Ποιό «ὁμόθρησκον»; Ἡ ἐπίσκεψη τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη στὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες τῆς Ἀμερικῆς τὸν περασμένο Ὀκτώβριο καὶ οἱ ἐπαφὲς ποὺ διεξήγαγε ἀπογοήτευσαν τὴν ἐκεῖ Ἑλληνικὴ Ὁμογένεια, ἡ ὁποία δὲν ἔκρυψε τὴν δυσαρέσκειά της γιὰ τὸν παραμερισμό της ἀπὸ τὸ Φανάρι. Σὲ πεῖσμα τῶν προσδοκιῶν της ὁ Πατριάρχης μετὰ τὸν Λευκὸ Οἶκο ἐπισκέφθηκε τὴν Ἑβραϊκὴ Κοινότητα, τὸ Μουσεῖο Ὁλοκαυτώματος, τὴν τουρκικὴ πρεσβεία καὶ στὸ τέλος τῆς παραμονῆς του δέχθηκε τοὺς Ἕλληνες Ὁμογενεῖς, στοὺς ὁποίους ἐξέφρασε τὸ ἐνδιαφέρον του μόνο γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καὶ τὰ προβλήματά της καὶ ὄχι γιὰ τὸ μέλλον τοῦ ἐκεῖ ἑλληνικοῦ στοιχείου. Πράγματι εἶναι δύσκολο στὸν σημερινὸ Ἕλληνα νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία δὲν εἶναι ἀποκλειστικὸ ἐθνικό του γνώρισμα, νὰ κατανοήσῃ, ὅτι ἡ θρησκεία του εἶναι τὸ κυρίαρχο ἐθνικὸ στοιχεῖο τῶν Σκοπιανῶν, τῶν Βουλγάρων, τῶν Σέρβων, τῶν Ρώσσων καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἐθνοτήτων τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης. Καί, ὁσάκις τὸ ἀντιλαμβάνεται, ὁδηγεῖται σὲ κατάθλιψη, σὲ κρίση ταυτότητας, ἀφοῦ ἡ πολύχρονη προπαγάνδα τοῦ ἑλληνοχριστιανισμοῦ ἀποξήρανε τὴν ἱστορική του συνείδηση. Ἐδῶ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσουμε, ὅτι ὁ δρόμος πρὸς τὴν ἱστορικὴ αὐτογνωσία συνεπάγεται ἕνα τεράστιο ψυχικὸ κόστος, τὸ ὁποῖο πολλοὶ ἀδυνατοῦν νὰ ὑποστοῦν. Ἀπαραίτητη προϋπόθεση γιὰ τὴν ἁπάλυνση τῆς ψυχοφθόρας αὐτῆς πορείας τοῦ σημερινοῦ Ἕλληνα εἶναι ἡ διάλυση τῆς σύγχυσης, ἡ ὁποία τροφοδοτεῖται ὄχι μόνο ἀπὸ τὶς γνωστές, παραδοσιακὲς ἑστίες ὑπεράσπισης τῆς ρωμιοσύνης (ἐπίσημη ἐκκλησία, κρατικὴ ἐκπαίδευση) ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πολλούς, ποὺ ἐμφανίζονται νὰ «ὑπερασπίζωνται» τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα καὶ τὸν πολιτισμό της. Οἱ τελευταῖοι ἐμφανίζουν τὸν Ἑλληνισμὸ νὰ «μεγαλουργῇ» καὶ νὰ ἀπογειώνεται πνευματικὰ κατὰ τὰ βυζαντινὰ χρόνια, διατηρῶντας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο τὴν πολιτισμική του συνέχεια στὸν χρόνο. Τὰ κίνητρα ἐδῶ εἶναι καθαρὰ πολιτικά: Ἀφ’ ἑνὸς μὲν στὴν προσπάθειά τους νὰ ἐγείρουν τὸ πατριωτικὸ συναίσθημα δὲν διακινδυνεύουν τὴν κοινοποίηση τῆς διακοπῆς τῆς πολιτισμικῆς συνέχειας τοῦ ἔθνους μὲ τὰ ὅποια ἀποτελέσματα –προτιμῶντας ἔτσι τὸν τυφλό, λαϊκὸ πατριωτισμὸ– καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀποφεύγουν τὴν σύγκρουση μὲ τὶς προαναφερθεῖσες παραδοσιακὲς ἑστίες ὑπεράσπισης τῆς ρωμιοσύνης καὶ τὸ ὅποιο πολιτικὸ (ποιό ἄλλο;) κόστος συνεπάγεται αὐτὴ ἡ σύγκρουση. Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ ἐμφανίζονται νέες ἀνεξάρτητες φωνές, ποὺ μακρυὰ ἀπὸ ἀνίερες συμμαχίες φαίνεται νὰ ἀποζητοῦν τὴν ἱστορικὴ αὐτογνωσία. Πρὸς αὐτὴ τὴν κατεύθυνση βρίσκεται ἕνα χαρακτηριστικὸ ἄρθρο τοῦ Ἀντώνη Καρκαγιάννη στὸ περιοδικὸ «METPO» (Ὀκτώβριος ’97), ἀπὸ τὸ ὁποῖο παραθέτουμε τὸ παρακάτω ἀπόσπασμα: «Ἡ Ἑλληνορθόδοξη Ἰδέα, ἡ ὁποία τελευταῖα καλλιεργεῖται συστηματικά, ἀποτελεῖ τὴν πλέον τερατώδη σύνθεση δύο ἀντιθέτων (καὶ στὴν Ἱστορία ἀντιπάλων) πραγματικοτήτων. Δὲν ξέρουμε, τί ἀπὸ τὰ δύο συμβαίνει: Ἢ ἡ Ὀρθοδοξία προσπαθεῖ νὰ ἀποβάλῃ τὴν ἰδεατὴ οἰκουμενικότητα τῆς θρησκείας καὶ νὰ περιορισθῇ στὸ πεπερασμένο ἑλληνικὸ ἔθνος (καὶ ὄχι στὸν ἀκαθόριστο “ἑλληνισμό”), ποὺ συμβαίνει νὰ εἶναι καὶ ὀρθόδοξο, ἢ αὐτὸ τὸ ἔθνος (ποὺ γιὰ τὴν περίσταση γίνεται ἑλληνισμὸς) προσπαθεῖ νὰ πάρῃ κάτι ἀπὸ τὴν ψεύτικη ἰδεατὴ οἰκουμενικότητα τῆς Ὀρθοδοξίας. Ὅ,τι ὅμως καὶ νὰ συμβαίνῃ εἶναι τὸ ἴδιο βλαβερό». Ἆραγε πόσο ἀκριβολογοῦν καὶ πόσο εἰλικρινεῖς εἶναι αὐτοὶ ποὺ ἀναφέρονται στὸν Ἡρόδοτο, ποὺ ἔγραφε γιὰ τὸ «ὁμόθρησκον» τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους, γιὰ νὰ δείξουν τὴν ἱστορικὴ συνέχεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ; Εἶναι τὸ ἐθνικὸ «ὁμόθρησκον» τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων ἴδιο μὲ τὸ σημερινὸ ξένο καὶ διεθνιστικό; Ἢ δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τὸ περιεχόμενό του; Π.Λ. Κουβαλάκης