογῇ ἐγεγένηντο αὐτῷ καὶ τὸ ἐλεγεῖον τόδε ἐπέγραψαν Ἰῆται... “Ἐνθάδε τὴν Ἱερὰν κεφαλὴν κατὰ γαῖαν καλύπτει ἀνδρῶν ἡρῴων κοσμήτορα θεῖον Ὅμηρον”. Ἡ γραφὴ αὐτοῦ τοῦ κειμένου θεωρήθηκε ἀργότερα τοῦ 2ου μ.X. αἰῶνος, ἔτσι ἀμφισβητήθηκε, πὼς ὁ γράφων εἶναι ὁ Ἡρόδοτος, παρ ὅλο ποὺ τὸ ἔργο εἶχε ὑπογραφῆ ὡς «Ἡροδότου Ἀλικαρνασσῆος». Πληροφορίες παίρνουμε καὶ ἀπὸ τὸν Στράβωνα (βιβλ. 10, κεφ. E, παρ. 1): «Ταύτης (τῆς Θήρας) δ’ εἰς ἑκατὸν (σταδίους) ἀπέχει νησίδιον Ἴος, ἐν ᾧ κεκηδεῦσθαί τινές φασι τὸν ποιητὴν Ὅμηρον...». Γιὰ τὴν ταφὴ τοῦ Ὁμήρου στὴν Ἴο ὁμιλεῖ καὶ ὁ Σκύλαξ: «Αὗται μέν εἰσι Κυκλάδες, ὑπὸ δὲ ταύταις ἕτεραι νῆσοι αἵδε πρὸς Νότον Ἴος καὶ λιμὴν ἐν ταύτῃ Ὅμηρος τέθαπται» (Σκύλακος Καρυανδέως, «Περίπλους», τόμος 1, σελ. 46). Ἡ παράδοση ἄλλως τε τῆς ταφῆς ὀφείλεται στὸν χρησμὸ τοῦ Μαντείου τῶν Δελφῶν, τὸν ὁποῖο ἀναφέρει ὁ Παυσανίας («Φωκικά», βιβλ. X, κεφ. 24, ἐδάφ. 2): «Θεάσαιο δ’ ἂν καὶ εἰκόνα Ὁμήρου χαλκῆν ἐπὶ στήλῃ καὶ ἐπιλέξει τὸ μάντευμα ὃ γενέσθαι τῷ Ὁμήρῳ λέγουσιν. Ὄλβιε καὶ δυσδαῖμον (ἔφυς γὰρ ἐπ’ ἀμφοτέροισι) Πατρίδα δίζηαι μητρὶς δέ τοι, οὐ πατρίς ἐστι Ἔστιν Ἴος νῆσος μητρὸς πατρίς, ἥ σε θανόντα Δέξεται, ἀλλὰ νέων παίδων αἴνιγμα φύλαξαι». [Στὰ νέα Ἑλληνικά: «Εὐτυχισμένε καὶ δυστυχισμένε (διότι ἐγεννήθης καὶ γιὰ τὰ δύο), ζητεῖς πατρίδα, ἀλλ’ ὑπάρχει τῆς μητρός σου πατρίς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι πατρίς σου. Ὑπάρ-