O ΚΑΛΑΘΟΣ ΤΩΝ ΑΧΡΗΣΤΩΝ 25η Μαρτίου Πόσο χαίρομαι, σὰν ξημερώνῃ αὐτὴ ἡ μέρα. Πρῶτος πρῶτος τρέχω στὴν παρέλαση· πρῶτος πρῶτος τρέχω στὶς δοξολογίες· πρῶτος πρῶτος κάθομαι στὶς καρέκλες, γιὰ ν’ ἀκούσω τὸν πανηγυρικὸ λόγο. Αὐτὸς εἶναι ἑορτασμός. Τσιμουδιὰ ὅμως γιὰ τὰ ὁράματα τῆς ἐπετείου. Τὴν ἑορτάζω κι ἀπὸ πάνω μὲ μία μεγάλη θρησκευτικὴ ἑορτή, καὶ ἅμα βρῆτε συνάφεια ὁραμάτων τοῦ ’21 καὶ ἑορτασμοῦ νὰ μοῦ τρυπήσετε τὴν μύτη. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ἀγωνίσθηκα σκληρὰ γι’ αὐτό. Βέβαια ἐστάθηκα καὶ λίγο τυχερός. Σύγκρυο μὲ πιάνει στὴ σκέψη, ὅτι μποροῦσε ὁ Κοραῆς νὰ ἦταν νεώτερος κατὰ τριάντα χρόνια καὶ νὰ ἐρχόταν στὴν Ἑλλάδα, ὅταν αὐτὴ ἔγινε ἐλεύθερο κράτος. Ὅσο γιὰ τοὺς ἄλλους, ἐφρόντισα... Ὁ Ἀνδροῦτσος, ποὺ εἶχε ἀλληλογραφία μὲ τὸν Κοραῆ, ἐδολοφονήθηκε· ὁ ἀνυπότακτος Καραϊσκάκης τὸ ἴδιο. Ὅσο γιὰ τὸν ἐπιβλαβέστατο Καποδίστρια, τὸ τέλος του εἶναι γνωστό. Ἀλλὰ δὲν περίμενα νὰ τὸ βρῶ ἀπὸ ἕνα δικό μου παιδί, ἕναν ἀρχιμανδρίτη. Ἀκοῦς ἐκεῖ ὁ Θεόκλητος Φαρμακίδης νὰ πάῃ νὰ κάνῃ αὐτοκέφαλη τὴν ἑλληνικὴ ἐκκλησία καὶ νὰ τὴν βγάλῃ ἀπὸ τὴν σκέπη τοῦ πατριαρχείου. Κι ὄχι μόνον αὐτό. Ξεφώνισε τοὺς περὶ τὸ πατριαρχεῖο σὰν «νέους Ἰουδαίους ζηλωτὰς» καὶ διαλαλοῦσε «ἀπέχετε τῶν πατριαρχῶν». Ποιῶν; Τῶν πιὸ ἄξιων τέκνων μου. Αὐτῶν ποὺ δὲν ἔκαναν τίποτ’ ἄλλο, παρὰ νὰ μεριμνοῦν γιὰ τὴν μακροημέρευση τοῦ μεσαιωνισμοῦ. Ἔβγαινε κανένας Διονύσιος, ποὺ σπούδαζε καὶ φιλοσοφία, ἀλλῃθώριζε τὸ μάτι του κατὰ τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα· τοῦ ἔρριχναν ἕναν ἀφορισμό, τοῦ κολλοῦσαν τὴ ρετσινιὰ τοῦ σκυλόσοφου, κι ἔξω ἀπὸ τὴν πόρτα. Παρουσιαζόταν κανένας Ρήγας, νὰ νέος ἀφορισμὸς καὶ ἐντολὴ στὸν Πάριο νὰ γράψῃ βιβλίο ἐναντίον τῶν φιλοσόφων καὶ τῆς παιδείας. Δίδασκαν μαθηματικὰ κάποιοι ἐπίορκοι ἱερεῖς, ἀμέσως οἱ καλοί μου πατριάρχες ὅλο φροντίδα τοὺς ἐτελείωναν. Ποιός κράτησε τὰ ἴσα, ὅταν ἀκόμα καὶ κληρικοὶ εἶχαν ξεσηκωθῆ καὶ ζητοῦσαν σπουδὲς φιλοσοφίας καὶ μαθηματικῶν; Αὐτὸς ὁ ἀείμνηστος Γρηγόριος E´, μόλις ἔμαθε, ὅτι εἶχε γίνει μόδα νὰ βαπτίζουν τὰ παιδιά τους μὲ ἀρχαιοελληνικὰ ὀνόματα, ἀμέσως ἔβγαλε ἐγκύκλιο, γιὰ νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ στὴν τάξη. Ὅταν ἡ Ἑλλάδα ἔγινε ἐλεύθερο κράτος, ὁ πατριάρχης ἔστειλε τρεῖς μητροπολίτες, γιὰ νὰ σπείρουν ζιζάνια καὶ νὰ προκαλέσουν ἐμφύλιο πόλεμο. Ποιοί ἔθαψαν τὴν παιδεία στὴν δούλη Μακεδονία καὶ κατεχρῶντο τὰ λεφτὰ τῶν σχολείων; Μὰ οἱ πατριάρχες. Τρελλαίνομαι στὴν σκέψη, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχουν πατριάρχες. Ἔκανα τόσο κόπο νὰ ξεχαστοῦν τὰ ὁράματα τοῦ ’21, νὰ μὴ χάσω καὶ τοὺς πολύτιμους βοηθούς μου. Ξέρετε τί τράβηξα, μέχρι ν’ ἀλλάξω τὸ καθηγητικὸ κατεστημένο στὰ πανεπιστήμια; Ἔπρεπε ν’ ἀπαλλαγῶ ἀπὸ κάτι Ἀσώπιους, Κουμανούδηδες, Μιστριώτιδες, Τωμαδάκηδες καὶ λοιποὺς ἐκνευριστικοὺς δάσκαλους. Δὲν ἔφθασα ἄκοπα στὸν Ντούμα, στὸν Μπαμπινιώτη, στὸν Κακριδῆ καὶ ὅλη τὴν χορεία τῶν ἐκλεκτῶν μου τέκνων. Νὰ ὅμως τί μοῦ χαλάει τὴν σούπα. Πάλι θὰ βρεθοῦν μερικοὶ νὰ μιλήσουν καὶ νὰ γράψουν, ὅτι τὸ ὅραμα τῆς ἀναβίωσης τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶναι τὸ μήνυμα τοῦ ’21. Πάλι μερικοὶ σὰν κι ἐκείνους τοῦ «Δαυλοῦ» θὰ ψάχνουν τί ἦταν ἡ ἀρχαία Ἑλλάδα, ποὺ ἀναζητοῦσε τὸ ’21, καὶ θὰ ξεσκονίζουν τὸ Σάρωθρον