ΟΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΜΕΤΑΞΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ - ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ Ἐπὶ τοῦ Ταϋγέτου, τριάντα περίπου χ.λ.μ. βορειοδυτικὰ τῆς Σπάρτης, στὴν κορυφογραμμὴ ποὺ εἶναι γνωστὴ μὲ τὸ ὄνομα Μαλεβὸ (2.000 μ. ὑψόμετρο περίπου), ὑπάρχουν ἐμφανῆ ἴχνη ἀπὸ αὐλακώσεις, εἰδικὰ λαξευμένες, ὥστε νὰ κυλᾷ πάνω τους ἅμαξα. Ἡ κορυφογραμμὴ στὸ σημεῖο αὐτὸ εἶναι ἰδιαίτερα ὁμαλή, ἐπίπεδη καὶ πλατειά, καὶ ἄνετα προσεγγίζεται μὲ αὐτοκίνητο. (Ὁ Ταΰγετος ἄλλως τε παρὰ τὴν ἄγρια ὀμορφιά του εἶναι βατὸς σὲ πολλὰ σημεῖα του). Πιὸ συγκεκριμένα στὸ Μαλεβὸ παρατηρεῖ κανεὶς ἐπίπεδες, ριζωμένες στὸ χῶμα πέτρες, ποὺ πάνω τους φέρουν τὶς αὐλακώσεις αὐτές. Ἡ ἀπόσταση δὲ μεταξὺ δύο αὐλακώσεων εἶναι ὅση καὶ τὸ φάρδος μιᾶς ἅμαξας. Κατὰ τὴν ἐκτίμηση τόσο τῶν ἁπλῶν ντόπιων ὅσο καὶ κάποιων περισσότερο εἰδικῶν, ποὺ πέρασαν κατὰ καιροὺς ἀπὸ κεῖ, θὰ πρέπει κάποτε, σὲ πολὺ παρῳχημένους καὶ ἀπροσδιόριστους χρόνους, νὰ περνοῦσε ἀπὸ τὸ μέρος αὐτὸ δρόμος ἁμαξιτός, ποὺ συνέδεε τὴ Μεσσηνία μὲ τὴ Λακωνία. (Καὶ σήμερα ἄλλως τε περνᾷ ἀπὸ κοντινὸ σημεῖο δρόμος, ποὺ πηγαίνει πρὸς τὴν Καλαμάτα, ἀλλὰ δὲν εἶναι εὐρέως γνωστός). Τὰ ἐπίμαχα σημεῖα μὲ τὶς αὐλακιὲς εἶναι γνωστὰ στοὺς κατοίκους τῶν γύρω χωριῶν μὲ τὸ ὄνομα «Γραμμένη Πέτρα», ἐνῷ σύμφωνα μὲ μία παλιὰ γοητευτικὴ παράδοση –ποὺ γνώριζαν κυρίως οἱ παλαιότεροι– ἀπὸ τὸν δρόμο αὐτὸ πέρασε ὁ Τηλέμαχος μὲ τὴν ἅμαξά του, προκειμένου νὰ κατέβῃ στὴ Λακεδαίμονα καὶ νὰ πάρῃ πληροφορίες ἀπὸ τὸν βασιλιᾶ Μενέλαο γιὰ τὸν πατέρα του. Πράγματι ἡ τέταρτη ραψῳδία τῆς «Ὀδύσσειας» εἶναι ἀφιερωμένη –ὅπως εἶναι γνωστὸ– στὸ ταξίδι αὐτό, ἐνῷ στὸ τέλος τῆς τρίτης ραψῳδίας δηλώνεται πολὺ σύντομα (στ. 494-496) ἡ πορεία τοῦ ἥρωα ἀπὸ τὴν Πύλο πρὸς τὴ Λακεδαίμονα μὲ ἰδιαίτερη ἔμφαση στὴν ἄφιξή του σὲ «πεδίον πυρηφόρον», δηλαδὴ σὲ σιτοφόρο κάμπο. Ἡ διέλευση αὐτὴ ἀπὸ τὴ Μεσσηνία πρὸς τὴ Λακωνία εἶναι φυσικὸ νὰ πραγματοποιήθηκε μέσῳ τοῦ Ταϋγέτου, ἀφοῦ συντελεῖται μέσα σὲ μία μέρα μόνο (Ὀδ. γ. 490, 497). Ὁποιαδήποτε ἄλλη «τεθλασμένη ὁδός», ποὺ ν’ ἀποφεύγῃ τὸ βουνό, θὰ ἀπαιτοῦσε πολὺ περισσότερο χρόνο. Δεδομένου ἐπίσης ὅτι σύμφωνα μὲ τὶς τελευταῖες ἀρχαιολογικὲς ἀνακαλύψεις (1982) τὸ παλάτι τοῦ Μενελάου καὶ ἡ πόλη τῆς Λακεδαίμονος θὰ πρέπει νὰ τοποθετηθοῦν στὸ χωριὸ Πελλάνα, ὁ θρῦλος ἔχει πολλὲς πιθανότητες νὰ βγῇ ἀληθινός, καθὼς ἡ Πελλάνα διακρίνεται καθαρὰ ἀπὸ τὴν κορυφὴ τῆς «Γραμμένης Πέτρας» καὶ μαζύ της βέβαια ὅλη ἡ εὔφορη κοιλάδα τοῦ Εὐρώτα, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι τὸ «πυρηφόρον πεδίον» τοῦ Ὁμήρου. Τέλος καὶ ὁ ἱστορικὸς Paul Cartledge στὸ βιβλίο του «Sparta and Laconia, A regiοnal history 1300-362 B.C.» τοποθετεῖ τὴν πρόσβαση τῶν Σπαρτιατῶν πρὸς τὴ Μεσσηνία (κατὰ τὴ διάρκεια τῶν Μεσσηνιακῶν πολέμων) περίπου σ’ αὐτὸ τὸ σημεῖο τῆς κορυφογραμμῆς τοῦ Ταϋγέτου, πάνω ἀπὸ τὰ χωριὰ Γεωργίτσι καὶ Ἀγόριανη. Οἱ παραπάνω ἐκτιμήσεις ἔχουν τὴ δυνατότητα νὰ καταδείξουν, ὅτι ἤδη ἀπὸ τὰ χρόνια τοῦ Τρωικοῦ πολέμου ἡ Πελοπόννησος –καὶ ἀσφαλῶς καὶ ἡ ὑπόλοιπη Ἑλλάδα– διέθετε ἕνα προηγμένο ὁδικὸ δίκτυο, ποὺ διέρχεται ἀπὸ βουνὰ καὶ συνδέει σύντομα περιοχές, ποὺ θὰ χρειάζονταν διαφορετικὰ πολὺ χρόνο, γιὰ νὰ ἐπικοινωνήσουν. Ἀρκεῖ βέβαια νὰ ἐξετασθῇ ἡ ἄγνωστη αὐτὴ περιοχὴ καὶ τὰ ἴχνη τοῦ δρόμου, ὥστε νὰ ἐπιβεβαιωθοῦν τόσο οἱ θεωρίες ὅσο καὶ ἡ παράδοση, ποὺ θὰ πρέπει κάποτε νὰ ληφθῇ σοβαρὰ ὑπ’ ὄψιν. Εὐγενία Δαρβίρη Φιλόλογος