ΣΩΤΗΡΗΣ ΜΠΕΚΑΚΟΣ ΣΑΛΕΝΤΟ: Ἀπ’ ἐδῶ ξεκίνησε ἡ Ἀναγέννηση τῆς Εὐρώπης I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στὴν ὄμορφη περιοχὴ τοῦ Σαλέντου καὶ συγκεκριμένα στὴν περιοχὴ τῆς πόλης τοῦ Ὀτράντο (ὁ Ὑδροῦς τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος) ὑπάρχει σὲ ἀπόσταση ἑνὸς χιλιομέτρου ἀπ’ τὴν ὁμώνυμη πόλη τὸ ἀγρόκτημα Καζόλε, τὸ ὁποῖο δίνει καὶ τὸ ὄνομά του στὴν ὁμώνυμη περιοχὴ (Masseria di San Nicola di Casole). Στὴν περιοχὴ αὐτὴ καὶ συγκεκριμένα στὸν δρόμο πρὸς τὸν φάρο τῆς Πελασγίας (Faro della Palascia) εὑρίσκονται τὰ ἐρείπια ἑνὸς μεσαιωνικοῦ οἰκοδομήματος, ποὺ ἄλλοτε ἦταν τὸ σημαντικώτερο κέντρο διάδοσης τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων ὄχι μονάχα στὴν περιοχὴ τοῦ Σαλέντου ἀλλὰ σ’ ὅλη τὴν Εὐρώπη. Σήμερα ὅλη αὐτὴ ἡ ἔκταση, ἡ ὁποία περιλαμβάνει καὶ τὸ οἰκοδόμημα τοῦ ἄλλοτε ἀκμάζοντος μοναστηριοῦ, ἀνήκει σὲ ἰδιώτη. Τὸ Ὀτράντο τὴν ἐποχὴ τῆς βυζαντινῆς κατάκτησης ἦταν σημαντικὸ ἐμπορικὸ λιμάνι καὶ ἀξιόλογο οἰκονομικὸ καὶ πολιτιστικὸ κέντρο. Τότε ἡ περιοχὴ τοῦ Σαλέντου ὠνομάσθηκε «Γῆ τοῦ Ὀτράντο», ὀνομασία ἡ ὁποία εἶναι σὲ χρήση ἀκόμη καὶ σήμερα. II. H ΙΣΤΟΡΙΑ TOY ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ Ἡ ἱστορία ξεκινᾷ τὸ 969 μ.X., ὅταν στὴν περιοχή, ἡ ὁποία τελοῦσε ὑπὸ βυζαντινὴ κυριαρχία, ἀνθοῦσε ἕνα κοινόβιο μοναχῶν, ὅπου καλλιεργοῦντο τὰ γράμματα καὶ διεδίδετο ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα στὴν περιοχή, ἡ ὁποία, ὡς γνωστόν, εἶχε δεχθῆ τὴν ἐπίθεση τῶν Λογγοβάρδων καὶ ἄλλων λαῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἐγκατασταθῆ στὰ βόρεια τῆς Ἀπουλίας καὶ ἔτειναν νὰ ἐπεκταθοῦν πρὸς τὸν νότο. Ἡ περιοχὴ τοῦ Σαλέντου πλὴν τοῦ Βρινδησίου καὶ τοῦ Τάραντος, ποὺ εἶχαν περάσει στὰ χέρια τῶν Νορμανδῶν, μαζὺ μὲ τὸ Ὀτράντο πλέον διετήρησε τὴν ἑλληνικότητά της, ἀκόμη καὶ ὑπὸ τὴν ξένη καὶ βαρειὰ κατοχή, πρῶτον τὴν βυζαντινὴ κι ἔπειτα τὴ νορμανδική. Σύμφωνα μὲ τὴν ἱστορία τὸ μοναστήρι τῶν Κασούλων ἱδρύθηκε ἀπὸ τὸν πρίγκηπα Βοημόνδο, ὁ ὁποῖος κατεῖχε τὴν περιοχὴ τοῦ Τάραντος καὶ τὴν Ἀντιόχεια. Ὁ Βοημόνδος θέλοντας νὰ προσελκύσῃ τὴν συμπάθεια τῶν Ἑλλήνων τῆς γῆς τοῦ Σαλέντου, τοῦ μητροπολίτου τοῦ Ὀτράντο Μάρκου καὶ τῶν κατοίκων τῆς πόλης τοῦ Ὀτράντο γενικά, ποὺ ἦσαν στενὰ δεμένοι μὲ τὸν ἑλληνικὸ τρόπο ζωῆς, ἀπεφάσισε νὰ τοὺς προστατεύσῃ δίνοντας ἄδεια νὰ φτειαχτῇ αὐτὸ τὸ μοναστήρι καὶ ἔτσι νὰ φανῇ σὰν προστάτης τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς περιοχῆς, μιᾶς καὶ δὲν μποροῦσε νὰ τοὺς ἐκλατινίσῃ. Ἔτσι λοιπὸν φτειάχτηκε τὸ μοναστήρι στὴν περιοχὴ τῶν Κασούλων (ἀπὸ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ λέξη «κάσα», ποὺ σημαίνει «καλύβα», «οἰκία»). Πράγματι τὸ ὄνομα δὲν εἶναι τυχαῖο, μιᾶς καὶ στὴν